Kolombiya'da pazar günü yapılan devlet başkanlığı seçimi, hiçbir adayın yüzde 50'nin üzerinde oy alamaması nedeniyle 21 Haziran'da yapılacak ikinci tura kaldı. İkinci turda, siyasi yelpazenin iki zıt ucunda yer alan solcu ve sağcı adaylar karşı karşıya gelecek.
ABD Başkanı Donald Trump'ın hayranı olarak bilinen sağcı aday Abelardo de la Espriella seçimden birinci çıkarken, mevcut Devlet Başkanı Gustavo Petro'nun müttefiki olan solcu senatör Iván Cepeda ikinci sırada yer aldı.
BBC'de yer alan habere göre, seçim kampanyası süreci, insansız hava aracı saldırıları, adam kaçırmalar, cinayetler ve geçen yıl bir seçim mitinginde bir başkan adayının öldürülmesi gibi şiddet olaylarının gölgesinde geçti. Her iki aday da, onlarca yıldır süren ancak son yıllarda yeniden tırmanan Kolombiya'daki silahlı iç çatışmayı sona erdirmek için farklı çözüm önerileri sunuyor.
Resmi sonuçlara göre oyların yaklaşık tamamı sayılırken, anketlerde önde gösterilen Cepeda yüzde 41 oy aldı. De la Espriella ise yüzde 43,7 ile ilk sırada yer aldı.
Sonuçların ardından konuşan De la Espriella, ikinci turda "zorbalığı ve mutlakiyetçiliği yeneceğini" söyledi ve sonucu, "hayatını devlet yardımlarıyla sürdürmeyenlerin zaferi" olarak nitelendirdi.
Cepeda ise sonuçlar yargıçlar tarafından doğrulanana kadar yorum yapmayacağını açıkladı.
Yüzde 7'nin altında oyla üçüncü sırada kalan muhafazakâr aday Paloma Valencia ise De la Espriella'ya destek verdiğini duyurdu.
Petro da ön sonuçları kabul etmediğini belirterek, nihai sonuçların yargıçlar tarafından incelenmesini bekleyeceğini söyledi. Petro, seçimlerde usulsüzlük yapıldığını ve "yüz binlerce oyun sonradan eklendiğini" öne sürdü. Buna karşın seçim yetkilileri, oylamanın "normal ve güvenli şekilde" gerçekleştiğini açıkladı.
Barış görüşmelerinin mimarı
Cepeda, 2016 yılında Kolombiya hükümeti ile FARC gerillaları arasında imzalanan ve binlerce isyancının silah bırakmasını sağlayan tarihi barış anlaşmasına giden müzakerelerde aktif rol oynadı.
Cepeda, Petro'nun "toplam barış" stratejisinin mimarlarından biri olarak görülüyor. Bu yaklaşım, silahlı gruplara karşı askeri operasyonlar yerine ateşkes dönemlerinde diyalog ve müzakereyi önceliklendiriyor.
Ancak Petro döneminde kokain üretimi rekor seviyeye ulaştı, silahlı grupların üye sayısı arttı ve sınır bölgelerindeki şiddet son yılların en yüksek seviyesine çıktı. On binlerce kişi yerinden edilirken, güvenlik uzmanları ve muhalifler "toplam barış" stratejisini başarısızlık olarak değerlendiriyor. Petro ise hükümetinin tarihteki en büyük uyuşturucu yakalamalarını gerçekleştirdiğini savunuyor.
Ekonomi büyüme kaydederken Petro asgari ücreti önemli ölçüde artırdı. Buna rağmen Kolombiyalıların yaklaşık üçte biri hâlâ yoksulluk sınırının altında yaşıyor.
Cepeda, seçilmesi halinde sosyal yardım programlarını genişletme ve iç çatışma mağdurlarına toprak dağıtma sözü verdi.
"Kaplan" lakaplı sağcı aday
Avukat ve iş insanı olan De la Espriella, kendisini "El Tigre" (Kaplan) olarak tanıtıyor.
