Yapay zeka odaklı beklentilerle yön bulan küresel piyasalarda kırılganlık uzun süredir devam ediyor. Teknoloji hisselerindeki aşırı duyarlılık, küçük bir kıvılcımın bile sert satış dalgalarını tetiklemesine neden oluyor.
Bu bağlamda pazartesi günü yaşanan Dow Jones'daki 800 puanın üzerindeki kaybın arkasındaki faktörlerden biri, yatırım araştırma şirketi Citrini Research’ün yayımladığı 7 bin kelimelik varsayımsal bir senaryo oldu.
Wall Street Journal'ın haberine göre Substack platformunda yayımlanan ve viral hale gelen rapor, yapay zekanın beyaz yakalı işlerde “dibe doğru bir yarış” başlatabileceği karanlık bir tablo çizdi.
Citrini, metnin bir tahmin değil, Haziran 2028 tarihli bir senaryo olduğunu özellikle vurguladı. Raporda, “Modern ekonomik tarihin tamamında kıt olan insan zekasıydı. Şimdi bunun çözülmesini yaşıyoruz” ifadelerine yer verildi.
Yazılım ve finans hisselerinde sert kış
Pazartesi günü yaşanan fiyat hareketlerinin bir kısmı, Citrini’nin çizdiği tabloyla örtüştü. Senaryoya göre hızla gelişen yapay zeka araçları şirketlerin maliyetleri düşürmesine, bu da beyaz yakalı işsizlikte artışa neden olabilirdi.
Raporun ardından yazılım şirketleri Datadog, CrowdStrike ve Zscaler yüzde 9’dan fazla değer kaybetti. International Business Machines hisseleri yüzde 13 gerileyerek 2000 yılından bu yana en kötü günlük performansını kaydetti.
Raporda adı geçen American Express, KKR ve Blackstone da sert düşüş yaşadı.
Endeksler geriledi
Yapay zeka kaynaklı kaygılara Washington’dan gelen yeni ticaret politikası belirsizlikleri de eklenince büyük endeksler baskı altında kaldı.
Dow Jones Industrial Average yüzde 1,7 düşerek 822 puan kaybetti. S&P 500 yüzde 1 geriledi. Nasdaq Composite ise yüzde 1,1 değer kaybetti.
Son haftalarda yazılım, özel kredi, sigorta ve varlık yönetimi şirketlerinde yapay zeka kaynaklı bozulma endişeleri yayılmıştı. Bu ayın başında bir dönem karaoke makinesi üreten bir şirketin kamyon taşımacılığını kolaylaştıracak yeni yapay zeka araçlarını duyurmasının ardından ulaştırma hisseleri de sert düşmüştü.
Bu hisselerin bir kısmı daha sonra kayıplarını telafi etti ve bazı yatırımcılar piyasayı “tetik parmağı kadar hassas” olarak tanımladı.
GammaRoad Capital Partners Baş Yatırım Sorumlusu Jordan Rizzuto gelişmelerle ilgili “Yapay zeka kaynaklı fiyatlama, çoğu kişinin beklediğinden daha erken gerçekleşiyor. Hızlanan bir teknolojinin doğası budur” ifadesini kullandı.
Trump’ın gümrük vergisi açıklamasının etkisi
Hafta sonunda ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin geçen hafta yasadışı bulduğu ithalat vergilerinin yerine getirilmesi planlanan yeni küresel tarifeyi yüzde 15’e çıkaracağını açıkladı. Bu gelişme ticaret anlaşmaları ve devam eden görüşmeler üzerinde yeni bir belirsizlik yarattı. Ancak birçok analist ekonomik etkinin sınırlı kalacağını düşünüyor.
Edward Jones stratejisti Angelo Kourkafas, “Yatırımcılara manşetlere aşırı tepki vermemelerini tavsiye ediyoruz” sözlerini kullandı.
Buna karşın potansiyel vergi iadelerini bekleyen ya da yeni yatırımlar planlayan şirketler de yaşanan hareketlilikten etkilendi. American Eagle Outfitters, Ralph Lauren ve Yeti Holdings hisseleri geriledi. Lojistik ve ulaşım şirketlerindeki düşüş de Dow Jones Transportation Average’ın yüzde 2,8 gerilemesine yol açtı.
Güvenli limanlara kaçış başladı
Tahvil piyasasında ise güvenli liman arayışı öne çıktı. 10 yıllık ABD Hazine tahvili getirisi yüzde 4,026 ile kasım sonundan bu yana en düşük kapanış seviyesine indi.
Değerli metaller de yükseldi. Vadeli altın vadeli işlemleri yüzde 2,9 artarak ons başına 5.204,70 dolara çıktı. Gümüş ise yüzde 5,2 yükselerek ons başına 86,52 dolara ulaştı.
12 ayda yaşanabilecek 'şok'
Citrini, rapor kapsamında yazılım şirketleri, ödeme işlemcileri ve diğer firmaların “beyaz yakalı verimlilik artışıyla orantılı, birbirine zincirleme bağlı işlemler” oluşturduğunu ve yapay zekanın bu yapıyı sarsmaya hazır olduğunu savundu.
Son yıllarda teknoloji sektörüne büyük krediler veren özel kredi şirketleri de düşüşten etkilendi. Blue Owl Capital yüzde 3,4 geriledi. Apollo Global Management yüzde 5 değer kaybetti. Wall Street’in büyük bankalarından bölgesel bankalara kadar birçok kredi kuruluşu da satış baskısı gördü.
UBS analistleri yakın zamanda müşterilerine gönderdikleri notta, “Kredi açısından temel risk, bozulmanın varlığından ziyade hızıdır. 12 ay içinde yaşanacak hızlı bir şok sözleşmesel korumaları aşabilir fakat çok yıllı bir uyum sürecini daha olası görüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
DoorDash: Zemin ayaklarımızın altında kayıyor
ABD'li yemek sipariş platformu DoorDash'in de hisseleri de yüzde 6,6 düştü. Citrini, teslimat uygulamasını yeni araçların “kişiler arası sürtüşmeden gelir elde eden” şirketleri nasıl altüst edeceğinin bir örneği olarak tanımladı.
Senaryoya göre yapay zekanın teslimat süreçlerine entegrasyonu, hem operasyonel verimliliği maksimize ederek maliyetleri minimize ediyor hem de sürücü ve müşteri deneyimini daha ulaşılabilir kılıyor.
DoorDash kurucu ortağı Andy Fang ise sosyal medya paylaşımında şirketin hem yapay zekaya hem de gerçek çalışanlara yönelik uyum sağlayacak şekilde evrilmesi gerektiğini söyledi ve ekledi:
'Zemin ayaklarımızın altında kayıyor ve sektör buna uyum sağlamak zorunda kalacak'
Kaynak: Gazete Oksijen
