Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bloomberg HT ve Habertürk ortak yayınında ekonomi gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Orta Doğu’daki savaşın ekonomi üzerindeki etkilerine değinen Şimşek, şokların beklenenden uzun sürmesi halinde farklı araçların devreye alınabileceğini söyledi.
Şimşek, savaşın ardından oluşan tablonun küresel enflasyon, büyüme ve risk iştahı üzerinde baskı yarattığını belirterek, ateşkesin sürmesinin ve tedarik zincirlerinin yeniden inşasının önemine işaret etti.
'İkinci Dünya Savaşı sonrası en büyük şok'
Bakan Şimşek, savaşla birlikte yaşanan sarsıntının İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki en büyük şok olduğunu söyledi. Ateşkese varılmasını memnuniyet verici bulduklarını belirten Şimşek, buna rağmen normalleşmenin en iyi ihtimalle aylar alacağını ifade etti.
Küresel enflasyonun yükselmesi riskiyle karşı karşıya olunduğunu söyleyen Şimşek, finansal koşullar sıkılaşırken büyüme tahminlerinin aşağı yönlü risk taşımasının gelişmekte olan ülkelerden fon çıkışını tetiklediğini kaydetti. Yüksek enerji fiyatlarının gündemde kalması halinde küresel resesyon riskinin de doğabileceğini belirtti.
'Şokları yönetme kapasitemizi geçen yıl gösterdik'
Savaşın başladığı günün hemen ardından ilgili tüm birimlerle toplandıklarını ve Finansal İstikrar Komitesi toplantısı yaptıklarını anlatan Şimşek, savaşın etkilerini sınırlamak için alınması gereken adımların kararlaştırıldığını söyledi.
Bu tür dönemlerde piyasaların sağlıklı işlemesinin öncelikli olduğunu belirten Şimşek, Türkiye’nin gelişmekte olan ülkelere kıyasla daha iyi performans gösterdiğini ifade etti. Şimşek, savaşın süresi ve yayılımının beklenenden uzun olduğunu, ancak 45 günün altında kalmasının olumlu görüldüğünü söyledi.
'Şok uzarsa ayrı araç seti devreye alınabilir'
Şimşek, hükümetin temel önceliğinin yaşam pahalılığıyla mücadele olduğunu vurguladı. Eşel mobil uygulamasını buna örnek gösteren Şimşek, uygulama olmasaydı mazotun litresinin 103 liraya, benzinin litresinin ise 76 liraya çıkacağını söyledi.
Şimşek, “Şoklar daha uzun sürerse ayrı bir araç setiyle durumu değerlendireceğiz. Bu bir dışsal şok. Çekmecemizde bir tepki fonksiyonu var” dedi.
'Rezervlerde şu an bir sorun yok'
Rezervlerin hem uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de şok dönemlerinde tampon görevi görmesi için tutulduğunu belirten Şimşek, rezerv yönetiminin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yürütüldüğünü söyledi.
Brüt rezervlerin yaklaşık 162 milyar dolar seviyesinde olduğunu açıklayan Şimşek, rezerv yeterliliğinde geçmişe kıyasla daha iyi noktada olunduğunu ve IMF göstergesine yakın seyredildiğini ifade etti. Şimşek, “Rezervlerde şu an bir sorun yok, rezervlerimiz güçlü. Swap hariç net rezervde de artıdayız” dedi.
Rezerv düşüşünün dörtte birinin altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığını söyleyen Şimşek, geçen yıla kıyasla döviz talebinin daha sınırlı kaldığını belirtti. Eski rezerv seviyelerine hızlı dönüş beklediklerini ifade etti.
'Lirada gerçeklikten kopuk değer kaybı bilanço tahribatı yaratır'
Kur tartışmalarına da değinen Şimşek, rekabet gücünün yalnızca döviz kuru üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonunun 325 milyar dolar ekside olduğunu hatırlatan Şimşek, lirada dengelerden kopuk bir değer kaybının bilançolar üzerinde ciddi tahribat yaratacağını ifade etti.
