Macaristan’daki dar siyasi çevrelerin dışında, Péter Magyar’ın adı yakın zamana kadar pek bilinmiyordu. Ancak 2023’te, dönemin Adalet Bakanı olan eşi Judit Varga ile yaptığı ve onun haberi olmadan kaydettiği bir ses kaydını kamuoyuna açıklamasıyla dikkatleri üzerine çekti.
Söz konusu kayıtta Varga’nın bir yolsuzluk davasına hükümetin müdahale ettiğini anlattığı iddia ediliyordu. Bu gelişme büyük bir siyasi skandala yol açarken, Magyar’ı orta düzey bir bürokrattan ülke siyasetinde etkili bir aktöre dönüştürdü ve onu Başbakan Viktor Orbán’ın 16 yıllık iktidarına karşı en ciddi rakip haline getirdi.
Buna karşın Magyar, destekçileri arasında bile tartışmalı bir figür olarak görülüyor. Yolsuzlukla mücadele ve demokratik normların yeniden tesisi vaatleri geniş kesimlerden destek toplasa da, sert üslubu ve geçmişte Fidesz içindeki konumu muhalefetin bir kısmını rahatsız ediyor. 2022 seçimlerinde muhalefetin adayı olan Péter Márki-Zay, Magyar’ı “kibirli ve zor bir karakter” olarak tanımlasa da, Orbán’ın güçlü siyasi makinesine karşı böyle bir profilin gerekli olabileceğini ifade etti.
Siyasi bir aileden gelen Magyar’ın babası avukat, annesi ise Yüksek Mahkeme’de üst düzey görevliydi. Ailesinde eski Cumhurbaşkanı Ferenc Mádl gibi önemli isimler de yer alıyor. Bu arka plan, onun erken yaşlardan itibaren siyasete yönelmesinde etkili oldu.
Hukuk eğitimi alan Magyar, Brüksel’de diplomat olarak görev yaptı ve devlet kurumlarında üst düzey pozisyonlarda bulundu. Aslında Orban gibi muhafazakâr bir siyasetçi ve onun Fidesz partisine yakın bir çevreden geliyor. Çocukluğunda odasında Orban'ın fotoğrafları olduğunu anlatıyor.
Eski eşi Judit Varga ile üç çocuğu bulunan Magyar kendisini dindar olarak tanımlıyor ve yemek yapmaktan, futbol oynamaktan hoşlandığını söylüyor.
İstismar skandalı sonrası siyasete giren Magyar hızla yükseldi
Péter Magyar, Şubat 2024’te patlak veren çocuk istismarı af skandalının ardından Başbakan Viktor Orbán’ın çevresinden koptu.
Skandal, çocuk esirgeme kurumuna bağlı bir yurtta istismara karışan bir yöneticinin, siyasi bağlantıları sayesinde cumhurbaşkanlığı affından yararlandığının ortaya çıkmasıyla gündeme geldi. Olayın basına yansımasının ardından Cumhurbaşkanı Katalin Novák ile dönemin Adalet Bakanı Judit Varga istifa etmek zorunda kaldı.
Kamuoyunda büyük tepki yaratan skandal, iktidardaki Fidesz tabanında da sarsıntıya yol açtı. Tartışmalar, olayın arkasındaki ilişkiler ağının yeterince araştırılmadığı iddialarıyla büyüdü.
Bu süreçte henüz geniş kitlelerce tanınmayan Magyar, eski eşi Varga’yı savunmak amacıyla katıldığı bir podcast programında yaptığı değerlendirmelerle dikkat çekti. Siyasi sistem, yolsuzluk iddiaları ve hükümetin durumu üzerine yaptığı analizler kısa sürede geniş yankı buldu.
Başlangıçta siyasete girme fikrine mesafeli yaklaşan Magyar, 15 Mart 2024’te Fidesz ile tüm bağlarını kopardığını açıklayarak siyasete atıldığını duyurdu.
Avrupa Parlamentosu seçimlerine kısa süre kalması nedeniyle yeni bir parti kurmak yerine mevcut küçük bir siyasi yapıyı devralan Magyar, Tisza Party’yi oluşturdu.
Başlangıçta destek bulmakta zorlanan hareket, olası siyasi baskılar nedeniyle çekinen isimler yüzünden sınırlı kadroyla yola çıktı. Ancak kısa sürede bağış ağı kuruldu, gönüllüler toplandı ve dijital altyapı oluşturuldu.
2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Tisza yüzde 29,6 oy alarak önemli bir çıkış yakalarken, Fidesz’in oy oranı yüzde 44,8’e gerileyerek tarihinin en düşük seviyesine indi.
Destekçilerine göre Magyar, sistemi içeriden bilen bir isim olarak Orbán yönetimine karşı en güçlü alternatiflerden biri haline geldi.
“Sistemi bilen ve onu yenebilecek biri”
Politico'da yer alan habere göre, Péter Magyar’ın cazibesinin, “sistemi bilen ve onu yenebilecek biri” olarak görülmesinden kaynaklandığı ifade ediliyor. Bu algıyı güçlendiren Magyar, kampanyasını yoğunlaştırarak Fidesz’in medya üzerindeki etkisini aşmak için ülke genelinde kapsamlı bir saha çalışması yürüttü.
