Avrupa'da 65 yaş ve üzeri kişilerin gelirlerinin ortalama %66’sı kamu ödemelerinden, yani ağırlıklı olarak devlet emekli maaşları ve sosyal yardımlardan oluşuyor. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) verilerine göre, emekliler birçok ülkede mali zorluklarla karşı karşıya ve bu nedenle çalışmaya devam etmek zorunda kalıyor.
OECD’nin 2020 yılı veya en güncel verilere dayanan analizine göre, Avrupa’da yaşlı bireylerin gelirinde kamu transferleri ortalama %66 ile en büyük paya sahip. Bu oran ülkeden ülkeye değişkenlik gösteriyor. İsviçre'de %41 ile en düşük seviyede iken, Belçika’da %86’ya kadar çıkıyor. Lüksemburg (%83), Avusturya (%82), Finlandiya (%80), Çekya ve İtalya (%76), Portekiz ve Yunanistan (%75) kamu ödemelerinin en yüksek olduğu diğer ülkeler arasında.
Buna karşılık, kamu ödemelerinin yaşlıların gelirinde %50’nin altında kaldığı ülkeler de var. Birleşik Krallık (%42), Hollanda (%43) ve Danimarka (%45) bu ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye’de ise bu oran %57 seviyesinde.
Emeklilikte çalışma yaygın
Devlet yardımlarından sonra yaşlıların ikinci büyük gelir kaynağını çalışma hayatı oluşturuyor. Avrupa genelinde 65 yaş üstü bireylerin gelirlerinin %21’i hâlâ çalışarak elde ediliyor. Bu oran Letonya’da %40’a kadar çıkarken, Slovakya (%36), Litvanya (%35), Estonya ve Polonya (%34), İzlanda (%32) gibi ülkelerde de oldukça yüksek. Türkiye’de bu oran %27.
Fransa (%7), Lüksemburg (%8), Finlandiya (%10) ve Belçika (%11) gibi ülkelerde ise yaşlıların çalışma yoluyla elde ettiği gelir oldukça düşük seviyelerde.
Sermaye gelirleri ve özel emeklilik sınırlı
Yaşlıların gelirlerinde sermaye getirileri (bireysel tasarruf ve özel emeklilik fonları) %7’lik pay ile üçüncü sırada. Danimarka’da bu oran %23 iken, Türkiye ve İsviçre’de %16, Fransa’da %15, İsveç’te %12, Birleşik Krallık’ta %11 ve Finlandiya, Norveç, İzlanda’da %10 seviyelerinde.
Özel mesleki emeklilik gelirleri ise sadece 7 ülkede anlamlı bir gelir kaynağı olarak yer alıyor. Hollanda’da yaşlı gelirlerinin %40’ı bu kaynaktan sağlanırken, Birleşik Krallık’ta %33, İsviçre’de %29 oranında. İsveç (%19), Danimarka (%15), Norveç (%14) ve Almanya (%5) da bu sistemi kullanan diğer ülkeler arasında.
Sosyal güvenlik sistemleri arasında farklılıklar var
Veriler, Avrupa’daki sosyal güvenlik sistemlerinin ciddi oranda farklılaştığını ortaya koyuyor:
Batı Avrupa (Belçika, Fransa, Avusturya) emeklilik gelirinde kamu ödemelerine büyük oranda bağımlı.
Nordik ülkeler (Danimarka, İsveç, Norveç) daha çeşitlendirilmiş ve özel emeklilik sistemlerini içeren bir yapıya sahip.
Doğu ve Güney Avrupa (Polonya, Slovakya, Yunanistan, Türkiye) ise çalışma gelirine daha fazla bağımlı.
Özel emeklilik sistemleri Doğu ve Güney Avrupa’da hâlâ gelişmemiş durumda.
Artan yaşam süresiyle birlikte yaşlanan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak, emeklilik sistemlerini sürdürülebilir tutmak ve yoksulluğu önlemek için Avrupa ülkeleri önümüzdeki yıllarda büyük politika sınavlarıyla karşı karşıya kalacak.
Kaynak: Gazete Oksijen
