Mustafa Koç, henüz 55 yaşında hayata veda ettiğinde, geride kalıcı başarılarla dolu bir miras bıraktı. Liderlik ettiği 13 yıl süresince Koç Topluluğu Türkiye’nin iki katı hızla büyüdü. Fortune Global 500 listesinde 172’nciliğe kadar yükseldi. Cumhuriyet’in tek seferde en büyük sanayi yatırımına imza attı. Yapı Kredi ve Tüpraş’ı Topluluk bünyesine kattı
Hikayenin başladığı nokta 4 Nisan 2003 Cuma günü… Koç Holding’in 39. Olağan Genel Kurulu, alışıldık seyrinde ilerlerken birden Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi M. Koç söz alıyor. Konuşmasını o tarihten 19 yıl önce, 1984’te, babası Vehbi Koç’un veda konuşmasının son cümlesiyle başlatıyor: “Kıymetli ortaklarımız, Başkan olarak bu benim idare ettiğim son Genel Kurul idi.” O gün Koç Holding’in bayrağının devredileceği anlaşılıyor. Bayrağı devralan ise Mustafa V. Koç oluyor. Karar aslında üç yıl önce alınmış… Mustafa V. Koç’un babasından tek bir ricası var: Rahmi Bey devirden sonra iki yıl boyunca ayrılmayacak. Mustafa V. Koç’un iş insanı olarak portresini anlamak için daha da geriye, ABD’deki eğitimini tamamlayıp Türkiye’ye döndüğü günlere dönmek gerekiyor…
Türkiye’ye güven
1984 yılının eylül ayında Mustafa Koç, Tofaş’ta İnan Kıraç’ın yanında çalışmaya başladı. Dedesi Vehbi Koç; İnan Kıraç’a yazdığı mektupta Mustafa V. Koç’un çalışma yaşamını şekillendirecek sözleri söylüyordu: “Mustafa iyi yetişecekse patron ailesine mensup olduğunu unutacak, her başladığı işi iğneden ipliğe kadar tetkik edecek. Muvaffak olması için muntazam işe devam edecek, herkesten evvel gelip gidecek.” Mustafa V. Koç da bu düstura ve ‘işi işte öğrenme’ kaidesine ömrü boyunca riayet etti.
2003 yılında koltuğa oturduğunda Türkiye, 2001 krizini henüz atlatmıştı. Şirketler korumacılığa yönelirken Koç Holding’in yeni başkanı farklı bir ideal taşıyordu: “Zemin sağlamdır, vizyon sağlıklıdır” diyerek hem ülkesine ve Koç Topluluğu’na olan inancını hem de aslında yapacaklarına ilişkin niyetini özgüvenle beyan ediyordu.
İlk büyük atılımla Yapı Kredi’nin yüzde 57.4 hissesini Koç Holding devraldı ve ardından Koçbank ile gerçekleştirilen birleşme, Türk bankacılık tarihinin en büyük birleşmesi oldu. Yıl 2006’ydı. Aynı yıl Tüpraş’ın yüzde 51 hissesi, özelleştirme tarihinin en büyük ihalesinde Koç Topluluğu’na geçti. Mustafa V. Koç’un Tüpraş ihalesi sonrası yaptığı açıklama, bir yatırımcının açıklamasından fazlasıydı: “Bu ihale ile Türkiye’ye olan güvenimizi gösterdik.”
Dünyanın sayılı şirketleri arasında
2005’te belirlenen yeni stratejik plan, Topluluğu enerji, dayanıklı tüketim, otomotiv ve finansal hizmetler olmak üzere dört ana sektörde yoğunlaşmaya yöneltmişti. Koç Holding Fortune Global 500 listesinde 2004’te 389’uncu sıradaydı; 2009’da, küresel krizin en zorlu yılında, Topluluk 217 basamak birden yükselerek 172’nciliğe çıktı ve o dönem son beş yılda gelirlerini en fazla arttıran dünya şirketleri arasında 19’uncu sıraya yerleşti. Listedeki tek Türk şirketi de Koç Holding’di.
