Hayvanlar, bitkilerin çıkardığı seslere tepki veriyor. Tel Aviv Üniversitesi’nde yapılan yeni bir araştırma, bu seslerin hayvan davranışlarını etkileyebileceğini ve bitkiler ile hayvanlar arasında görünmeyen bir ekosistem olabileceğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, dişi güvelerin, strese giren domates bitkilerinin çıkardığı sesleri duyduklarında o bitkilere yumurtalarını bırakmaktan kaçındığını keşfetti. Bu da güvelerin, bitkilerin sağlıksız olduğunu bu yolla anlayabildiklerini gösteriyor.
BBC'nin haberine göre Tel Aviv Üniversitesi’nden Profesör Yossi Yovel, bunun "bir hayvanın bir bitki tarafından üretilen sese ilk kez tepki verdiğinin gösterildiği" deney olduğunu belirtti.
“Bu henüz spekülasyon, ancak gelecekte hayvanların bitkilerden gelen seslere dayanarak, örneğin tozlaşma yapıp yapmayacaklarına, içine saklanıp saklanmayacaklarına ya da onları yiyip yemeyeceklerine karar verdiklerini görebiliriz.”
Bitkiler gerçekten 'bağırıyor' mu?
Araştırma ekibi, iki yıl önce bitkilerin stres altındayken ‘çığlık’ benzeri sesler çıkardığını ilk kez göstermişti. Bu sesler insan kulağıyla duyulamıyor, ancak birçok böcek, yarasa ve bazı memeliler tarafından algılanabiliyor.
Sesler bitkiler tarafından bilinçli olarak değil, çevresel koşullardaki değişikliklerin yarattığı fiziksel etkilerle üretiliyor. Ancak bu seslerin başka hayvanlar (ve muhtemelen diğer bitkiler) için anlam taşıyabileceği keşfedildi.
Profesör Lilach Hadany ise araştırmanın bir sonraki aşamasında, farklı bitki türlerinin çıkardığı sesleri ve diğer canlıların buna nasıl tepki verdiğini inceleyeceklerini söyledi:
“Bu, çok karmaşık etkileşimlerin ilk adımı olabilir. Mesela bir bitki strese girdiğinde, bundan en çok etkilenecek olan organizma başka bir bitkidir. Bitkiler de birbirlerinin seslerine tepki verebilir.”
Araştırmacılar ayrıca, bitkilerin birbirlerine ses yoluyla bilgi aktarımı yapıp yapmadığını ve bu seslerin örneğin kuraklıkta su tasarrufu gibi davranışları tetikleyip tetiklemediğini de araştırmayı planlıyor.
Deney nasıl yapıldı?
Çalışmada, genellikle domateslere yumurta bırakan dişi güveler incelendi. Bu sayede yavrular doğduğunda bitkiyle beslenebiliyor. Araştırmacılar, güvelerin mümkün olan en sağlıklı bitkiyi seçeceği varsayımıyla yola çıktı. Bitki strese girdiğinde, örneğin susuz kaldığında çıkardığı sesler güveler için bir uyarı niteliği taşıyor.
Sonuçta, güveler streste olan bitkilerin üzerine yumurta bırakmadı. Görsel ipuçları değil, yalnızca seslerin etkisiyle bu kararı verdikleri dikkatle kontrol edilen deneylerle doğrulandı.
Ne anlama geliyor?
Profesör Hadany’ye göre, bitkiler zamanla ses üretme yeteneklerini artırabilir ve hayvanlar da bu sesleri duymaya daha duyarlı hale gelebilir. Bu, hayvanlar ve bitkiler arasında ses yoluyla gerçekleşen ortak evrimin bir göstergesi olabilir.
“Eğer bu sesler karşılıklı fayda sağlıyorsa, bitkiler daha fazla ya da daha yüksek sesler çıkaracak şekilde evrimleşebilir, aynı şekilde hayvanlar da bu bilgiyi algılayacak şekilde...”
Kaynak: Gazete Oksijen
