Sıklıkla uçak seyahati yapanlar için havayolu şirketlerinin karmaşık fiyatlandırma politikası genellikle bir şikayet sebebidir. Yapay zeka uygulamalarının dahil olmasıyla bu fiyatlandırma politikasının şimdi daha da karmaşık hale gelmesi bekleniyor.
Bloomberg'ün detaylarını aktardığı bir yapay zeka şirketine ait taslak, uçak bileti fiyatlarının geleceğine ilişkin önemli ipuçları sunuyor.
Taslak, İsrail merkezli bir yazılım girişimi olan Fetcherr isimli şirketin kurucularından Uri Yerushalmi tarafından hazırlanmıştı. Bu start-up, Amerikan havayolu şirketi Delta Airlines'ın da aralarında olduğu bir dizi havacılık şirketiyle birlikte çalışıyor.
Taslakta Yerushalmi, Fetcherr’ın adı açıklanmayan bir hava yolu şirketi için geliştirdiği pilot yapay zekâ programını anlatıyor. Oldukça basit bir fiyatlandırma yapısını alıp, yerine bir anda değişebilen fiyatlarla dolu, çok daha fazla bilet sınıfı içeren baş döndürücü derecede karmaşık bir sistem koyduklarını söylüyor.
Şirketin potansiyel müşterileriyle paylaştığı taslağa göre, bu tür fiyatlandırma yapıları o kadar karmaşık ki “insan bilişsel sınırlarının ötesine geçiyor.”
"Sömürü aşaması" başlıyor
Makalede sistem, OpenAI’nin Dall-E görsel üretim aracı gibi üretici yapay zekâ sistemlerine benzer bir yaklaşım kullanan bir “büyük piyasa modeli” olarak tanımlanıyor. Ancak bu model, özgün sanat eserleri üretmek yerine, piyasalarla ilgili karmaşık bilgileri işleyip geliri dramatik biçimde artırabilecek fiyatlandırma stratejileri oluşturmak için tasarlanmış.
Yerushalmi bu aşamayı, pek de üstü kapalı olmayan bir şekilde, “sömürü aşaması” olarak adlandırıyor.
Daha yüksek bilet fiyatları, pandemi döneminde ve sonrasında ücretleri keskin biçimde artıran ancak sonrasında yolcuları çekebilmek için indirim yapmak zorunda kalan hava yolları için elbette cazip.
Ancak taslakta anlatılan karmaşık stratejiler, temmuzda Delta Başkanı Glen Hauenstein’ın şirketinin bilanço görüşmesinde Fetcherr’dan bahsetmesinin ardından gündeme gelen endişeleri artırabilir.
Hauenstein, Delta’nın iç hat ağının %3’lük kısmında fiyatlandırmaya yardımcı olması için Fetcherr’ı kullandığını ve yıl sonuna kadar bu oranı %20’ye çıkarmayı planladığını söylemişti. Ayrıca şirketin “yoğun bir test aşamasında” olduğunu belirterek, “Gördüklerimizden memnunuz” ifadesini kullanmıştı.
ABD Senatosu'ndan tepki gecikmedi
Yapay zeka temelli yeni fiyatlandırma sistemine ilk tepki ABD Senatosu'ndaki Demokratlar'dan geldi.
Senato’daki bir grup Demokrat, Arizona Senatörü Ruben Gallego’nun öncülüğünde Delta CEO’su Ed Bastian’a bir mektup yazarak programın “veri gizliliği endişeleri doğurabileceğini” ve “Amerikan aileleri zaten artan yaşam maliyetleriyle boğuşurken, her bir tüketicinin kişisel ‘acı eşiğine’ kadar bilet fiyatlarının yükselmesi anlamına gelebileceğini” belirtti.
Cumhuriyetçi Missouri Senatörü Josh Hawley, Delta’nın sistemini “zaten berbat olan hava yolu endüstrisinden duyduğum en kötü şey” olarak nitelendirdi.
Teksaslı Demokrat Kongre üyesi Greg Casar ise “gözetim fiyatlandırması”nı ülke çapında yasaklamak için bir yasa tasarısı sundu.
Rakip hava yolu şirketleri de benzer şekilde konuya eleştirel yaklaştı.
American Airlines CEO’su Robert Isom, kendi bilanço görüşmesinde yapay zekâya dayalı fiyatlandırma sistemlerinin “aldatmaca” olduğunu ve etik dışı göründüğünü söyledi. Isom, “Bu bizim yapacağımız bir şey değil” diye konuştu.
Southwest Airlines da fiyatlandırmada yapay zekâ kullanmadığını açıkladı.
Fetcherr ise yaptığı açıklamada yazılımlarının “bireyselleştirilmiş ya da kişiselleştirilmiş fiyatlandırmaya izin vermediğini” ve “hiçbir kişisel tanımlanabilir bilgiyi kullanmayacağını, toplamayacağını ya da almayacağını” belirtti. Ayrıca yazılımın düşük talep dönemlerinde fiyatları düşürerek bilet ücretlerini azaltmak için de kullanılabileceğini ekledi.
Uygulama diğer sektörlere de yayılabilir
Müşteriler, elbette, yapay zekâ destekli bir “sömürü aşamasının” hedefinde olmaya pek hevesli olmayabilir. Ancak bu durum uygulamanın, diğer havayolu şirketlerine ve hatta diğer sektörlere yayılmasına engel değil.
Ekonomi politik üzerine çalışmalar yapan sol eğilimli düşünce kuruluşu Groundwork Collaborative'in direktörü Lindsay Owens’a göre, bu tür sistemler giderek çok daha yaygın hale geliyor.
Konu üzerine bir kitap yazmakta olan Owens, “Son on yılda, yüksek teknoloji fiyatlandırma danışmanlarından oluşan bir tür butik sektörün ortaya çıktığını gördük” diyor. “Bu Delta ile sınırlı kalmayacak” diye devam ediyor ve perakendeciler ile araç çağırma şirketlerinin şimdiden benzer araçlarla denemeler yaptığını belirtiyor: "Hava yolu sektörü bu uygulamaları diğer sektörlere ihraç edecek.”
Kaynak: Gazete Oksijen