Petro'nun silahlı gruplarla yürüttüğü görüşmeleri sert şekilde eleştiren aday, suçla mücadelede askeri yöntemlerin artırılmasını savunuyor. ABD ile daha yakın iş birliği yapılmasını, kartellerin ABD desteğiyle bombalanmasını, ordunun yetkilerinin genişletilmesini ve toplu yargılamaların gündeme alınmasını öneriyor.
De la Espriella ayrıca, Nayib Bukele'nin El Salvador'da uyguladığı sert güvenlik politikalarını örnek alarak ormanlık bölgelerde 10 büyük cezaevi inşa etme vaadinde bulundu. Devletin küçültülmesini de savunuyor.
Adayın geçmişteki bazı müvekkilleri ise tartışma yarattı. Bunlar arasında, kara para aklama suçlamalarıyla karşı karşıya bulunan ve Venezuela'nın eski lideri Nicolás Maduro'nun yakın müttefiki olarak bilinen Alex Saab ile milyarlarca dolarlık saadet zinciri kuran dolandırıcı David Murcia Guzmán bulunuyor.
De la Espriella, bunun yalnızca savunma avukatlığı görevinin bir parçası olduğunu söylerken, eleştirmenleri güçlü suçluları savunarak servet kazandığını öne sürüyor.
ABD ve bölgeyle ilişkiler belirleyici olacak
21 Haziran'daki ikinci turun sonucu, Kolombiya'nın ABD ve komşu ülkelerle ilişkilerini de etkileyebilir.
Trump yönetimi son dönemde Latin Amerika'da daha sert bir dış politika izledi. Venezuela'nın eski lideri Maduro'nun askeri operasyonla yakalanması, Karayipler ve Doğu Pasifik'te uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı iddia edilen teknelere yönelik saldırılar, Küba'ya petrol ambargosu uygulanması ve bölgedeki sağ eğilimli hükümetlerle birlikte "Amerikalar Kalkanı" adlı güvenlik ittifakının kurulması bu politikanın örnekleri arasında yer alıyor.
Son yıllarda Ekvador, Şili, Arjantin, Bolivya, Honduras ve El Salvador gibi birçok Latin Amerika ülkesinde sağ eğilimli yönetimler iktidara geldi.
Petro ile Trump geçmişte uyuşturucu kaçakçılığı ve ABD'nin bölgedeki müdahaleleri gibi konular nedeniyle sık sık karşı karşıya geldi. Ancak Şubat ayında Beyaz Saray'da yaptıkları görüşmenin ardından ilişkiler kısmen iyileşti.
Cepeda, Petro gibi Kolombiya'nın ABD'nin "vasal devleti" olmaması gerektiğini savunurken, De la Espriella ABD ile güvenlik iş birliğini güçlendirmek istediğini ve ideolojik olarak Trump'a daha yakın olduğunu ifade ediyor.
Trump ise diğer bazı Latin Amerika seçimlerinin aksine Kolombiya seçimlerinde herhangi bir adaya açık destek vermedi.
Seçim sonucu, komşu ülke Ecuador ile ilişkileri de etkileyebilir. Dünyanın en büyük kokain üreticisi olan Kolombiya'da üretilen uyuşturucunun büyük bölümü artık Ekvador üzerinden taşınıyor. Bu durum son yıllarda Ekvador'da da şiddet olaylarının artmasına yol açtı.
Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa, Kolombiya'nın sınır güvenliği konusunda yeterince adım atmadığını savunarak ülkeye gümrük vergileri uygulamıştı. Noboa, ABD ile ortak kartel operasyonları yürütüyor.
Noboa, De la Espriella ile yaptığı görüşmede, "Ekvadorlu suçluların Kolombiya'dan teslim edilmesi" ve "uyuşturucu terörizmine karşı ortak mücadele" konusunda anlaşmaya vardıklarını belirterek 1 Haziran itibarıyla tarifelerin kaldırılacağını açıkladı.
Kolombiya Dışişleri Bakanlığı ise bu açıklamayı seçimlere yönelik "kasıtlı müdahale" olarak nitelendirdi. Noboa'nın ofisi konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Kaynak: Gazete Oksijen
