Bilim insanları, balinaların nefeslerinden alınan örneklerin yabanıl popülasyonların sağlık durumu hakkında kritik bilgiler sunduğunu ortaya koydu. Özel donanımlı dronlar aracılığıyla toplanan balina soluklarında, dünya genelinde kitlesel balina ve yunus ölümleriyle ilişkilendirilen yüksek derecede bulaşıcı bir virüs tespit edildi.
Araştırmacılar, balinaların su yüzüne çıkarak solunum deliklerinden (blowhole) saldığı damlacıkları hedef alan dronlar sayesinde, canlı hayvanlara zarar vermeden sağlık taraması yapabildi.
“Oyun değiştirici” bir yöntem
King’s College London’dan Prof. Terry Dawson, balina “nefesi” örneklemesinin deniz memelilerinin sağlığı açısından devrim niteliğinde olduğunu belirterek, “Bu yöntem, canlı balinalarda stres yaratmadan veya zarar vermeden patojenleri izlememize olanak tanıyor. Özellikle hızla değişen Arktik ekosistemlerinde hastalıkların takibi açısından kritik veriler sağlıyor” dedi.
Ölümcül virüs Arktik’in kuzeyinde tespit edildi
Çalışma kapsamında dronlara monte edilen steril petri kaplarıyla kambur balina, yüzgeçli balina ve ispermeçet balinalarının soluk damlacıkları toplandı. Bu örnekler, teknelerden alınan sınırlı deri biyopsileriyle birlikte analiz edildi.
Araştırma, balina ve yunuslarda toplu ölümlere yol açan “cetacean morbillivirus” adlı ölümcül virüsün, ilk kez Arktik Çemberi’nin kuzeyinde dolaşımda olduğunu doğruladı.
Okyanusları tehdit eden küresel risk
Son derece bulaşıcı olan bu virüs; balina, yunus ve muturlar arasında hızla yayılabiliyor, ağır hastalıklara ve kitlesel ölümlere yol açabiliyor. Türler arasında geçiş yapabilen virüsün, okyanuslar arası mesafeleri aşabildiği ve deniz memelileri için küresel bir tehdit oluşturduğu vurgulanıyor.
Erken uyarı sistemi hedefleniyor
Araştırmacılar, bu yeni yöntemin okyanus ekosistemlerini tehdit eden ölümcül hastalıkların erken aşamada tespit edilmesini sağlayabileceğini belirtiyor.
Nord Üniversitesi’nden Helena Costa, “Önceliğimiz bu yöntemleri uzun vadeli izleme programlarında kullanarak, önümüzdeki yıllarda ortaya çıkacak çoklu çevresel stres faktörlerinin balina sağlığını nasıl etkileyeceğini anlamak” değerlendirmesinde bulundu.
Uluslararası iş birliğiyle yürütüldü
Çalışma; İngiltere’den King’s College London ve Royal (Dick) Veterinerlik Fakültesi ile Norveç’teki Nord Üniversitesi’nin iş birliğinde yürütüldü. Araştırma sonuçları BMC Veterinary Research dergisinde yayımlandı.
Kaynak: Gazete Oksijen
