Küresel ekonomi artık yalnızca büyüme hızına göre değil, karbon yoğunluğuna göre de ölçülüyor. Avrupa Birliği’nin Yeşil Mutabakatı, sınırda karbon düzenlemeleri ve net sıfır hedefleri; enerji, sanayi ve finans başta olmak üzere tüm sektörlerde köklü bir dönüşümü tetikliyor. Uluslararası Enerji Ajansı verileri, 2050’ye kadar net sıfır hedefinin tutturulabilmesi için temiz enerji yatırımlarının katlanarak artması gerektiğini ortaya koyarken, şirketler için bu dönüşüm artık bir tercih değil, rekabetçiliğin ön koşulu haline geliyor.
Bu yeni denklemde öne çıkan kavram ise “karbonsuzlaşma”.
Ancak bu kavram yalnızca emisyon azaltımından ibaret değil, üretimden tedarik zincirine, finansmandan teknolojiye kadar tüm iş yapış biçimlerinin yeniden tasarlanmasını gerektiriyor. Türkiye’nin en büyük sanayi ve hizmet şirketleri grubu olan Koç Holding de bu dönüşümü, uzun vadeli ve çok katmanlı bir stratejiyle ele alıyor.
Koç Holding, Karbon Dönüşüm Programı kapsamında 2050 yılına kadar karbon nötr olmayı hedefliyor. Bu amaç doğrultusunda Kapsam 1 ve 2 sera gazı emisyonları 2017’ye kıyasla 2030’da yüzde 20, 2040’ta ise yüzde 49 oranında azaltılacak.
Geçiş Yol Haritası
Koç Holding’in hem operasyonlarından hem de değer zincirinden kaynaklanan emisyonlarını yönetmek üzere ortaya koyduğu yaklaşım, farklı Koç Topluluğu şirketlerinin sektörlerine özgü karbonsuzlaşma stratejilerini içeren Geçiş Yol Haritası’nda ele alınıyor. Her sektörün yolculuğu da farklı oluyor.
Buna göre enerji sektörü dönüşümünü sıfır karbonlu elektrik, yeşil hidrojen ve sürdürülebilir havacılık yakıtı gibi farklı enerji türlerini entegre bir iş modeli ile üreterek dengeli, çeşitlendirilmiş ve temiz bir enerji portföyü odağında planlıyor. Tüpraş, 2028-2030 arasında pilot elektrolizör kurulumunu tamamlamayı ve 2030 itibariyle SAF üretiminde yeşil hidrojen kullanmayı hedefliyor. Bunun için 2025 - 2035 döneminde; 750 milyon dolar yatırım harcaması öngörüyor.
Elektrikli araçlar
Otomotiv sektörünün dönüşümü, elektrikli ve alternatif yakıtlı araçların ürün portföyündeki yerinin artmasına ve tedarik zincirinin dönüşümüne dayanıyor. Ford Otosan, 2025 yılı itibarıyla ürettiği tüm araçların elektrikli versiyonları portföyüne ekledi. Otokar’ın yüzde 100 elektrik ile çalışan yeni şehir içi otobüsü e-Kent; 300 kilometre üzerinde menzil sunabiliyor.
Az tüketen buzdolapları çamaşır makineleri…
Buzdolabı, çamaşır ve bulaşık makinelerini kapsayan dayanıklı tüketim sektörü için düşük karbonlu ekonomiye geçiş, enerji verimli ürünlerin üretimiyle ürünlerin kullanım sürecinde üretilen emisyonların azaltılmasıyla birlikte tedarik zincirinin dönüşümünü içeriyor. Arçelik’in CoolAdapt teknolojisi, gerçek kullanım verilerini analiz ederek soğutma ve defrost süreçlerini yapay zeka ve IoT ile dinamik biçimde optimize ediyor ve enerji tüketimini yüzde 20’ye kadar azaltıyor.
Bankacılık da destek oluyor
Finans sektörü ise sermayesini düşük karbonlu girişimlere doğru yönlendirmeyi ve portföyünü temiz enerji yatırımları doğrultusunda dönüştürmeyi hedefliyor.
Temiz enerji
2025 yılı itibarıyla topluluk şirketlerinden Arçelik (Türkiye tesisleri), Entek, Ford Otosan, Otokoç, TürkTraktör ve Yapı Kredi, operasyonlarında kullandıkları elektriğin tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşılıyor. Topluluğun öncü temiz enerji şirketi Entek’in kurulu gücünün yüzde 75’i yenilenebilir enerjiden geliyor. Enerji sektörünün lideri Tüpraş ise, rafinaj kapasitesi, teknolojik altyapısı ve sürdürülebilirlik bakış açısıyla Türkiye’nin enerji dönüşümü için çalışmalar yürütüyor, bu kapsamda THY ile imzaladığı iyi niyet anlaşması ile 2026 yılı itibarıyla Türkiye’nin ilk sürdürülebilir havacılık yakıtı üreticisi olacak.
İkiz dönüşüm
İklim hedeflerine ulaşmada teknoloji önemli bir rol oynuyor. Koç Holding, ikiz dönüşüm olarak adlandırılan dijital ve yeşil dönüşümün birbirini güçlendirdiğine inanıyor. Bu iki konu, Koç Holding’i geleceğin ihtiyaçlarına hazırlıyor ve rekabet avantajı elde etmesine yardımcı oluyor. Çevresel sorumluluk bilinciyle üretim yaparken teknolojinin gücünden yararlanmayı sağlamak adına dijital ve sürdürülebilir üretimi önceliklendiriyor, odak noktasını tüm paydaşları kapsayacak şekilde genişleterek değer zincirinin iklim uyumunu sağlamak için teknolojiyi devreye alıyor.