Tüpraş İzmit Rafinerisi’ndeki Fuel Oil Dönüşüm Tesisi yatırımının büyüklüğü iskele ve demir yolu projeleriyle birlikte 3 milyar dolara ulaşacaktı. 2014 sonunda tamamlanan tesis, Cumhuriyet tarihinin tek seferde gerçekleştirilen en büyük sanayi yatırımı olarak kayıtlara geçti.
2012’de Ford Otosan’ın Yeniköy fabrikasının temeli atıldı; hafif ticari araç modeli Courier orada üretilecekti. 2013’te yıllık yatırım harcamaları 3.7 milyar dolar düzeyine erişti.
2014 Kasım’ında Tofaş fabrikasında üretilen Doblo, otomotivin beşiği ABD’ye ihraç edildi.
Mustafa V. Koç’un katıldığı son büyük toplantı, 2015 yılının aralık ayında düzenlenen 29. Üst Düzey Yöneticiler Toplantısı’ydı. 32 yıllık çalışma yaşamında, 13 yıllık Yönetim Kurulu Başkanlığı süresince Topluluğa kattıklarını kürsüde şöyle özetlemişti: “Vehbi Bey’in hayali ile Topluluğumuz kuruldu. Rahmi Bey’in hayalleri ile Topluluğumuz büyüdü, yeni ortaklıklar gerçekleştirdi. Benim hayalim de Topluluğumuzu dünyanın sayılı şirketleri arasına sokmaktı. Sizlerin katkısı ile bu hayalleri bir bir gerçekleştirdik.”
13 yılda Koç Topluluğu, Türkiye ekonomisinin tam iki katı hızla büyüdü. Bayrağı iğneden ipliğe, fatura kesmeye kadar her şeyi öğrenerek devralan Koç, uluslararası borsalarda işlem gören, Topluluğu dünyanın en büyük 500 şirketinden biri olarak teslim etti.
Toplumda fark yaratan katkılar
Mustafa V. Koç, Koç Topluluğu’na liderlik ettiği dönemde sadece ekonomik etkiler bırakmadı. Attığı adımlarla ülkemizde Sivil Toplum alanında da kritik hamlelerin öncüsü oldu.
• 2006 yılında dönemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan’la görüşerek Koç Holding’i temsilen BM Küresel İlkeler Sözleşmesi’ni imzaladı. Bu Koç Topluluğu’nun sosyal sorumluluğu iş stratejisinin parçası haline getirme taahhüdüydü.
• 2006-2012 arasında altı yıl boyunca mesleki-teknik eğitime farkındalık yaratmak için “Meslek Lisesi Memleket Meselesi” projesinin öncülüğünü yaptı.
• Sorumlu vatandaşlık bilincinin yaygınlaştırılması amacıyla Koç Topluluğu çalışanları, bayileri ve tedarikçilerinin katılımıyla iki yılda bir farklı bir topluluk ihtiyacına odaklanan “Ülkem İçin Projesi”ni başlattı.
• UN Women’ın HeForShe kampanyasında Koç Topluluğu Türkiye’deki ana destekçiyken Mustafa Koç da küresel etki liderlerindendi.
• Koç Topluluğu ve Kızılay iş birliğiyle düzenli kurumsal kan bağışı seferberliklerinin temelini attı.
• Haziran 2015’te Urla’da Ankara Üniversitesi Mustafa Vehbi Koç Deniz Arkeolojisi Araştırma Merkezi’nin temelini attı.
• 2005-2010 yılları arasında TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Başkanlığı’nı yürüttü. Dedesi Vehbi Koç ve babası Rahmi Koç da aynı görevi üstlenmişti.
• Türk-Amerikan İş Konseyi’nin 1993-2000 yılları arasında başkanlığını yaptı ve konseyin en uzun süreli başkanı oldu.
