ABD Başkanı Donald Trump, İran’da düşürülen F-15E savaş uçağının ikinci mürettebatının da kurtarıldığını açıkladı. Kurtarılan askerin yaralı olduğunu ancak durumunun iyiye gittiğini belirten Trump, ABD ordusunun “tarihinin en cesur arama kurtarma operasyonlarından birini” gerçekleştirdiğini belirterek, subayın “artık güvende” olduğunu duyurdu. İran tarafından vurulan F-15 savaş uçağında bulunan iki mürettebat uçağın düşmesinin ardından fırlatma koltuklarıyla atlamıştı.
ABD'nin pilotları kurtarmak için zamanla yarıştığı belirtilirken BBC'nin derlemesine göre, kurtarma operasyonuna dair bilinenler şöyle:
Operasyonun tam olarak nasıl gerçekleştiği bilinmezken, sürece aşina bir kaynak bunu İran’ın güneyinde yürütülen “çok büyük” bir muharebe arama kurtarma görevi olarak nitelendirdi. BBC’ye konuşan kaynaklar, kurtarma sırasında ABD ile İran güçleri arasında çatışma yaşandığını, pilotun ise uçaktan atladığı sırada yaralanmış olabileceğini belirtti.
Düşürülen uçakların mürettebatını kurtarma operasyonları, askeri literatürde “muharebe arama ve kurtarma” olarak adlandırılıyor ve en karmaşık ile zaman açısından en kritik görevler arasında yer alıyor. Bu görevler genellikle düşman hattı üzerinde alçaktan uçan helikopterler ve bölgeyi koruyan diğer savaş uçaklarıyla yürütülüyor.
Trump, paylaşımında kurtarılan hava subayının İran’ın dağlık bölgelerinde “düşman hatlarının gerisinde, sürekli takip edilerek saklandığını” ifade etti.
"CIA önemli rol oynadı"
ABD’li yetkililer, pilotun 24 saatten fazla süre boyunca dağlık alanda tek başına saklandığını ve yanında yalnızca bir tabanca bulunduğunu aktardı. Aynı yetkililer, pilotun konumunun üst düzey ABD yetkilileri tarafından gün boyu takip edildiğini ve kurtarma planının buna göre şekillendirildiğini belirtti.
Operasyonda CIA’in de önemli rol oynadığı ifade edildi. İstihbaratın, pilotun dağlık bir bölgede yerini tespit ederek Pentagon’a ilettiği ve İran içinde yanıltıcı bilgiler yayarak bir aldatma operasyonu yürüttüğü aktarıldı. Buna göre, kurtarma sürerken pilotun zaten bulunduğu ve ülkeden çıkarıldığı yönünde yanlış bilgiler dolaşıma sokuldu.
Trump, operasyon kapsamında İran hava sahasına onlarca uçak gönderildiğini ve hiçbir ABD askerinin hayatını kaybetmediğini ya da yaralanmadığını söyledi.
İran tarafı ise kurtarma çalışmaları sırasında kayıp mürettebatı arayan bir ABD insansız hava aracını düşürdüklerini duyurdu. İran basını, söz konusu İHA’nın İsfahan eyaletinde düştüğünü bildirdi.
Daha önce İran, kayıp ABD askerini sağ olarak ele geçirmek istediğini açıklamış ve vatandaşlara bu yönde çağrıda bulunmuştu.
Uzmanlara göre bu tür durumlar için eğitilen pilotların önceliği hayatta kalmak ve yakalanmaktan kaçınmak oluyor. Askeri analist Jennifer Kavanagh, pilotların mümkün olan en kısa sürede atlama noktasından uzaklaşmak ve gizlenmek üzere eğitildiğini, gerektiğinde uzun süre yiyecek ve su olmadan hayatta kalabilecek becerilere sahip olduklarını belirtti.
Uçak nerede ve ne zaman düşürüldü?
İran devlet medyası, ABD’ye ait savaş uçağının cuma günü ülkenin güneyinde düşürüldüğünü ilk kez duyurdu. F-15E’nin tam olarak nerede vurulduğu netleşmezken, haberlerde iki olası bölge öne çıktı: Kohgiluyeh ve Boyer-Ahmad ile Huzistan eyaletleri.
Düşürülen uçakta iki mürettebat bulunuyordu. Pilot daha önce düzenlenen bir operasyonla kurtarılırken, bu süreçte Körfez üzerinde görev yapan bir A-10 Warthog uçağının da isabet aldığı, pilotunun fırlatma koltuğuyla atladıktan sonra kurtarıldığı bildirildi.
ABD basını, F-15E pilotunu taşıyan bir helikopterin hafif silah ateşiyle vurulduğunu, mürettebatın yaralandığını ancak helikopterin güvenli şekilde iniş yaptığını aktardı.
İran Devrim Muhafızları ise kurtarma operasyonuna katılan iki Black Hawk helikopterinin dağlık bölgelerde yaşayan göçerler tarafından hedef alındığını öne sürdü. BBC Verify, cuma günü yayımlanan ve silahlı kişilerin en az iki helikoptere ateş açtığını gösterdiği belirtilen bir videoyu doğruladığını bildirdi.
İran’ın resmi ajansı IRNA’ya göre, ülkenin üst düzey askeri komutanlığı her iki ABD uçağının da yeni hava savunma sistemleriyle düşürüldüğünü açıkladı.
Kohgiluyeh ve Boyer-Ahmad, yaklaşık 700 bin nüfuslu, dağlık ve göçer nüfusun yoğun olduğu bir bölge olarak biliniyor. Huzistan ise 4,7 milyondan fazla nüfusa sahip, petrol ve sanayi açısından stratejik öneme sahip bir eyalet.
Uçağın görevi neydi?
F-15E Strike Eagle, hem hava-hava hem de hava-yer görevleri için tasarlanmış çok amaçlı bir savaş uçağı. İran’daki görevlerinde büyük olasılıkla İran’a ait insansız hava araçları ve seyir füzelerini engellemeye yönelik savunma rolünde kullanıldığı değerlendiriliyor.
Uçak, aynı zamanda lazer ve GPS güdümlü mühimmatlarla hassas hava saldırıları gerçekleştirme kapasitesine sahip.
F-15E’de pilot ve arka koltukta görev yapan silah sistemleri subayı olmak üzere iki kişilik mürettebat bulunuyor. “Wizzo” olarak bilinen bu görevli, hedef seçimi ve silahların doğru şekilde kullanılmasından sorumlu.
Bu çift kişilik sistem, özellikle yoğun tehdit ortamlarında pilotun kaçınma manevralarına odaklanmasını sağlarken görev yükünü de paylaştırıyor.
Uçağın tam olarak nasıl düşürüldüğü kesinlik kazanmasa da, İran tarafından vurulduysa en olası nedenin karadan havaya füze (SAM) olduğu değerlendiriliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
