Astronomlar, bugüne kadar keşfedilen en sıra dışı kozmik yapılardan biriyle karşı karşıya olabilir. Cloud-9 adı verilen devasa bir uzay cismi, tüm bir galaksinin temel yapı taşlarına sahip olmasına rağmen tek bir yıldız bile barındırmıyor. Bilim insanlarına göre bu nesne, “hiç oluşmamış” bir galaksinin şimdiye kadarki en net örneği olabilir.
Bulgular, saygın bilim dergisi The Astrophysical Journal Letters’ta yayımlandı. Yaklaşık 14,3 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Cloud-9, sarmal galaksi M94’ün yakınında yer alıyor. Yapının çevresinde yoğun hidrojen gazı ve büyük miktarda karanlık madde bulunmasına rağmen, yıldız oluşumuna dair hiçbir iz tespit edilmedi.
Cloud-9 ilk olarak Çin’in dev FAST radyo teleskobu tarafından saptandı. Gözlemler, yapının büyük ölçüde nötr hidrojen ile dolu olduğunu gösterdi. Bu durum, gazın sıcak ve dağılmış değil; soğuk, yoğun ve bütünlüklü kaldığı anlamına geliyor. Normalde böyle gaz bulutları, yakınlardaki yıldızlardan yayılan radyasyonla iyonize olur. Ancak Cloud-9’un çevresinde böyle bir yıldız yok.
FAST bulguları, Hubble Uzay Teleskobu da dahil olmak üzere dünyanın farklı noktalarındaki teleskoplarla yapılan takip gözlemleriyle doğrulandı. Hubble’ın derin optik taramaları, Cloud-9’un içinde ya da çevresinde bir galaksiye işaret edebilecek hiçbir yapı ortaya koymadı.
Araştırmacılara göre Cloud-9 yaklaşık 4 bin 900 ışık yılı genişliğinde ve bir milyon Güneş kütlesine eşdeğer gaz içeriyor. Herhangi bir dönme hareketi göstermeyen bu yapının dağılmadan varlığını sürdürebilmesi için yaklaşık beş milyar Güneş kütlesi kadar karanlık maddeye ihtiyaç duyduğu hesaplanıyor.
Eğer Cloud-9’un içinde yıldız varsa bile, bu miktarın en fazla birkaç bin Güneş kütlesiyle sınırlı olduğu belirtiliyor. Astronomik ölçekte bu, neredeyse “yok” anlamına geliyor.
Bilim insanları Cloud-9’un, uzun süredir teorik olarak öngörülen ancak nadiren gözlemlenen bir yapı türü olan “Reionization-Limited H I Cloud” (RELHIC) sınıfına girdiğini düşünüyor. Bu tür yapılar, karanlık maddenin baskın olduğu, ancak yıldız oluşum sürecini hiçbir zaman tamamlayamamış gaz kümeleri olarak tanımlanıyor. Daha önce bu kategoriye aday gösterilen birçok nesne, detaylı incelemelerde az da olsa yıldız veya dönme hareketi barındırıyordu. Cloud-9 ise tüm kriterleri eksiksiz karşılıyor.
"Başarısız galaksi"
Araştırmacılar bu nedenle Cloud-9’u bir “başarısız galaksi” olarak tanımlıyor. Ancak bazılarına göre daha doğru ifade, bunun evrenin erken dönemlerinden kalma bir kozmik fosil olduğu yönünde. Evren henüz “şekillenme” aşamasındayken, Cloud-9’un galaksiye dönüşecek koşulları hiçbir zaman yakalayamamış olması mümkün.
Bilim insanları, teorik olarak Cloud-9’un ileride yıldız oluşturmaya başlayabileceğini de dışlamıyor. Ancak bunun hiç gerçekleşmemesi ve yapının sonsuza dek “karanlık” kalması da ihtimaller arasında.
Her iki senaryoda da Cloud-9, galaksilerin nasıl oluştuğunu — ve bazen neden hiç oluşamadığını — anlamak için eşsiz bir pencere açıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
