Meta’nın Ray-Ban markasıyla piyasaya sürdüğü ve kamusal alanlarda video kaydı yapılmasına imkân tanıyan akıllı gözlüklerin, kadınların günlük yaşamı açısından “gerçek bir tehdit” oluşturduğu uyarısı yapıldı. Cihazlar dünya genelinde milyonlarca adet satılırken, kadınların rızası olmadan gizlice kayda alınmasına yönelik kaygılar giderek artıyor.
The Times'ın haberine göre Geçen ay Florida’da yaşayan 28 yaşındaki Lauren Britt, Tampa Havalimanı’nda yanına yaklaşan bir erkeğin konuşmalarını akıllı gözlükle gizlice kaydettiğini ve görüntüleri Instagram’da paylaştığını açıkladı. Britt, “Bu konuşmanın tamamını gözlüğüyle kaydettiğini bilmiyordum. Bu ürkütücü değil mi? Hiç izin istemedi” ifadelerini kullandı.
Uyarı ışığı devre dışı bırakılabiliyor
Ray-Ban Meta gözlüklerde, çerçeveye yerleştirilmiş bir kamera ve kayıt sırasında yanan bir uyarı ışığı bulunuyor. Ancak YouTube’da bu ışığın nasıl devre dışı bırakılacağını anlatan çok sayıda video yer alırken, ışığı kapatmaya yarayan aksesuarların da satışta olduğu belirtiliyor.
Mahremiyet kaygıları nedeniyle MSC Cruises adlı kruvaziyer şirketi, akıllı gözlükleri gemilerin ortak alanlarında yasakladı. Şirket politikasında, “Gizli ya da fark edilmeden kayıt veya veri aktarımı yapabilen cihazlara (örneğin akıllı gözlükler) kamuya açık alanlarda izin verilmez” denildi.
ABD’de San Francisco Üniversitesi ise ekim ayında, Ray-Ban Meta gözlüğü takan bir erkeğin kampüste kadınlara istenmeyen yorumlar ve uygunsuz flört soruları yönelttiği, görüntüleri sosyal medyada paylaştığı gerekçesiyle kampüs uyarısı yayımladı.
Sokak röportajları ve sosyal medya
İngiltere’de bir TikTok kullanıcısının, sokakta genç kadınlara yaklaşıp telefon numaralarını sorduğu videolar paylaşması da tartışma yarattı. Kadınların kayda alındıklarını fark edip etmedikleri net değilken, bir videoda kadının gözlükleri fark ettiği ve paylaşımda “Meta gözlükleri fark etti” ifadesinin yer aldığı görüldü.
“Akıllı değil, tehdit”
Durham Üniversitesi Hukuk Profesörü ve kadınlara yönelik şiddet konusunda uzman Clare McGlynn, “Kadınlar için bunlar akıllı gözlükler değil, günlük hayatımıza yönelik gerçek bir tehdit. Çoğu kadın bu teknolojiyi heyecan verici değil, bize karşı kullanılabilecek yeni bir araç olarak görüyor” dedi.
McGlynn, kadınların halihazırda kamusal alanlarda ya da özel anlarda rızaları olmadan görüntülenme riskiyle yaşadığını vurgulayarak, akıllı gözlüklerin taciz ve istismar fırsatlarını daha da artıracağını söyledi.
“Dijital soyma” korkusu
McGlynn’in en büyük endişelerinden biri ise gözlüklerin “nudification” (dijital soyma) için uyarlanması ihtimali. Bu teknolojiyle, kadınların ve kız çocuklarının rızaları olmadan çıplak görüntülerinin üretilebileceğini belirten McGlynn, “Buna karşı yapılabilecek çok az şey var” uyarısında bulundu.
Hukuki boyut ve veri ihlali riski
Akıllı gözlükler ilk kez 2013’te Google Glass ile gündeme gelmiş, yoğun mahremiyet tepkileri nedeniyle kullanıcılar “Glasshole” olarak anılmış ve ürün 2015’te piyasadan çekilmişti. Ancak akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla kamusal alanda kayıt yapma pratiği normalleşti. Google’ın bu yıl akıllı gözlükleri yeniden piyasaya sürmeye hazırlandığı, Snap’in de benzer bir cihaz üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
Newcastle Üniversitesi’nden hukuk profesörü Lilian Edwards, kamusal alanda gizlice kayıt alıp sosyal medyada paylaşmanın İngiltere veri koruma yasalarını ihlal edebileceğini söyledi. Edwards’a göre kayıt yapan kişinin, görüntülenen kişinin rızasını alması ya da veriyi işleyecek hukuki bir dayanağa sahip olması gerekiyor.
Meta: Sorumluluk kullanıcılarda
Meta ise yaptığı açıklamada, akıllı gözlüklerde kayıt sırasında yanan bir LED ışık bulunduğunu ve bunun kaydın açıkça görülebilmesini sağladığını vurguladı. Şirket, kullanım koşullarında kullanıcıların yürürlükteki tüm yasalara uymaktan sorumlu olduğunu belirterek, “Bu gözlükler taciz, mahremiyet ihlali ya da hassas bilgilerin kaydı gibi zararlı faaliyetler için kullanılmamalıdır” ifadelerine yer verdi.
Son dönemde, New York metrosunda bir kadının kendisini kaydettiğini düşündüğü bir erkeğin Meta gözlüğünü kırması ve ağda sırasında estetisyenin akıllı gözlük takmasından rahatsız olan bir kadının tepkisini gösteren görüntüler de tartışmaları alevlendiren örnekler arasında yer aldı.
Kaynak: Gazete Oksijen