2025’te Budapeşte’den Romanya’nın Oradea kentine kadar 250 kilometrelik bir yürüyüş gerçekleştiren Magyar, komşu ülkelerde yaşayan Macar azınlıklara da ulaşmayı hedefledi. Sosyal medyayı etkin kullanan siyasetçi, “Tisza Adaları” adı verilen yerel ağlarla mesajını tabana yaydı.
Seçim öncesinde günde altı şehre kadar ziyaret gerçekleştiren Magyar’ın hareketi Tisza Party için kamuoyunda ciddi bir destek oluştuğu belirtiliyor.
Buna karşın Magyar’ın liderlik tarzı tartışma konusu olmaya devam ediyor. Partinin kurucularından bazı isimler, zamanla oluşan iç yapıyı “merkezî ve sadakat temelli” olarak eleştirirken, kararların büyük ölçüde tek elden alındığı ifade ediliyor. Magyar’ın partiyi “tek kişilik yapı” olarak tanımlaması da bu eleştirileri güçlendiriyor.
Destekçileri ise sıkı mesaj kontrolünün gerekli olduğunu savunuyor. Onlara göre bu yaklaşım, iktidar yanlısı medyaya malzeme verilmesini engelliyor ve odağı Viktor Orbán’ı iktidardan uzaklaştırma hedefine sabitliyor.
Sert üslubu ve zaman zaman tartışma yaratan çıkışlarına rağmen, Magyar kendisini “mücadeleci bir lider” olarak konumlandırıyor. Kendi ifadesiyle “zor bir karakter” olduğunu kabul eden siyasetçi, bu yönünü siyasi kimliğinin bir parçası haline getirmiş durumda.
Birçok destekçisi için ise bu özellikler ikinci planda kalıyor. Magyar, uzun yıllardır ilk kez Orbán’ı iktidardan indirebilmeyi başardı Ancak uzmanlara göre, seçim kazanılsa bile kamuoyunun beklentileri oldukça yüksek ve bu beklentilerin karşılanamaması durumunda destek hızla eriyebilir.
Magyar neden güçlü bir rakip olarak görülüyor?
BBC'ye göre Magyar, Fidesz’in dayandığı sağ ve muhafazakâr seçmen tabanından geliyor. Ancak bu tabanın bir bölümü, Orbán yönetiminden duyduğu hayal kırıklığı nedeniyle hukuk devleti, temiz siyaset ve Avrupa Birliği ile uyum talep ediyor. Magyar’ın sistemin içinden gelmesi ve bu yapıya dair bilgi sahibi olması, sağ seçmen içinde bölünmeye yol açtı.
İkinci olarak Magyar, diğer muhalefet liderlerine kıyasla “temiz geçmişe sahip” bir isim olarak öne çıkıyor. 1990 öncesi siyasi dönemle ilişkilendirilememesi, onu eski rejimle bağlantılı olmakla suçlanabilecek diğer aktörlerden ayırıyor.
Üçüncü olarak ise genç, dinamik ve iddialı bir profil çizmesi dikkat çekiyor. Yolsuzluk iddialarını somut örneklerle gündeme getiren Magyar; sağlık sistemi, eğitimdeki sorunlar ve sosyal hizmetlerdeki aksaklıklar gibi konular üzerinden sahada aktif bir kampanya yürütüyor.
Magyar ile Orbán arasındaki farklar ve benzerlikler
Orbán ve Fidesz iktidarı, son 16 yılda medya özgürlüğü, sivil toplum ve yargı bağımsızlığı alanlarında gerileme eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Dış politikada ise Rusya ile yakın ilişkiler sürdürülürken, Avrupa Birliği ile sık sık gerilim yaşandı.
Magyar ise Macaristan’ı yeniden Batı’ya yakınlaştırmayı, Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltmayı ve Brüksel ile ilişkileri düzeltmeyi vadediyor. Bu çerçevede, dondurulan AB fonlarının serbest bırakılmasıyla ekonominin canlandırılabileceğini savunuyor.
Ukrayna konusunda Magyar, Orbán’dan farklı olarak Kiev’in uzun vadede AB üyeliğine karşı çıkmıyor, ancak hızlı bir üyelik sürecini desteklemiyor. Öte yandan o da Ukrayna’ya silah gönderilmesine karşı çıkıyor.
İç politikada ise iki lider arasında bazı benzerlikler dikkat çekiyor. Göç konusunda Magyar da Fidesz gibi sert bir tutum benimsiyor; sınır çitinin korunacağını ve misafir işçi programının sona erdirileceğini söylüyor.
Magyar’ın kampanyasında sağlık sistemi, ulaşım ve yolsuzluk gibi günlük yaşamı etkileyen sorunlar öne çıkarken, LGBTİ+ hakları konusundaki tutumu ise daha belirsiz; yalnızca yasa önünde eşitlik ilkesini desteklediğini vurguluyor.
Genel olarak Magyar, seçimi “otokrasi ile Avrupa demokrasisi arasında bir tercih” olarak tanımlarken, bazı politik başlıklarda Orbán’dan ayrışsa da özellikle göç gibi konularda benzer çizgide duruyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
