Uluslararası araştırmacı gazetecilik ağı Lighthouse Reports, 168 ülkede 4 bin 105 merkezle faaliyet gösteren küresel bir vize hizmetleri şirketinin uygulamalarını mercek altına aldı. 12 ülkeden 14 medya kuruluşunun katkısıyla yürütülen araştırma sonucunda hazırlanan raporda, vize başvuru süreçlerine ilişkin çeşitli usulsüzlük ve ihlal iddialarına yer verildi.
2001 yılında kurulan VFS Global, bugün 71 ülkenin vize başvuru süreçlerini yürüten milyarlarca dolarlık bir şirket haline geldi. Başvuru sahiplerinden alınan zorunlu hizmet ücretlerinin yanı sıra şirket, SMS bilgilendirmeleri, kargo hizmetleri ve premium salon erişimi gibi ek hizmetlerin satışından da gelir elde ediyor.
Araştırmaya göre, şirket ek hizmet satışlarında zaman zaman agresif ve yanıltıcı yöntemler kullanıyor. Araştırmada, çalışanların düşük maaş aldığı, gelirlerinin önemli bir bölümünün ise ek hizmet satış hedeflerine bağlı primlerden oluştuğu belirtildi. Bu durumun, çalışanlar üzerinde daha fazla satış yapma baskısı yarattığı ifade edildi. Araştırmaya göre, söz konusu ek hizmetlerin satışı şirketin son yıllarda kârlılığını önemli ölçüde artırdı ve yatırımcılarına yüksek gelir sağladı.
Rüşvet talepleri, botlarla alınan randevular
VFS, vize kodu tarafından belirlenen süre sınırları içinde düzenli olarak randevu sağlayamıyor. Araştırmaya göre bunun nedenlerinden biri, botların ve dış acentelerin randevuları blok halinde alması ve daha sonra satması. Uzmanlar VFS’nin bu botları önlemek için yeterli adım atmadığını söylüyor.
Avrupa Birliği hükümetleri, botların randevuları bloklamasına ilişkin sorunları yıllar içinde tekrar tekrar raporladı. 2023’te bu sorunun Macar hükümetinin VFS ile sözleşmesini feshetmesine yol açtığı belirtiliyor.
Başvuru sahipleri de çevrimiçi randevu alamadıklarını ve randevu almak için aracılara ödeme yapmak zorunda kaldıklarını anlatıyor.
Bazı devletlerin de sözleşme ihlallerine rağmen şirkete yaptırım uygulamadığı belirtildi. Çalışmada ayrıca başvuru sahiplerinin hem dışarıdaki aracılar hem de bazı şirket çalışanları aracılığıyla rüşvet talepleriyle karşı karşıya kalabildiğine ilişkin bulgulara yer verildi. Kişisel verilerin korunması konusunda da çeşitli ihlaller tespit edildiği, uzmanların bu durumu Avrupa Birliği veri koruma kurallarının ciddi ihlalleri olarak değerlendirdiği aktarıldı. Raporda ayrıca pasaport ve belgelerin kaybolması, yanlış ücret tahsil edilmesi ve personel eğitimindeki yetersizliklere ilişkin tespitlere de yer verildi.
Bilgi edinme başvuruları yoluyla elde edilen yüzlerce Avrupa Birliği belgesi, mali kayıtlar, müşteri makbuzları ve eski çalışanlarla yapılan görüşmelere dayanan araştırma, hükümetlerin vize işlemlerini özel bir şirkete devretmesinin yarattığı sorunlara dikkat çekti. Araştırmada, şirketin vize başvurusu yapan kişileri ek gelir elde edilebilecek bir müşteri kitlesi olarak gördüğü yönünde değerlendirmelere yer verildi.
VFS Global ise iddiaları reddetti. Şirket, "VFS Global'in mali büyümesinin uygunsuz uygulamalar sayesinde gerçekleştiği yönündeki her türlü iddia gerçeği yansıtmamaktadır" açıklamasını yaptı.
Şirketin 2001 yılından bu yana yaklaşık 543 milyon işlem gerçekleştirdiği kaydedilirken, kişisel verilerin saklanması, zamanında silinmesi ve şifrelenmesi konularında ihlaller tespit edildiği ifade edildi. Slovakya'nın veri ihlali nedeniyle şirkete 5 bin euro para cezası verdiği de raporda yer aldı.
Schengen vizesinde randevu sorunu sürüyor
Türkiye'de Schengen vizesi almak isteyen vatandaşların yaşadığı randevu sıkıntısı da gündemdeki yerini koruyor.
Avrupa ülkelerine seyahat etmek isteyen birçok kişi uygun randevu bulmakta zorlanırken, karaborsaya düşen randevuların 300 ila 500 euro arasında değişen fiyatlarla satıldığı belirtiliyor. Acil durumlarda ise bu rakamın 1000 euroya kadar çıkabildiği ifade ediliyor.
Türkiye Seyahat Acentaları Birliği Başkanı Firuz Bağlıkaya da daha önce yaptığı açıklamada yaşanan duruma tepki göstermiş ve soruna müdahale edilmesi gerektiğini vurgulamıştı.
