Boeing, ABD Donanması'nın yeni nesil gizli savaş uçağını geliştirmek üzere seçildi.
Pentagon'un yaptığı açıklamaya göre Boeing Pasifik'te Çin'e karşı koymaya yönelik ABD stratejisinin merkezinde yer alan programda aylar süren gecikmelerin ardından ihaleyi kazandı.
Reuters'ın haberine göre Boeing, test uçaklarının üretilmesini kapsayan ve yaklaşık 20 milyar dolar değerindeki geliştirme sözleşmesi için rakibi Northrop Grumman'ı geride bıraktı.
Programın, üretimin artması ve ilerleyen dönemde uluslararası müşterilerden sipariş gelmesi halinde toplam değerinin kullanım ömrü boyunca yüz milyarlarca dolara ulaşabileceği belirtiliyor.
Boeing, geçen yıl mart ayında da ABD Hava Kuvvetleri'nin yeni gizli savaş uçağı F-47'yi geliştirmek üzere seçilmişti. Böylece şirket, iki yıl üst üste iki önemli altıncı nesil savaş uçağı sözleşmesi kazanmış oldu.
Boeing, Donanma için uçak gemilerinde kullanılan savaş uçaklarını üretme konusunda uzun bir geçmişe sahip olması nedeniyle ihale sürecinin başından itibaren güçlü adaylardan biri olarak görülüyordu. Şirketin ürettiği F/A-18E/F Super Hornet, yeni uçağın yerini alması planlanan savaş uçağı olarak öne çıkıyor.
Bu deneyim, savunma yetkililerinin Boeing'in F-47 ile Donanma'nın yeni savaş uçağı programını aynı anda yürütebilmek için yeterli sayıda mühendis ve tedarikçiye sahip olup olmadığı yönündeki soru işaretlerinin önüne geçti. Bu endişelerin Boeing lehine giderildiği görülüyor.
Boeing hisseleri salı günü normal işlem saatleri dışındaki işlemlerde yüzde 2,25 yükselirken Northrop hisseleri yüzde 3,5 geriledi.
St. Louis'deki üretime önemli destek
Sözleşme, Boeing'in Missouri eyaletinin St. Louis kentindeki savaş uçağı üretim operasyonları için önemli bir destek niteliği taşıyor.
Şirket burada F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler üretim hatlarını kapatmaya hazırlanıyor.
Boeing Savunma, Uzay ve Güvenlik biriminin başkanı ve CEO'su Steve Parker yaptığı açıklamada, şirketin "birden fazla ürünü yeni nesil kabiliyetlerle üretmeye özel olarak tasarlanmış yeni tesislere" yatırım yaptığını belirtti.
Pentagon'un baş silah tedarik yetkilisi Michael Duffey ise yaptığı açıklamada yeni uçağın "Amerika'nın ulusal güvenliği ve uzun vadeli hava muharebe kabiliyetleri açısından kritik ve vazgeçilmez bir yatırım" olduğunu söyledi.
Boeing, savaş uçağı üretiminden büyük ölçüde çekilmişti
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde havacılık ve uzay uzmanı olan Jeremiah Gertler, Boeing'in F-47 ve F/A-XX sözleşmelerini kazanmadan önce savaş uçağı üretiminden büyük ölçüde çekildiğini söyledi.
Gertler, F/A-XX programının F-47'den ne ölçüde yararlanacağının henüz bilinmediğini belirterek, "Henüz bilmediğimiz şey, F/A-XX'de F-47'nin ne kadar izi olduğudur. İki uçak birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı geliştiriliyor?" sözlerini kullandı.
Pentagon, geçen yıl ABD savunma sanayisinin iki altıncı nesil savaş uçağını aynı anda geliştirmek için yeterli mühendislik kapasitesine sahip olmadığı yönündeki endişeler nedeniyle sözleşmeyi ertelemeye çalışmıştı.
Program yıllardır gecikmelerle karşı karşıya
Yeni nesil savaş uçağı programı, yıllardır gecikmeler ve finansman anlaşmazlıklarıyla karşı karşıya bulunuyor.
Pentagon'daki bazı yetkililer, mühendislik ve tedarik zinciri kapasitesine ilişkin endişeleri gerekçe göstererek programın üç yıla kadar ertelenmesini istemişti.
Kongre'nin müdahalesiyle program için 2025'te kabul edilen vergi indirimi ve harcama yasasında 750 milyon dolar ayrıldı. Mali 2026 yılı için de programa ek 1,4 milyar dolar tahsis edildi.
Lockheed Martin, Donanma yetkililerinin şirketin tasarımının gerekli kriterleri karşılamadığı sonucuna varmasının ardından Mart 2025'te yarışmadan elendi. Böylece Boeing ve Northrop Grumman finalist olarak kaldı.
Çin faktörü programı hızlandırıyor
Çin'in Pekin'in altıncı nesil olarak tanımladığı tasarımlar da dahil olmak üzere gelişmiş savaş uçaklarını hızla envanterine katması, ABD Donanması üzerindeki baskıyı artırıyor.
Donanmanın, 2030'lu yıllarda ve sonrasında modern bir uçak gemisi konuşlu savaş uçağı olmadan faaliyet göstermek zorunda kalmamak için programı hızlandırması gerekiyor.
Yeni uçağın gelişmiş gizlilik özelliklerine, daha uzun menzil ve havada kalış süresine sahip olması bekleniyor. Uçağın ayrıca insansız muharebe uçakları ve Donanmanın uçak gemilerinde kullanılan hava savunma sistemleriyle entegre çalışabilmesi öngörülüyor.
ABD Donanması, uçak gemilerinde kullanılmak üzere 270'ten fazla Lockheed Martin F-35C savaş uçağı satın alma planını da sürdürüyor. F-35C'lerin, F/A-XX hizmete girdikten sonra yeni savaş uçağıyla birlikte görev yapması bekleniyor.
İlk F/A-XX uçaklarının üretiminin 2030'lu yıllarda başlaması bekleniyor. 1990'lı yıllardan bu yana hizmette olan Super Hornet filosunun ise 2040'lı yıllara kadar görev yapmaya devam etmesi öngörülüyor.
.
Kaynak: Gazete Oksijen
