Ağustostaki tam Güneş tutulmasının ardından eylül ayı da gökyüzü meraklıları için dikkat çekici olaylar sunacak. Ay'ın Mars ve Jüpiter'e yaklaşacağı, Venüs'ün 2026'daki akşam görünümünün en parlak dönemine ulaşacağı eylülde, karanlık gökyüzü koşulları da Samanyolu ve Andromeda Galaksisi gibi uzak gökcisimlerinin gözlemlenmesini kolaylaştıracak.
National Geographic'in aktardığına göre; ayın sonlarına doğru ise Hasat Dolunayı ve Satürn aynı gece gökyüzünde birlikte izlenebilecek.
İşte eylül ayında gözlemlenebilecek gökyüzü olayları:
Ay-Mars yakınlaşması (6-7 Eylül)
Hilal şeklindeki Ay ile Mars, 6 ve 7 Eylül sabahlarında gökyüzünde birbirine yaklaşık 3 derece yakın görünecek. Türkiye'den gözlem için en uygun zaman gün doğumundan önceki saatler olacak.
İstanbul'da Ay, 6 Eylül'de yaklaşık 00.35'te doğacak. Bu nedenle Ay-Mars ikilisi, gece yarısından sonra doğu gökyüzünde görülebilecek ve gün doğumuna kadar gözlemlenebilecek. 7 Eylül'de ise Ay yaklaşık 01.48'de doğacak.
Ay-Jüpiter yakınlaşması (8 Eylül)
Ay, 8 Eylül'de bu kez Jüpiter'e yaklaşacak. İkili, gün doğumundan önce doğu gökyüzünde birbirine yakın görünecek.
İstanbul'da Ay yaklaşık 03.06'da doğacak. Bu nedenle gözlem için 03.00 sonrasından gün doğumuna kadar olan dönem uygun olacak. Ay ve Jüpiter'in en yakın konumları Türkiye'de akşam saatlerine denk gelecek ve bu sırada gökcisimleri ufkun altında olacak. Türkiye'den gözlem için en uygun zaman 8 Eylül'ün sabaha karşı saatleri olacak.
Yeniay (11 Eylül)
Yıldız gözlemi için en uygun dönemlerden biri, Ay'ın gökyüzüne neredeyse hiç ışık vermediği yeniay zamanlarıdır. 11 Eylül saat 06.27'de yeniay gerçekleşecek.
Bu nedenle özellikle 10 Eylül gecesi ve 11 Eylül'e bağlanan saatlerde şehir ışıklarından uzak bölgelere giden gözlemciler daha karanlık bir gökyüzünün avantajından yararlanabilecek.
Ay ışığının azalması, Samanyolu'nun yanı sıra uzak galaksilerin ve bulutsuların görülmesini kolaylaştıracak. Eylül aynı zamanda Kuzey Yarımküre'de Samanyolu'nun merkezini gözlemlemek için yılın son uygun dönemlerinden biri.
Ay-Venüs yakınlaşması (14 Eylül)
14 Eylül'de Ay ve Venüs gökyüzünde birbirine oldukça yakın konuma gelecek. Yakınlaşma Türkiye saatiyle öğleden sonra gerçekleşecek ve bu sırada gökcisimleri gözlem için uygun konumda olmayacak.
Ancak Ay ve Venüs, 14 Eylül akşamı gün batımından sonra batı ufkunda birbirine yakın görülebilecek. İstanbul'da Ay yaklaşık 10.14'te doğacak ve 20.30'da batacak. Bu nedenle gözlem için gün batımından sonraki kısa süre en uygun dönem olacak.
Venüs en parlak dönemine ulaşıyor (18 Eylül)
Venüs, 18 Eylül'de 2026 yılındaki akşam görünümünün en parlak dönemine ulaşacak. Gezegenin parlaklığı yaklaşık -4,8 kadir olacak.