Tedarikçileri de dönüştürüyor
Koç Holding’in düşük karbon ekonomisine geçiş yaklaşımında öne çıkan bir diğer unsur da ihracatının yaklaşık yarısını Avrupa pazarına yapan ve Avrupa’da üretim tesisleri bulunan bir Topluluk olarak, yeşil dönüşümü şekillendiren tartışmalara yön vermesi. Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu bu doğrultuda Dünya Ekonomik Forumu bünyesinde yürütülen Leaders for European Growth and Competitiveness (Avrupa Büyüme ve Rekabetçilik) inisiyatifinde yer alıyor ve Avrupa’nın rekabetçilik, sanayi dönüşümü ve karbon nötr hedeflerine yönelik politikalarının ele alındığı platforma aktif katkı sunuyor. Koç Holding güçlü ekosistem yaklaşımı ile tedarik zincirinin sürdürülebilirliğine katkı sağlıyor. Koç Topluluğu, yalnızca kendi operasyonlarını değil, tedarikçilerini de kapsayan bir dönüşüm stratejisi benimsiyor. Enerji, dayanıklı tüketim, otomotiv, finans, turizm ve perakende sektörlerini kapsayan bu yaklaşım çerçevesinde 2025 yılında sürdürülebilirlik ve emisyon açısından öncelikli tedarikçiler belirlendi, değerlendirilen önemli tedarikçilerin oranı yüzde 20’den yüzde 59’a yükseldi.
Tedarik zincirleri için hedef belirleyen Topluluk şirketleri, bu hedeflere ulaşmayı desteklemek amacıyla finansman modellerini de devreye alıyor. Örneğin Arçelik, toplam satın alma hacminin yüzde 90’ını kapsayan tedarikçilerinin 2030 itibarıyla yüzde 100 yeşil elektrik kullanmalarını, emisyon ve su hedefleri belirlemelerini, Ford Otosan ise tedarikçilerinin 2035 yılına kadar karbon nötr olmasını amaçlıyor.
Koç Topluluğu’nun sürdürülebilirlik yolculuğu
Koç Topluluğu, 2000’li yılların başından itibaren çevre, enerji verimliliği ve uyum odaklı ilk adımlarını attı. 2021 yılında Koç Holding, Topluluk genelinde “Karbon Dönüşüm Programı”nı başlattı. 2050 karbon-nötr hedefi kapsamında, 2030’da Kapsam 1 ve 2 emisyonlarını 2017’ye göre %20, 2040’ta %49 azaltmayı hedefliyor. 2022’de CEO Water Mandate destekçisi oldu. 2024’te “Tedarik Zincirinde Sürdürülebilirlik” rehberini yayımladı. Arçelik ve Yapı Kredi’nin emisyon azaltım hedefleri Bilim Temelli Hedefler Girişimi (SBTi) tarafından onaylandı. Yapı Kredi, Türkiye’de bu onayı alan ilk büyük özel banka oldu. Yine 2024 itibarıyla Koç Holding, CDP İklim Değişikliği ve Su Güvenliği programlarında A listesinde yer aldı. 2025’te Koç Holding KWORKS iş birliğiyle “İklim Teknolojileri Hızlandırma Programı”nı başlattı. Ford Otosan, 1,5°C’lik senaryo doğrultusunda SBTi onayı aldı. 2026’da Koç Holding S&P Global değerlendirmesinde ilk %8’lik dilime girerek “Sürdürülebilirlik Yılı”na “Endüstriyel Holdingler” kategorisinde giren tek Türk şirketi oldu. Arçelik, Ford Otosan ve Tüpraş da kendi kategorilerinde listede yer aldı.
Rakamlar dönüşümün ölçeğini ortaya koyuyor
- Koç Holding, 2050 yılına kadar karbon nötr olmayı hedefliyor ve 2017’ye kıyasla 2030’da Kapsam 1 ve Kapsam 2 sera gazı emisyonlarını yüzde 20, 2040’ta ise yüzde 49 oranında azaltmayı hedefliyor.
- 2025 yılı itibarıyla 340 MW’ı Entek olmak üzere Topluluk genelinde 542 MW’lık proje bulunuyor.
- 2025 yılı itibarıyla Topluluk şirketlerinden altı şirket (Arçelik Türkiye, Entek, Ford Otosan, Otokoç, TürkTraktör ve Yapı Kredi) operasyonlarında kullandıkları elektriğin tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşılıyor.
- Topluluğun öncü temiz enerji şirketi Entek’in kurulu gücünün yüzde 75’i yenilenebilir enerjiden geliyor.
- 2024 yılında “Tedarik Zincirinde Sürdürülebilirlik” inisiyatifi başlatıldı.
- Karbon-stratejik ve sürdürülebilirlik açısından öncelikli tedarikçiler belirlendi.
- Arçelik ve İş Bankası iş birliğiyle Tedarik Zinciri Finansman Programı hayata geçirildi.
- CDP 2025 sonuçlarına göre Koç Holding, geçen yılki performansını koruyarak hem iklim hem de su programlarında “A-” notu aldı ve her iki alanda da liderlik kategorisinde değerlendirildi.
- S&P Global tarafından gerçekleştirilen Kurumsal Sürdürülebilirlik Değerlendirmesi sonuçlarına göre Koç Holding, ilk yüzde 8’lik dilime girdi ve ‘Endüstriyel Holdingler’ kategorisinden “S&P Dow Jones 2026 Sürdürülebilirlik Yıllığı”nda yer alan tek Türk şirketi oldu.
