Rusya’nın başkenti Moskova’da son günlerde yaşanan geniş çaplı internet kesintileri, ülkede çevrimiçi alan üzerindeki devlet kontrolünün artırıldığı yönündeki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Kent merkezinde yaşayan kullanıcılar yaklaşık bir haftadır mobil internete erişimde ciddi sorunlar yaşadıklarını bildiriyor. Moskova’nın yanı sıra St. Petersburg’da da bazı kullanıcılar internet sitelerine ve uygulamalara erişemediklerini, hatta zaman zaman telefon görüşmeleri yapamadıklarını belirtiyor.
Kremlin ise kesintilerin “güvenliği sağlamak amacıyla” uygulandığını ve “ek önlemlere ihtiyaç duyulduğu sürece” devam edeceğini açıkladı. Ancak yetkililer kesintilerin kapsamı ya da nedeni hakkında ayrıntılı bilgi vermedi.
İnsan hakları aktivistleri, kesintilerin Rusya’da test edildiği öne sürülen yeni bir “beyaz liste” (whitelist) sistemiyle bağlantılı olabileceğini söylüyor. Bu sistemde yalnızca hükümet tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki internet sitesi ve çevrimiçi hizmetin erişilebilir olması öngörülüyor.
Yetkililer bu listede çevrim içi pazar yerleri, teslimat uygulamaları ve eczaneler gibi “günlük yaşam için gerekli” hizmetlerin yer alacağını belirtse de gözlemciler bunun Rusların küresel internete erişimini ciddi biçimde sınırlayabileceğini ifade ediyor.
Ekonomik kayıp büyüyor
Kesintiler özellikle taksi uygulamaları, kurye hizmetleri ve perakende sektörünü olumsuz etkiledi. Rus iş dünyası gazetesi Kommersant, Moskova’daki internet kesintilerinin ekonomiye günlük yaklaşık 1 milyar ruble (yaklaşık 9,4 milyon sterlin) zarar verebileceğini tahmin ediyor.
Sorunlar Rus parlamentosu Duma’ya da ulaştı. Milletvekilleri binada mobil ağların ve Wi-Fi’ın çalışmadığını, bu nedenle internete erişemediklerini açıkladı.
Eski iletişim araçlarına dönüş
Kesintiler nedeniyle bazı Ruslar alternatif iletişim yöntemlerine yöneliyor. Rus medyasına göre e-ticaret platformu Wildberries verileri, telsiz ve çağrı cihazı satışlarında belirgin artış yaşandığını gösteriyor.
Verilere göre telsiz satışları yüzde 27, çağrı cihazı satışları yüzde 73 arttı. Moskova’nın basılı haritalarına olan talep ise neredeyse üç katına çıktı.
Dijital alanda kontrol artıyor
Rusya’da internet üzerindeki kontrol özellikle Ukrayna’nın işgalinden sonra giderek sıkılaştı. Araştırma kuruluşu Top10VPN’e göre ülke 2025 yılında dünyada en fazla internet kesintisinin yaşandığı ülke oldu.
Yetkililer daha önce internet kesintilerinin Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarını engellemek için uygulandığını savunsa da uzmanlar bu tür önlemlerin teknik olarak etkili olmadığını söylüyor.
Öte yandan Rusya’da WhatsApp, Facebook ve YouTube zaten engellenmiş durumda. Yerel medyada, popüler mesajlaşma uygulaması Telegram’ın da önümüzdeki aylarda kısıtlamalarla karşılaşabileceği yönünde iddialar yer alıyor.
Rus yetkililer aynı zamanda Çin’deki WeChat’e benzer şekilde tasarlanan ve devlet destekli bir “süper uygulama” olan Max’i yaygınlaştırmaya çalışıyor. Eleştirmenler uygulamanın Rus güvenlik servislerinin kontrolünde olabileceğini öne sürüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
