Çin’de laboratuvar amaçlı kullanılan maymunların fiyatları, hızla büyüyen biyoteknoloji sektöründeki talep artışının etkisiyle pandemiden bu yana en yüksek seviyesine çıkmaya hazırlanıyor.
Sektör verilerine göre laboratuvar maymunlarının maliyetinin, klinik deney hacmini gösteren önemli bir gösterge olarak kabul edilen bu kalemin, 2026 başında 150 bin yuan (yaklaşık 21 bin dolar) seviyesine ulaşması bekleniyor. 2025 yılında ortalama fiyat 103 bin yuan düzeyindeydi. Çinli biyoteknoloji şirketlerinin rekor düzeydeki yatırımlar sonrası Ar-Ge çalışmalarını hızlandırmasıyla fiyatlar son aylarda yükselişe geçti.
UBS’te ilaç sektörü analisti olan Chen Chen, “2025’te güçlü yatırımların ardından çok daha fazla proje başlatıldı. Aynı zamanda arz sınırlı olduğu için fiyatlar yükseldi,” dedi.
Araştırmalarda gecikme ve maymun kıtlığı
Financial Times'ın haberine göre bir biyoteknoloji şirketi yöneticisi, klinik araştırmaları yürüten sözleşmeli araştırma kuruluşlarının (CRO) maymun kıtlığı nedeniyle bazı projeleri aylarca ertelemek zorunda kaldığını belirtti. Yöneticinin aktardığına göre, daha fazla ilaç adayının orta ve geç fazlara geçmesi nedeniyle testlerde kullanılan maymun talebi de arttı.
Pandemi sonrası fiyat dalgalanması
Pandemi döneminde laboratuvar maymunlarının fiyatları tarihi zirve olan 188 bin yuana kadar çıkmış, 2023’te ise yatırımlardaki düşüşle birlikte keskin bir düşüş yaşanmıştı.
Chen’e göre, o dönemde üreticiler primat nüfusunu artırmadı ve bu durum bugün yaşanan arz sıkışıklığını derinleştirdi. Çin’de klinik deneyler için uygun seviyeye gelmeleri dört yılı bulan yetiştirme süreçleri bulunuyor.
Rekor anlaşmalar ve sermaye akışı
Çinli biyoteknoloji şirketleri, AstraZeneca ve Pfizer gibi küresel ilaç devleriyle geçtiğimiz yıl rekor sayıda lisans anlaşması imzaladı. Bu anlaşmalar sektöre önemli miktarda sermaye girişini beraberinde getirdi.
Öte yandan başarılı halka arzlar (IPO) ile birlikte girişim sermayesi yatırımları da desteklendi.
Yeniden kullanım artıyor, yatırımcılar “naif maymun” verisini istiyor
Talep o denli güçlü ki laboratuvarlar bazı klinik çalışmalarda maymunları yeniden kullanmaya başladı. Bu uygulama belirli testlerde, belirli bir “temizlenme periyodu” sonrasında mümkün. Ancak biyoteknoloji yatırımcıları, daha yüksek doğruluk için daha önce hiçbir testte kullanılmamış “naif maymunlardan” elde edilen verileri daha değerli görüyor.
ABD ve İngiltere hayvan testlerini azaltma peşinde
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ilaç geliştirme maliyetlerini düşürmek amacıyla son dönemde bazı güvenlik çalışmalarında maymun zorunluluğunu esnetti. İngiltere’de ise hükümet, ilaç geliştirme süreçlerinde hayvan deneylerine bağımlılığı azaltmak için yapay zeka tabanlı teknolojilere yatırım yapıyor.
Buna karşın Chen, mevcut değişikliklerin hızla etki göstermesinin zor olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Geleneksel maymun testlerinin tam bir alternatifi şu anda yok. Yapay zeka tabanlı yöntemler hala erken aşamada ve yaygın kullanım için uzun yıllar gerekebilir.”
Kaynak: Gazete Oksijen