Reel sektörün açık pozisyonunun yaklaşık 200 milyar dolar olduğunu belirten Şimşek, döviz kurundaki her 1 liralık artışın 200 milyar liralık etki yarattığını söyledi. Dış talebin ihracata etkisinin döviz kuruna göre 11 kat daha güçlü olduğunu da vurguladı.
İhracatçıya destek vurgusu
Şimşek, sanayicinin rekabet gücünün enerji fiyatlaması, ulaştırma maliyetleri ve finansman koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Türkiye’de sanayinin kullandığı doğalgaz ve elektriğin OECD ülkeleriyle kıyaslandığında en düşük fiyatlar arasında yer aldığını kaydetti.
İhracatçılara Eximbank üzerinden piyasa maliyetinin yaklaşık yarısına uygun finansman sağlandığını belirten Şimşek, emek yoğun sektörlerin yaşadığı zorlukların farkında olduklarını ve kişi başına 4 bin 800 lira destek verildiğini söyledi.
Enflasyon ve büyüme beklentileri
Enflasyon beklentilerinde bir miktar bozulma gördüklerini ifade eden Şimşek, buna rağmen yüzde 20’nin biraz altındaki beklentilerini koruduklarını söyledi. Kira enflasyonundaki gerileme, eğitimde kural bazlı uygulamalar ve temel mallarda düşük seyreden enflasyonun bu beklentiyi desteklediğini belirtti.
Büyüme beklentilerinde ise savaşın etkisiyle bir miktar bozulma olduğunu söyleyen Şimşek, cari dengede de bozulma beklendiğini kaydetti. Bölgeyle enerji dışında ticaret ve turizm ilişkilerinin de bulunduğunu, bu bölgeden elde edilen turizm gelirinin 7,8 milyar dolar olduğunu aktardı.
'Piyasadaki enflasyon beklentileri abartılı olabilir'
Şimşek, Orta Vadeli Program’da şu aşamada yeni bir revizyona ihtiyaç duymadıklarını söyledi. Eğer ateşkes sürer ve kalıcı barış sağlanırsa piyasadaki bazı beklentilerin abartılı olduğu görüşünü dile getiren Şimşek, enflasyonda 30’lara doğru giden tahminlerin yüksek olduğunu düşündüklerini ifade etti.
Programın genel çerçevesini koruyacaklarını belirten Şimşek, hedeflerde sapma olabileceğini ancak yeniden hedeflere yakınsamanın sağlanacağını söyledi.
Vergi ve teşvik mesajları
Şimşek, bütçe üzerinden fedakârlık yapılırken fırsatçılık yapan şirketlerin de bulunduğunu söyledi. Gerçeklikten kopuk fiyatlama yapan firmalara karşı Ticaret Bakanlığı’nın etkili bir performans sergilediğini belirtti.
İstanbul Finans Merkezi’ndeki teşvikleri yeniden ele aldıklarını ve yakında paylaşacaklarını söyleyen Şimşek, ihracatçı imalatçılara kurumlar vergisi indirimi ve yurt dışından gelecek şirketlere daha cazip koşullar için çalıştıklarını ifade etti.
'Gündemimizde stopaj yok'
Vergi politikalarına ilişkin konuşan Şimşek, program öncesinde kur korumalı mevduat ve diğer mevduat türlerinde verginin ya hiç olmadığını ya da sembolik düzeyde kaldığını söyledi. Paradan para kazanandan vergi almaya devam edeceklerini belirten Şimşek, “Gündemimizde stopaj yok, ne artırma ne de azaltma yönünde” dedi.
Zora düşen firmaların defterdarlıklara başvurarak taksitlendirme imkanından yararlanabildiğini hatırlatan Şimşek, yapılandırma şeklinde bir vergi affının ise kesinlikle gündemde olmadığını söyledi.
Kaynak: Gazete Oksijen
