Elinizde tuttuğunuz gazeteyi yayına hazırlarken; Rahmi M. Koç ile Nakkaştepe’nin o huzurlu sabah saatlerinde bir fincan kahve eşliğinde sohbet etme şansımız oldu. Rahmi Bey’in babasıyla ilgili paylaştığı bir anekdot zihnimizde ayrı bir yer edindi.
Vehbi Koç’un ticarete atıldığı erken Cumhuriyet yıllarında, iktisadi hayatın aktörleri arasında Müslüman Türk girişimcilerin temsili oldukça sınırlıydı. Buna mukabil; ticari disiplinleri, imparatorluk dönemine dayanan kurumsal gelenekleri ve dünyayla kurdukları ilişkilerle gayrimüslim iş insanları sahadaki ağırlıklarını korumaktaydı.
Rahmi Bey’in aktardığına göre Vehbi Bey onlara bakar ve kendi kendine “Niye onlar yapıyor da ben yapamıyorum?” diye sorarmış. Bu tabloyu pasif bir hayranlıkla değil, bir istikbal kurma vizyonuyla tetkik etmiş; o iş kültürünü analiz ederek kendi yolculuğuna başlamış. Tarihçiler Türkiye’de yerli burjuvazinin doğuşunu en iyi anlatan alıntıyı seçseler, kuşkusuz bu başlangıca işaret ederdi.
Vehbi Koç, sonraki yıllarda kendisini siyasete davet edenlere de şu cevabı vermiş: “Kendimi en az politikacılar kadar inkılâbın yolunda ve hizmetinde görüyordum.” Bu, salt bir ticaret anlayışı değil; her ferdin işini en yüksek standartta icra ettiği bir memleket tasavvuruydu.
Son birkaç aydır Koç Holding iletişim ekibiyle birlikte, en sıcak haberi baskıya yetiştiren bir muhabir heyecanıyla, gözlerimiz parlayarak çalıştık. Bu asırlık hikayeyi belgelerken, o köklü tarihin derinliğinden şevk aldık. Zira Koç Topluluğu’nun ifade ettiği anlam, ekonomik büyüklükten ibaret değil; ülkede kaliteyi ve itibarı temsil eden bir çıtadır. Kurumun genetiğine sirayet eden bu mirası, çalışırken biz de iliklerimizde hissettik.
Rahmi M. Koç’un 100. yıl söyleşimizde vurguladığı üzere; Fortune Global 500 listesine ilk girildiğinde, kurucularının vizyonuyla devleşen iki karakteristik hikaye öne çıkıyordu: Biri bisiklet tamirciliğinden gelen Soichiro Honda, diğeri bakkal dükkanından zirveye uzanan Vehbi Koç. Rahmi Bey’in ifadesiyle; “Bu başarılar durup dururken olamazdı.”
Dünyada kurumlara ve kurumsallığa duyulan güvenin sınandığı bir dönemde Koç Topluluğu, işte o ilk günlerden temeli atılan “müessese” kavramının somut karşılığı olmayı sürdürüyor. Sol tarafta göreceğiniz finansal veriler sadece rakamsal birer gösterge değil; “itibar” denen o en zor kazanılan sermayenin de tescilidir.
Bu itibar, Topluluğun her hücresinde hissediliyor: 1961’de Aygaz’ın yaktığı ilk meşalenin bugün Tüpraş’ın 2050 karbon nötr vizyonuna evrilmesi veya Ford Otosan’ın Türkiye’yi Avrupa’nın ticari araç merkezi haline getirmesi bu sürekliliğin eseridir. Dünya sanayi devleri Ford ve Agnelli aileleriyle kurulan yarım asırlık dostluklar ise, ticari bir ortaklıktan ziyade bir “güven diplomasisi” örneğidir.
İkinci özel sayımız olan “Toplumsal Etki” gazetesinde bu yapının fabrikalardan ibaret olmadığını; toplumla kurulan o sarsılmaz kader bağını göreceksiniz. Dünya çapında bir üniversitenin, bilim üreten hastanelerin ve kültür kurumlarının parıltısının tesadüfi olmadığını fark edeceksiniz.
Bugün, Koç ailesinin yeni nesillerinin ve yöneticilerinin globalleşme ve dijitalleşme ile tahkim ettiği gelecek vizyonu, Topluluğu ikinci yüzyıla, akıllı ve sürdürülebilir bir ufka taşıyor. Vehbi Koç’un “Ülkem varsa ben de varım” düsturu, bugün artık nostaljik bir slogan değil; grubun genlerine işlemiş bir kültür.
Karşımızda, Cumhuriyet’in idealleriyle el ele yükselen bir başarı öyküsü var. Ve bu aslında hepimizin ortak hikayesi, ortak gururu.
