TCMB çalışanlarının görüşlerini paylaştığı Merkez'in Güncesi isimli blogda yer alan analize göre, eşel mobil sisteminin enflasyonu düşürücü etkisi ortalama brent petrol fiyatının 90 dolar olduğu durumda 3.7 yüzde puana kadar çıkıyor.
Analize göre, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan ve para politikasının doğrudan kontrol alanı dışında kalan uluslararası enerji fiyat gelişmelerinin enflasyona yansıması, eşel mobil mekanizması sayesinde önemli ölçüde sınırlandırılabiliyor. Bu yönüyle, düzenleme dezenflasyon sürecine katkı sağlayacak.
Brent petrol fiyatında her %10 artış normalde tüketici enflasyonunu 12 ay sonunda doğrudan ve dolaylı etkiler kanalıyla nihai olarak 1 puan artırıyor. Toplam etki 24 ay içerisinde yaklaşık 1.2 puan yukarı yönde gerçekleşiyor. Bu eşel mobil sistemi devrede değilken gerçekleşiyor.
Ortalama brent petrol fiyatının 70 dolar olduğu ve eşel mobil uygulamasının olmadığı durumda, 12 aylık bir dönem sonunda yıllık enflasyon tahmini 1.9 puan yukarı yönlü etkileniyor. Eşel mobil uygulaması ortalama 70 dolar senaryosunda enflasyondaki doğrudan ve dolaylı artışların 1.3 yüzde puan daha düşük gerçekleşiyor. Yani ortalama 70 dolar senaryosunda eşel mobil ile etki 1.9 puandan 0.6 puana geriliyor.
Akaryakıt enflasyonun kritik bileşeni
Analize göre akaryakıt harcamaları, 2026 yılında tüketici sepetinin yüzde 3,21’ini oluşturuyor. Bu kalemdeki fiyat artışları enflasyonu doğrudan etkilerken; ulaştırma ve gıda başta olmak üzere birçok sektörde maliyetleri artırarak dolaylı baskı yaratıyor. Ayrıca akaryakıt fiyatlarının yüksek görünürlüğü, beklenti yönetimi ve fiyatlama davranışları açısından da belirleyici rol oynuyor.
Akaryakıt fiyatlarının; ürün fiyatı, dağıtım marjları, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ve vergilerden oluştuğu hatırlatılan çalışmada, eşel mobil sisteminin vergi bileşeni üzerinden devreye girdiği belirtildi.
4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren uygulama kapsamında ÖTV ayarlamalarıyla maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına yansıması sınırlandırılıyor.
Şubat 2026 itibarıyla maktu ÖTV’nin payı benzinde yüzde 26, motorinde yüzde 24 ve LPG’de yüzde 21 seviyesinde bulunuyor. Bu yapı, petrol fiyatlarındaki artışlara karşı vergi indirimi yoluyla fiyat artışını dengeleme imkânı sağlıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
