Washington Post’ta yer alan ve Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmaya göre, Kolomb öncesi Amerika’da yaşayan bir insana ait 5 bin 500 yıllık kemikten elde edilen DNA, frengiye neden olan bakterinin yakın bir akrabasını ortaya çıkardı. Bu keşif, frenginin kökenine ilişkin “Yeni Dünya mı, Eski Dünya mı?” tartışmasında şimdiye kadar bulunan en eski ve en güçlü kanıtlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Araştırmada incelenen kemik, Kolombiya’nın Bogotá kenti yakınlarında bulunan Tequendama I adlı kaya sığınağında ortaya çıkarılan, avcı-toplayıcı bir bireye ait. Bilim insanları, insan DNA’sını incelerken kemik örneğinde Treponema pallidum bakterisine ait genetik izlere rastladı. Bu bakteri, günümüzde frengi ile birlikte yaws ve bejel gibi hastalıklara yol açan patojen grubunun temelini oluşturuyor.
Washington Post’un aktardığına göre bu bulgu, bugüne kadar bilinen en eski Treponema genomunu yaklaşık 3 bin yıl geriye götürüyor. Genetik analizler, frengiye yol açan modern bakteri türlerinin yaklaşık 6 bin yıl önce ortaya çıktığını gösteriyor.
'Hastalıkların kökeni çok karmaşıktır'
Mississippi State Üniversitesi’nden paleopatolog Molly Zuckerman, gazeteye yaptığı değerlendirmede, frenginin kökenine dair tartışmaların uzun süre jeopolitik suçlamalar ve sömürgeci anlatılarla şekillendiğini belirterek, “Hastalıkların kökeni basit bir ‘oradan buraya geldi’ hikâyesinden çok daha karmaşıktır. Bu çalışma, insan–çevre ilişkilerinin ve toplumsal süreçlerin hastalıkların evrimindeki rolünü yeniden düşünmemizi sağlıyor” dedi.
Araştırmayı yürüten ekipten moleküler antropolog Elizabeth A. Nelson ise Washington Post’a, bu keşfin sömürgecilik nedeniyle silikleşmiş tarihsel anlatılara ışık tuttuğunu söyledi. Nelson’a göre bulgular, Amerika kıtasındaki yerli toplulukların Avrupalılar gelmeden binlerce yıl önce karmaşık bulaşıcı hastalıklarla yaşadığını ve bu hastalıklara uyum sağladığını ortaya koyuyor.
Ne zaman cinsel yolla bulaşan bir hastalığa dönüştüğü henüz net değil
Çalışma, frenginin ne zaman cinsel yolla bulaşan bir hastalığa dönüştüğünü henüz netleştirmiyor. Ancak uzmanlara göre bu tür patojenlerin, tarım toplumlarından çok önce, avcı-toplayıcı topluluklarda ve muhtemelen hayvan kaynaklı olarak insanlara geçtiği anlaşılıyor.
Washington Post, söz konusu bulgunun yalnızca tıbbi değil, aynı zamanda tarihsel ve toplumsal bir öneme sahip olduğuna dikkat çekiyor. Araştırma, frenginin Avrupa’ya Kolomb tarafından taşındığı yönündeki anlatıyı güçlendirirken, hastalığın insanlık tarihindeki yerinin çok daha eski ve çok katmanlı olduğunu gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
