Londra’da saat gece 01.00 civarında piyasalar Michael Brown’ı uykusundan uyandırdı. Aracı kurum Pepperstone’da kıdemli stratejist olarak görev yapan Brown’ın yatağının yanında duran telefonu sürekli bildirim göndermeye başladı.
Telefonu art arda şu uyarıları veriyordu:
- Brent petrol varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı
- Ardından 110 doların üzerine yükseldi
- Nasdaq vadeli işlemleri %2 geriledi
- Japonya’nın Nikkei endeksi %5 düştü
Bloomberg'in haberine göre Brown bunun üzerine yatağından fırladı, bilgisayarını açtı ve Asya’daki endişeli müşterilerinden gelen telefonları yanıtlamaya başladı.
Savaşın 10. gününde petrol şoku
Bu gelişmeler İran savaşının 10. gününde, pazartesi sabahı yaşandı. Yatırımcılar o saatlerde Orta Doğu’daki petrol üretiminde yaşanan kesintinin gerçek boyutunu fark etmeye başlamıştı.
Erken saatlerde yaşanan panikte yatırımcılar petrol fiyatlarını kısa süreliğine %30’dan fazla yukarı taşıdı.
Bu hareket Singapur’da yaşayan Reed Capital Partners yatırım şirketinin baş yatırım sorumlusu Gerald Gan’ı da uykusundan kaldırdı.
Gan’ın bazı müşterileri o sırada ciddi hisse senedi kayıpları yaşıyordu. Şirketin danışmanları çözüm bulmak için sabaha karşı defalarca Gan’ı aradı.
“Portföyleri korumamız gerekiyor” diyerek kendisinden yönlendirme istediler.
Petrol üreticileri fırsatı değerlendirmeye çalıştı
ABD’de ise durum farklıydı. BOK Financial Securities’te çalışan deneyimli emtia traderı Dennis Kissler, müşterilerinden gelen yoğun taleple uğraşıyordu. Kissler’ın müşterilerinin çoğu ABD’deki kaya petrolü üreticilerinin yöneticilerinden oluşuyor.
Gece boyunca petrol fiyatlarının hızla yükseldiğini gören bu şirketler, yüksek fiyatları sabitlemek için hızla satış sözleşmeleri yapmak istedi.
Kissler pazartesi sabahı Oklahoma City’deki ofisine saat 06.00’da geldiği anda emirler yağmaya başladı.
Telefonlar ardı ardına çalarken Kissler aynı anda üç telefon hattını yönetmek zorunda kaldı. Öğlene gelindiğinde bağırmaktan sesi tamamen kısılmıştı.
Küresel piyasalarda sert dalgalanmalar
Savaşın son iki haftasında piyasalarda görülmemiş dalgalanmalar yaşandı. Öne çıkan gelişmelerden bazıları şöyle:
- Güney Kore borsasında tarihi düşüş
- Avrupa doğal gaz vadeli işlemlerinde iki günde %68 artış
- Hindistan rupisi ve Mısır poundunda rekor düşük seviyeler
- Bu hareketler dünya genelindeki yatırımcıları tedirgin etti.
Dalgalanmalardan bazı büyük finans kurumları da etkilendi. Bunlar arasında:
- Pacific Investment Management Co.
- Citadel
- ExodusPoint Capital Management yer alıyor.
Kissler bu tür dönemleri şöyle özetliyor:
“Her zaman zarar gören biri olur. Eğer dikkat etmezseniz ve yanlış bir işlem yaparsanız iki saniyede bir milyon dolar kaybedebilirsiniz.”
Yanlış bir haber bile piyasaları sarsabiliyor
Piyasalardaki sert hareketlerin tek nedeni fiyatların hızla değişmesi değil. Yatırımcıları asıl şaşırtan şey ani yön değişimleri oldu.
Tek bir haber başlığı bile piyasaları altüst edebiliyor. Örneğin ABD Enerji Bakanı Chris Wright salı günü ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir petrol tankerine eşlik ettiğini yazdığında piyasalar anında tepki verdi.
Petrol fiyatlarında tarihi geri dönüş
Pazartesi günü WTI ham petrolü sabah saatlerinde %31 yükseldi. ABD Başkanı Donald Trump’ın öğleden sonra savaşın sona yaklaşabileceğini söylemesi üzerine fiyatlar hızla geri çekildi.
Bu hareket son 40 yılın en büyük gün içi geri dönüşlerinden biri olarak kaydedildi.
Aynı gün S&P 500 endeksi de seansın son saatinde hızla yükselerek gün içindeki %1,5’lik kaybı silip son bir ayın en büyük kazancını elde etti.
Dalgalanmanın uzun sürebileceği düşünülüyor
Son birkaç günde piyasalarda kısmi bir sakinleşme görülse de yatırımcılar dalgalanmaların haftalar hatta aylar sürebileceğini düşünüyor. Birçok yatırımcıya göre gerçek bir savaşın etkileri, ticaret savaşlarından çok daha öngörülemez.
Bu satış dalgasının en dikkat çekici yönlerinden biri de geleneksel güvenli liman varlıklarının bile yatırımcıları koruyamaması oldu.
Dolar dışında şu varlıkların çoğu değer kaybetti:
- Altın
- Japon yeni
- İsviçre frangı
- ABD devlet tahvilleri
Enerji fiyatlarının yükselmesi enflasyon beklentilerini artırırken, faiz oranlarının da yükselmesine yol açtı.
Asya piyasaları en çok etkilenen bölge oldu
Savaşın tetiklediği en büyük piyasa düşüşleri Asya’da yaşandı. Bunun nedeni bölgenin enerji ihtiyacının büyük bölümünü Orta Doğu’dan ithal edilen petrol ve gazla karşılaması.
Petrol fiyatlarındaki her artış:
- Enflasyon beklentilerini yükseltiyor
- Ekonomik büyüme beklentilerini düşürüyor
- Ülkelerin mali dengelerini zorluyor
Örneğin:
- Endonezya rupisi
- Filipin pesosu tarihi düşük seviyelere geriledi.
Güney Kore borsasında tarihi çöküş
Bu ay dünyadaki en büyük borsa düşüşlerinden beşi Asya’da yaşandı. En sert düşüşlerden biri Kospi endeksinde görüldü. Endeks, 3 Mart’ta %7’den fazla düştü, ertesi gün %12 ile rekor kayıp yaşadı.
Kaynak: Gazete Oksijen