Venüs, bu parlaklığı nedeniyle şehirlerde bile bulunması en kolay gökcisimlerinden biri. Güneş'in batışından hemen sonra batı ufkuna doğru bakıldığında görülebilecek. Venüs'ü görmek için en parlak olduğu anı beklemek gerekmiyor; gezegen akşam saatlerinde de oldukça parlak görünecek.
Sonbahar ekinoksu (23 Eylül)
Kuzey Yarımküre'de sonbaharın başlangıcını gösteren sonbahar ekinoksu 23 Eylül'de gerçekleşecek. Ekinoksla birlikte gece ve gündüz süreleri birbirine yaklaşacak.
Ekinoks dönemleri, Güneş rüzgarlarının Dünya'nın manyetik alanıyla etkileşimi açısından aurora aktivitesi için zaman zaman daha elverişli koşullar oluşturabiliyor. Ancak bu durum Türkiye'den kuzey ışıklarının görüleceği anlamına gelmiyor. Aurora tahminleri kesin olmadığı gibi en iyi gözlem koşulları yüksek kuzey enlemlerinde bulunuyor.
Bu nedenle Türkiye açısından 23 Eylül'ü bir astronomik takvim olayı olarak değerlendirmek, kuzey ışıklarını ise Türkiye'den görülecek bir olay olarak sunmamak gerekiyor.
Mars, Castor ve Pollux'la aynı hizada (25 Eylül)
25 Eylül sabahı Mars, İkizler takımyıldızındaki Castor ve Pollux adlı parlak yıldızlara yakın bir konumda olacak.
Üçlü, şafak öncesi doğu gökyüzünde görülebilecek. Castor ve Pollux ile Mars'ın oluşturduğu görünüm, özellikle açık ve karanlık bir gökyüzünde kolayca fark edilebilecek.
Mars bu tarihte Yengeç takımyıldızı bölgesinde bulunurken Castor ve Pollux İkizler takımyıldızında yer alıyor. Mars'ın bu iki yıldıza yakın görünmesi, gökyüzünde dikkat çekici bir üçlü oluşturacak.
Hasat Dolunayı (26 Eylül)
Eylülün en dikkat çekici gökyüzü olaylarından biri olan Hasat Dolunayı 26 Eylül akşamı gerçekleşecek.
İstanbul'da Ay yaklaşık 18.36'da doğacak, Güneş ise 18.54 civarında batacak. Bu nedenle Ay, gün batımından önce doğu ufkunda belirecek; hava karardıkça daha belirgin hale gelecek. Dolunayın tam zamanı ise 19.49 olacak.
Ay ufka yakınken optik bir yanılsama nedeniyle olduğundan daha büyük görünebilir. Atmosfer koşulları da Ay'ın turuncu veya kızılımsı görünmesine neden olabilir.
Hasat Dolunayı'na Satürn de eşlik edecek. İki gökcismi gece boyunca gökyüzünde birbirine yakın konumda bulunacak. Teleskop sahibi gözlemciler için Neptün de bölgede bulunuyor; ancak onu görmek için daha güçlü gözlem ekipmanları ve uygun gökyüzü koşulları gerekiyor.
Andromeda Galaksisi (Eylül boyunca)
Eylül ayı boyunca gözlemlenebilecek en dikkat çekici hedeflerden biri Andromeda Galaksisi olacak.
Samanyolu'na en yakın büyük galaksi olan Andromeda, karanlık ve şehir ışıklarından uzak bölgelerde çıplak gözle silik bir ışık lekesi olarak görülebiliyor. Dürbün veya küçük bir teleskop kullanıldığında ise çok daha belirgin hale geliyor.
Andromeda'yı eylül boyunca gece gökyüzünde bulmak mümkün. Galaksi, gece ilerledikçe gökyüzünde yükseliyor ve gece yarısı civarında gözlem için daha uygun hale geliyor.
Şehir ışıklarından uzak bir noktaya gitmek, Andromeda'nın yanı sıra Samanyolu ve diğer sönük gökcisimlerini görmek için de büyük avantaj sağlayacak.
Kaynak: Gazete Oksijen
