Yapay zekanın askeri kullanımına dair kaygılar artıyor: Google çalışanları, Pentagon anlaşması sonrası sendikalaşıyor

İngiltere’de Google’ın yapay zekâ araştırma laboratuvarı DeepMind’da çalışanlar, şirketin ABD ordusuyla yaptığı anlaşmaya yönelik endişelerin de etkisiyle sendikalaşma yönünde oy kullandı.

İngiliz gazetesi The Guardian tarafından görülen ve salı günü yönetime iletilmesi planlanan mektupta, çalışanlar İletişim İşçileri Sendikası ile Unite Sendikası’nın Birleşik Krallık’taki DeepMind çalışanlarının ortak temsilcileri olarak tanınmasını talep etti.

DeepMind çalışanları Nisan ayında yapılan oylamada sendikalaşma kararı aldı. İsmini vermek istemeyen bir çalışan, bu kararda Google’ın ABD Savunma Bakanlığı ile anlaşmaya yakın olduğuna dair haberlerin etkili olduğunu belirtti. Aynı çalışan, ABD’nin İran’la yaşadığı gerilimleri ve Donald Trump yönetiminin Anthropic adlı yapay zekâ şirketiyle yaşadığı anlaşmazlığı, Savunma Bakanlığı’nın “sorumlu bir ortak olmadığına” işaret eden gelişmeler olarak değerlendirdi. Söz konusu anlaşma geçen cuma günü resmen duyuruldu.

Bir başka çalışan ise sendikaya katılma gerekçesini, yapay zekânın askeri ve gözetim amaçlı kullanımları üzerinden “otoriterliği güçlendirme riski” olarak açıkladı. Misilleme korkusu nedeniyle anonim kalmak isteyen çalışan, “Sendikalaşarak çalışanların söz sahibi olabileceği geleneksel bir yolu seçiyoruz” dedi.

İsrail'e katkı sağlamak

İsmini vermek istemeyen bir diğer çalışan da şirket çalışanlarının bir kısmının, Gazze Savaşı bağlamında İsrail’in askeri operasyonlarına dolaylı katkı sağladıkları düşüncesiyle rahatsızlık duyduğunu söyledi. Daha önce Washington Post gazetesi, Google’ın Gazze’deki savaşın ilk günlerinden itibaren İsrail ordusunun yapay zekâ araçlarına erişimini artırdığını bildirmişti. Ayrıca şirket, 2021 yılında Amazon ile birlikte İsrail hükümetiyle 1,2 milyar dolarlık bir bulut bilişim anlaşması imzalamıştı.

“Teknolojimiz İsrail ordusuna yardımcı oldu,” diyen çalışan, “Yapay zekânın insanlığa fayda sağlamasını istiyorum, bir soykırımı kolaylaştırmasını değil” ifadelerini kullandı.

Google “askerî amaçlı yapay zekâ geliştirmeme” taahhüdünü geri çekti

Google çalışanları ve yatırımcıların endişeleri son yıllarda artarken, şirketin geçen yıl “askerî amaçlı yapay zekâ geliştirmeme” taahhüdünü geri çekmesiyle bu kaygılar belirgin biçimde tırmandı. İngiltere’de sendikalaşan Google DeepMind çalışanlarından ikisi, bu kararın sendikalaşma sürecinde belirleyici olduğunu söyledi. Daha önce ABD’de küçük çalışan grupları sendikalaşmış olsa da, İngiltere’deki çalışanlar “öncü” (frontier) bir yapay zekâ laboratuvarında sendika tanınması talep eden ilk grup oldu. Merkezi Londra’da bulunan Google DeepMind’ın Kuzey Amerika ve Avrupa’da yaklaşık bir düzine ofisi bulunuyor. Sendika yetkililerine göre şirketin bu talebi kabul etmesi halinde en az 1000 çalışan temsil edilecek.

Pentagon 7 teknoloji devi ile anlaştı

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), cuma günü aralarında Google’ın da bulunduğu yedi büyük yapay zekâ şirketiyle anlaşmaya vardığını doğruladı. Bu şirketler arasında SpaceX, OpenAI, Nvidia, Reflection, Microsoft ve Amazon Web Services da yer aldı. Teknolojisi ABD ordusu tarafından yaygın biçimde kullanılan ancak Pentagon ile gelecekteki sözleşmeler konusunda anlaşmazlık yaşayan Anthropic’in listede yer almaması dikkat çekti.

Savunma Bakanlığı yetkilileri yaptıkları açıklamada, “Bu anlaşmalar, ABD ordusunun yapay zekâ öncelikli bir savaş gücüne dönüşümünü hızlandıracak ve tüm savaş alanlarında karar üstünlüğünü koruma kapasitesini güçlendirecektir” ifadelerini kullandı.

