NASA’ya ait devasa bir uzay sondası, beklenen tarihten yıllar önce bu akşam Dünya atmosferine giriş yapabilir. NASA, 600 kilogram ağırlığındaki aracın büyük bir kısmının sürtünme nedeniyle alevler içinde yok olacağını öngörse de, bazı dayanıklı parçaların yeryüzüne düşme ihtimali bulunuyor.
NASA ve ABD Uzay Kuvvetleri tarafından yapılan erken analizler, aracın çarşamba günü TSİ gece saatlerinde (ABD Doğu Saati ile 19:45 civarı) atmosfere çarpacağını tahmin ediyor. Uzmanlar, bu tahminde "artı veya eksi 24 saatlik" bir yanılma payı olabileceğine dikkat çekiyor.
Türkiye için bu tarih perşembe gecesi 02:45 civarına denk geliyor.
NASA, enkaz parçalarından birinin bir insanın üzerine düşme ihtimalini 4.200'de 1 olarak açıkladı. Bu oran kulağa riskli gelse de NASA, geçmişteki benzer olaylara kıyasla bu durumu "düşük bir ihtimal" olarak nitelendiriyor.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, 2018’de Çin’in uzay istasyonu atmosfere girdiğinde bu risk trilyonda birden daha azdı.
Güneş planları bozdu
Normal şartlarda Van Allen A sondasının 2034 yılına kadar yörüngede kalması bekleniyordu. 2024 yılında Güneş’in "Güneş Maksimumu" olarak adlandırılan en aktif evresine girmesi tüm hesapları değiştirdi. NASA’dan yapılan açıklamada, "Güneş aktiviteleri atmosferik sürüklenmeyi ilk tahminlerin çok ötesine taşıdı ve aracın beklenenden erken dönmesine neden oldu" denildi.
Van Allen sondaları
2012 yılında fırlatılan Van Allen A ve ikizi B sondaları, Dünya’nın manyetik alanında hapsolmuş yüksek enerjili parçacıklardan oluşan radyasyon kuşaklarını incelemekle görevliydi. Bu kuşaklar, Dünya’yı güneş fırtınalarından ve kozmik radyasyondan koruyan hayati bir kalkan görevi görüyor.
2019 yılında yakıtları bitene kadar görev yapan bu araçlar, Güneş’in en aktif olduğu dönemlerde oluşan üçüncü bir geçici radyasyon kuşağının varlığını keşfetmek gibi devrim niteliğinde verilere imza attılar.
Yörüngede çöp bırakmama stratejisi
NASA, görevin başından beri araçların kontrolsüz bir şekilde yörüngede kalarak Uluslararası Uzay İstasyonu veya aktif uydularla çarpışmasını önlemek için onları atmosfere yönlendirmeyi planlamıştı. "Uzay mezarlığı" denilen yüksek yörüngelere göndermek yerine bu yöntemin seçilmesinin nedeni, aracın sahip olduğu değerli yakıtın bilimsel veriler için sonuna kadar kullanılmasıydı.
Son yıllarda uzaydan düşen nesne sayısında artış gözleniyor. 2024 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan atılan bir atığın Florida’da bir evin çatısını delmesi ve SpaceX ile Blue Origin gibi şirketlere ait roket parçalarının sahillerde bulunması, bu konudaki farkındalığı artırdı.
Uzmanlar, her hafta ortalama bir nesnenin (ölü bir roket gövdesi veya uydu parçası) Dünya’ya düştüğünü hatırlatıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
