CNN International'ın haberine göre bir astronotun sağlık sorunu, dört kişilik ISS ekibinin Dünya’ya dönüşünü bir aydan fazla erkene aldı. NASA, sağlık konusu hakkında mahremiyet gerekçesiyle ayrıntı paylaşmazken, söz konusu astronotun durumunun stabil olduğu belirtildi.
NASA’nın Baş Sağlık ve Tıp Sorumlusu Dr. James Polk, ilgili astronotun dönüş sırasında özel bir tıbbi müdahale gerektirmeyeceğini söyledi. Polk, uzay istasyonunda kapsamlı tıbbi ekipman bulunduğunu ancak tanısal süreçlerin tamamının Dünya’da yapılmasının daha doğru olacağını vurguladı:
“ISS’te oldukça güçlü bir tıbbi donanımımız var, ancak bir acil servis kadar kapsamlı değil. Bu vakada tanının tamamlanması için astronotu Dünya’da değerlendirmek en doğrusu.”
Crew-11 ekibi ayrılmak üzere
Dönüş yapacak ekipte ABD’li astronotlar Mike Fincke ve Zena Cardman, JAXA astronotu Kimiya Yui ve Roscosmos kozmonotu Oleg Platonov yer alıyor. Söz konusu mürettebat, NASA’nın SpaceX Crew-11 görevinin parçasıydı.
Görev normalde gelecek ay tamamlanacaktı. NASA, genellikle yeni ekip gelmeden mevcut ekibi geri çağırmıyordu.
Ancak yeni NASA yöneticisi Jared Isaacman, dört kişiyi geri çağırma kararını kendisi aldığını belirtti. Crew-12 ekibinin istasyona önümüzdeki haftalarda fırlatılması planlanıyor ve fırlatma sürecinin hızlandırılabileceği ifade edildi.
Isaacman, Crew-11’in “günler içinde” istasyondan ayrılacağını söyledi.
Uzay yürüyüşü ertelendi
Sağlık sorunu ilk kez çarşamba günü, NASA’nın planlı bir uzay yürüyüşünü “tıbbi endişe” nedeniyle ertelediğini açıklamasıyla ortaya çıktı.
NASA, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Bunlar NASA ve ortaklarının güvenli şekilde icra etmek üzere eğitim aldığı durumlardır.”
İstasyonda NASA'dan tek astronot
Crew-11’in ayrılmasıyla ISS’te yalnızca bir NASA astronotu kalacak; kasım ayı sonunda Soyuz kapsülüyle istasyona ulaşan Chris Williams.
NASA yetkilileri, Williams’ın tüm görevleri yerine getirebilecek durumda olduğunu ve Crew-12'nin kısa sürede katılacağını belirtti.
NASA’nın yöneticilerinden Amit Kshatriya şu açıklamayı yaptı:
“Hem ABD hem Rus segmenti için operatör bulundurabilmek adına mürettebatları karışık uçuruyoruz.”
Uzayda tıbbi müdahalenin zorlukları
Toronto Metropolitan Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden uzay tıbbı araştırmacısı Dr. Farhan Asrar, CNN’e yaptığı değerlendirmede, sağlık hizmetlerinin uzayda yüksek irtifa ve mikro yerçekimi nedeniyle çok daha zor yürütüldüğünü söyledi:
“Sıradan tıbbi sorunlar diş ağrısı, kulak ağrısı gibi uzayda karmaşık tıbbi bulmacalara dönüşebiliyor. Uzayın insan sağlığı üzerinde ciddi bir yükü var.”
NASA, astronotun ismini ve detaylı tıbbi durumunu açıklamayı politik gereklilik ve gizlilik nedeniyle reddediyor. Tıbbi vakalar genellikle astronot kimliği paylaşılmadan, bilimsel yayınlarla kamuoyuna yansıyor.
Örneğin:
“Uzay adaptasyon sendromu” (baş dönmesi & kusma) yıllar sonra literatürde tanımlandı. Bir astronotta juguler ven trombozu tespit edilmiş, kimliği halen açıklanmadı. Benzer şekilde, Crew-8 dönüşünden sonra bir astronot hastaneye kaldırılmış ancak ismi verilmemişti.
NASA’nın Dr. Polk’a göre, ISS’nin 25 yıllık tarihinde ajans, çok sayıda tıbbi vakayla karşılaştı ve çoğunu istasyonda başarıyla yönetti.
Kaynak: Gazete Oksijen