Donald Trump yönetimi, yapay zekâ şirketlerine araçlarını standart kullanıcı kısıtlamaları olmaksızın gizli ağlarda kullanıma açmaları yönünde baskı yapıyor. Google’ın Pentagon ile yaptığı sözleşmede, yapay zekâ sistemlerinin “uygun insan denetimi ve kontrolü olmaksızın kitlesel gözetim veya otonom silahlar (hedef seçimi dahil) için kullanılmaması gerektiği” ifade edilse de, bu hükmün bağlayıcı olmadığı belirtiliyor. Anlaşmada ayrıca Google’ın “yasal” hükümet operasyonel kararları üzerinde kontrol ya da veto hakkı bulunmadığı da yer alıyor.

Google üzerinde baskı kurulması amaçlanıyor

Sendikaya katılan çalışanlar, Google üzerinde baskı kurarak daha önce dile getirilen taleplerin kabul edilmesini amaçladıklarını belirtti. Bu talepler arasında, şirketin “temel amacı insanlara zarar vermek olan teknolojiler geliştirmeyeceğine” dair taahhütte bulunması, bağımsız bir etik denetim mekanizması kurulması ve çalışanlara etik gerekçelerle projelere katılmayı reddetme hakkı tanınması yer alıyor. Çalışanlar, bu talepler karşılanmazsa protestolar ve “araştırma grevleri” gibi eylemleri değerlendirdiklerini ifade etti. Bu tür eylemlerde çalışanlar, Google’ın yapay zekâ botu Gemini gibi temel ürünleri geliştirmeye yönelik çalışmaları yavaşlatırken daha düşük önemdeki görevleri sürdürerek dikkat çekmemeyi hedefliyor.

Şirket genelinde çalışanlar, teknolojinin askerî amaçlarla kullanılmasına karşı giderek daha yüksek sesle tepki gösteriyor. Geçen hafta 600’den fazla Google çalışanı, CEO Sundar Pichai’ye hitaben yayımladıkları açık mektupta şirketin yapay zekâ sistemlerini gizli kullanım için erişime açmamasını talep etti. Çalışanlar mektupta, “Yapay zekânın insanlığa fayda sağlamasını istiyoruz; insanlık dışı veya son derece zararlı amaçlarla kullanılmasını değil. Bugün verilecek yanlış bir karar, Google’ın itibarı, iş modeli ve dünyadaki rolü açısından telafisi mümkün olmayan zararlar doğurabilir” ifadelerini kullandı.

Protesto eden çalışanlar işten çıkarıldı

Teknoloji çalışanlarının geliştirdikleri teknolojilerin kullanımına karşı yönetime itirazları da artıyor. 2024 yılında Google, İsrail hükümetiyle yapılan 2021 tarihli Nimbus Projesi’ni protesto eden 50 çalışanını işten çıkarmıştı. Guardian’ın, Microsoft’un Filistinlilerin kitlesel gözetiminde kullanılan bulut depolama hizmetlerini İsrail’e sağladığını ortaya koymasının ardından, şirket çalışanları “Soykırım için emek yok” sloganıyla kampüsü işgal etmişti. Microsoft daha sonra İsrail ordusunun bu teknolojiye erişimini sonlandırdı.

Yatırımcılar da benzer kaygılar dile getiriyor. Alphabet hisselerinin yaklaşık 2,2 milyar dolarlık kısmını elinde bulunduran bir yatırımcı koalisyonu, geçen hafta şirket yönetimine mektup göndererek özellikle “yüksek riskli” alanlardaki Google Cloud ve yapay zekâ uygulamalarına dair daha fazla şeffaflık talep etti. Mektupta, ABD göçmenlik otoritelerine sağlanan hizmetler ve Nimbus Projesi gibi örnekler üzerinden şirket politikalarının, iç denetim süreçlerinin ve yönetim kurulu gözetiminin yeterliliği sorgulandı.

Google, 2018 yılında da Pentagon için drone görüntülerinin analizine yönelik yapay zekâ geliştirmeyi içeren Maven Projesi nedeniyle çalışanlarının yoğun protestolarıyla karşılaşmıştı. Şirket 2019’da bu sözleşmeyi yenilememiş ve yapay zekâ çalışmalarına ilişkin, silah geliştirmeme taahhüdünü de içeren etik ilkeler yayımlamıştı. Ancak bu taahhüt daha sonra geri çekildi. Maven Projesi ise bugün Palantir tarafından yürütülmeye devam ediyor.