ABD Başkanı Donald Trump’ın cumartesi sabahı ABD ve İsrail’in İran’a karşı “büyük bir askeri operasyon” başlattığını duyurmasının hemen ardından, X platformu yanlış ve yanıltıcı içeriklerle doldu.
WIRED’ın incelediği yüzlerce paylaşıma göre, milyonlarca görüntülenme alan bazı videolar aylar hatta yıllar öncesine ait. Bazı görüntüler yanlış konumlarla servis edilirken, kimi görsellerin yapay zeka ile üretildiği ya da değiştirildiği tespit edildi. Bazı hesaplar ise video oyunu görüntülerini çatışma sahnesi gibi paylaştı.
X yönetimi yorum talebine yanıt vermedi. Elon Musk’ın yönetimindeki platform, özellikle küresel kriz anlarında yanlış bilgi yayılımıyla eleştiriliyor. WIRED, daha önce de İsrail-Hamas savaşı ve Los Angeles’taki göçmen karşıtı protestolar sırasında benzer içerik kirliliği yaşandığını hatırlattı.
Mavi tikli hesaplar öne çıktı
Habere göre en çok yayılan içeriklerin neredeyse tamamı mavi tikli, yani X’in ücretli premium hizmetine abone hesaplardan geldi. Bu hesaplar, yüksek etkileşim üzerinden gelir elde edebiliyor. Bazı paylaşımlara sonradan “topluluk notu” eklense de, içerikler platformda kalmaya devam etti.
Mavi tikli bir hesabın Dubai üzerinde balistik füzeler gösterdiğini iddia ettiği video, gerçekte Ekim 2024’te Tel Aviv’e atılan İran füzelerine aitti. Paylaşım 4,4 milyondan fazla görüntülendi.
Başka bir viral videoda ise İran hava savunma sistemlerinin bir İsrail savaş uçağını düşürdüğü iddia edildi. Görüntü 3,5 milyondan fazla izlendi. Ancak cumartesi günü İran üzerinde düşürülen bir İsrail uçağına dair güvenilir bir rapor bulunmadığı belirtildi.
Kendisini açık kaynak istihbarat uzmanı olarak tanıtan bir hesap, “İran’a ait 6 hipersonik füze, Hindistan yatırımlı Hayfa Limanı’nı vurdu” iddiasıyla patlama görüntüsü paylaştı. Oysa görüntünün Temmuz ayında Suriye’nin Şam kentinde İsrail’in savunma bakanlığını hedef aldığı saldırıya ait olduğu ortaya çıktı.
Yapay zeka görselleri ve yanlış etiketlemeler
İran yanlısı bazı hesaplar da saldırı görüntülerini kullanarak İsrail’e yönelik başarılı karşılık verildiğini iddia etti. “Şu anda Tel Aviv’de İran füzesi isabeti” ifadeleriyle paylaşılan bir görselin Dubai’ye ait olduğu belirlendi.
İran hükümetine yakın Tehran Times ise Katar’daki bir Amerikan radarının İran insansız hava aracı saldırısıyla tamamen imha edildiğini öne süren, yapay zeka üretimi olduğu değerlendirilen bir görsel paylaştı. Açık kaynak istihbarat şirketi Golden Owl’dan analist Tal Hagin, görselin yapay zeka ürünü olduğunu işaretledi. Bahreyn’deki ABD 5. Filosu karargahının hedef alındığına dair haberler bulunsa da, Katar’da benzer bir başarılı saldırıya ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmadığı aktarıldı.
Trump yanlısı bir başka mavi tikli hesap ise İran lideri Ali Hamaney’in hedef alınan sarayına ait olduğu iddiasıyla “öncesi-sonrası” görseller paylaştı. Ancak “öncesi” olarak sunulan fotoğrafın, Tahran’ın farklı bir bölgesindeki Humeyni Türbesi’ne ait olduğu tespit edildi.
WIRED, kriz anlarında hızla yayılan ve milyonlara ulaşan bu tür içeriklerin, doğrulama mekanizmaları devreye girse bile etkisini sürdürdüğüne dikkat çekti.
Kaynak: Gazete Oksijen
