ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından İran konusunda “kesin bir sonuca” ulaşılmadığını açıkladı. Trump, Tahran ile yürütülen müzakerelerin devam etmesi gerektiğini söyledi.
Reuters'ın haberine göre Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “İran ile müzakerelerin sürdürülmesinde ısrarcı oldum. Bir anlaşma mümkünse bunu tercih ederim. Mümkün değilse sonucu göreceğiz” ifadelerini kullandı.
Trump, İran’ın daha önce anlaşmadan vazgeçmesi üzerine ABD’nin geçen haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri vurduğunu hatırlattı.
Netanyahu güvenlik vurgusu yaptı
Trump’ın göreve dönüşünden bu yana iki lider yedinci kez bir araya geldi. Basına kapalı gerçekleşen ve yaklaşık iki buçuk saat süren görüşme, önceki temaslara kıyasla daha düşük profilli gerçekleşti. Oval Ofis’e basın mensupları alınmadı.
Netanyahu’nun, ABD’nin İran ile yürüttüğü diplomatik sürecin nükleer programın ötesine genişletilmesini ve İran’ın balistik füze kapasitesi ile Hamas ve Hizbullah gibi silahlı gruplara verdiği desteğin de müzakere kapsamına alınmasını talep ettiği belirtiliyor.
Netanyahu’nun ofisinden yapılan açıklamada, “Başbakan, müzakereler bağlamında İsrail Devleti’nin güvenlik ihtiyaçlarını vurguladı. İki lider yakın koordinasyon ve temasın sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı” denildi.
Trump: Nükleer silah da füze de olmayacak
Trump, Fox Business’a verdiği röportajda iyi bir anlaşmanın “ne nükleer silah ne de füze” içermemesi gerektiğini söyledi. Axios’a yaptığı açıklamada ise İran yakınlarına ikinci bir uçak gemisi taarruz grubu gönderme seçeneğini değerlendirdiğini belirtti.
Trump, anlaşma sağlanamaması halinde İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yineledi. Tahran ise olası bir saldırıya karşılık vereceğini açıkladı. ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını artırması bölgede daha geniş çaplı bir savaş endişesini güçlendirdi.
İran: Füze kapasitesi müzakere konusu değil
İran, Umman’da geçen hafta yapılan görüşmelerde yalnızca nükleer konuların ele alındığını açıkladı. Tahran yönetimi, yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programında sınırlamaları görüşmeye hazır olduğunu ancak füze kapasitesinin müzakereye açık olmadığını bildirdi.
İran dini liderinin danışmanı Ali Şemhani, “İslam Cumhuriyeti’nin füze kapasitesi müzakere edilemez” dedi.
ABD ve İsrail, İran’ı geçmişte nükleer silah geliştirme çabasıyla suçlarken Tahran programının barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.
Gazze ve bölgesel denge
Görüşmenin gündeminde Gazze de yer aldı. Trump, arabuluculuk yaptığı ateşkes sürecinde ilerleme sağlamak istediğini belirtti. Ancak Hamas’ın silahsızlandırılması ve İsrail askerlerinin kademeli çekilmesi gibi başlıklarda ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
Trump, görüşme sonrası yaptığı açıklamada Gazze’de ve bölgede “önemli ilerlemeler” kaydedildiğini ifade etti.
Netanyahu’nun ziyareti, ABD’nin İran ile yeniden temas kurduğu bir dönemde öne çekildi. Taraflar Umman’daki son görüşmeleri olumlu olarak nitelendirmiş ve yeni tur müzakerelerin yakında yapılacağını duyurmuştu.
İsrail, İran’ın yeniden toparlanmasından endişeli
İsrail’in geçen haziran ayında İran’ın hava savunma sistemlerine ve füze kapasitesine ciddi zarar verdiği belirtiliyor. İsrailli yetkililer, Tahran’ın askeri kapasitesini yeniden inşa etmeye çalıştığına dair işaretler bulunduğunu ifade ediyor.
İran’ın bölgesel etkisi, Gazze, Lübnan, Yemen ve Irak’taki vekil güçlerinin kayıpları ve eski Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın devrilmesiyle zayıfladı. Buna rağmen İsrail, Ekim 2023’te Hamas’ın güney İsrail’e düzenlediği saldırının ardından başlayan çok cepheli çatışma sürecinin ardından İran ve müttefiklerinin yeniden güç kazanmasından kaygı duyuyor.
Batı Şeria ve Filistin devleti tartışması
Trump ile Netanyahu arasındaki bir diğer görüş ayrılığı Filistin meselesinde ortaya çıktı. Trump’ın Gazze planında uzun vadede Filistin devletine kapı aralanabileceği ifade ediliyor. Netanyahu ve İsrail tarihinin en sağcı koalisyonu ise bu seçeneğe uzun süredir karşı çıkıyor.
Netanyahu’nun güvenlik kabinesi, işgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimcilerin arazi satın almasını kolaylaştıran ve İsrail’e daha geniş yetkiler tanıyan adımları onayladı. Karar uluslararası toplumdan tepki gördü.
Trump ise salı günü yaptığı açıklamada Batı Şeria’nın ilhakına karşı olduğunu yineledi.
Kaynak: Gazete Oksijen
