Temmuz ayında Güneş Sistemi’nden geçerken ilk kez tespit edilen yıldızlararası bir kuyruklu yıldız, evrenin bu köşesinden ayrılmadan önce Dünya’nın yakınından geçmeye hazırlanıyor.
3I/ATLAS olarak bilinen kuyruklu yıldız, cuma günü Dünya’ya en yakın konumuna ulaşacak. Bu geçiş sırasında Dünya’ya yaklaşık 167 milyon mil (270 milyon kilometre) mesafeden geçmesi bekleniyor. Ancak kuyruklu yıldız, Güneş’in Dünya’ya göre karşı tarafında bulunacak. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafe yaklaşık 93 milyon mil (150 milyon kilometre).
Çıplak gözle görülmeyecek
3I/ATLAS çıplak gözle görülemeyecek. Kasım ayında başlayan ve en uygun gözlem koşullarını sunan dönem ise geride kaldı. EarthSky’ye göre, kuyruklu yıldızı gözlemlemek isteyenlerin en az 20 santimetrelik (8 inç) bir teleskopa ihtiyacı olacak.
NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu, 30 Kasım’da Geniş Alan Kamerası 3 (Wide Field Camera 3) ile yıldızlararası kuyruklu yıldız 3I/ATLAS’i yeniden gözlemledi. Elde edilen yeni görüntüler, kuyruklu yıldızın Dünya’ya en yakın geçişi öncesinde kaydedildi.
Dahası, paylaşılan canlı yayınlar ve görseller, yalnızca uzay teleskopları ve büyük çaplı profesyonel gözlemevleri tarafından elde edilen, çoğu zaman da işlenmiş verilerden oluşuyor. Bu nedenle kamuoyunda dile getirilen “teleskopla izlenebilir” ifadeleri, bireysel gözlem için geçerli değil.
Canlı yayınlar
Virtual Telescope Project, kuyruklu yıldızın geçişini cuma günü 04.00 UTC’de (Türkiye saatiyle cumartesi 07.00) canlı yayınla paylaşacak. ABD Doğu Saati’ne göre yayın, perşembe günü saat 23.00’te yapılacak.
İtalya’daki Bellatrix Astronomi Gözlemevi’nde görev yapan astronom ve astrofizikçi, aynı zamanda Virtual Telescope Project’in kurucusu ve bilimsel direktörü olan Gianluca Masi, hava koşullarının elverişsiz olması durumunda yayının 24 saat ertelenebileceğini söyledi.
Birkaç ay daha gözlemlenebilecek
NASA’ya göre 3I/ATLAS, Güneş Sistemi’nden tamamen çıkmadan önce önümüzdeki birkaç ay boyunca teleskoplar ve uzay görevleri tarafından gözlemlenmeye devam edecek.
Astronomlar, yaz aylarındaki ilk keşfinden bu yana kuyruklu yıldızı yakından takip ediyor. Amaç, Güneş Sistemi dışındaki kökenine ve yapısına ilişkin daha fazla bilgi edinmek.
Yıldızlararası bir ziyaretçi ve X ışınları
Güneş Sistemi kökenli kuyruklu yıldızların X-ışını yaydığı biliniyor. Ancak astronomlar, yıldızlararası kuyruklu yıldızların da benzer şekilde davranıp davranmadığını uzun süredir merak ediyordu.
2017 ve 2019 yıllarında Güneş Sistemi’nden geçen iki farklı yıldızlararası kuyruklu yıldız sırasında yapılan gözlemlerde X-ışını tespit edilememişti. Ancak bu durum 3I/ATLAS ile değişti.
Japon Uzay Ajansı’ndan 17 saatlik gözlem
Japonya’nın X-Ray Imaging and Spectroscopy Mission (XRISM) adlı uzay görevi, Kasım ayının sonlarında Xtend teleskobu ile kuyruklu yıldızı 17 saat boyunca gözlemledi.
Japonya Uzay Havacılık Araştırma Ajansı’na (JAXA) göre, elde edilen veriler kuyruklu yıldızın katı çekirdeğinden (nükleusundan) 248 bin mil (400 bin kilometre) uzağa kadar yayılan X-ışınlarını ortaya koydu. Bunun, gök cismini çevreleyen gaz bulutlarından kaynaklanabileceği değerlendiriliyor. Ancak bulguların kesinleşmesi için daha fazla gözleme ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
XRISM, 3I/ATLAS’in X-ışınlarıyla çekilmiş görüntüsünü de kayda aldı.
Kaynak: Gazete Oksijen
