Charlie Savage, Eric Schmitt, John Ismay, Julian E. Barnes, Riley Mellen and Christiaan Triebert / New York Times
Pentagon, Trump yönetiminin geçen eylül ayında uyuşturucu taşıdığı iddia edilen bir tekneye yönelik ilk saldırısında, sivil uçağa benzetilecek şekilde boyanmış gizli bir uçak kullandı ve 11 kişinin ölümüne yol açtı. Konuya ilişkin bilgilendirilen yetkililer, uçağın mühimmatını kanat altında görünür şekilde taşımak yerine gövdesinin içinde sakladığını söyledi.
Uçağın sivil görünümlü olması, hukuk uzmanlarına göre kritik önem taşıyor. Zira Trump yönetimi, bu ölümcül tekne saldırılarının cinayet değil, Başkan Donald Trump’ın “ABD’nin uyuşturucu kartelleriyle silahlı çatışma halinde olduğuna hükmetmesi" nedeniyle hukuka uygun olduğunu savunuyor.
Ancak silahlı çatışma hukuku, düşmanı kandırmak amacıyla sivil görünüm takınmayı ve ardından saldırı gerçekleştirmeyi yasaklıyor. Bu eylem “perfidi” (hile) olarak adlandırılıyor ve savaş suçu sayılıyor.
Eski ABD'li general değerlendirdi
Emekli Tümgeneral Steven J. Lepper, uçağın askeri niteliğini gizlemek için boyanması ve tekneye yeterince yaklaşarak mürettebatın tehlikeyi fark edememesine yol açması durumunda bunun silahlı çatışma standartlarına göre savaş suçu olduğunu söylüyor:
“Kimliğinizi gizlemek perfidinin bir unsurudur. Eğer yukarıda uçan uçak bir savaş uçağı olarak tanınmıyorsa, savaşçı faaliyetlerde bulunmamalıdır.”
Saldırı anı: Alçak uçuş, teknenin dönüşü, takip vuruşu
Görüntüleri izleyen yetkililere göre uçak, saldırı sırasında teknenin üzerini görebilecek kadar alçaktan uçtu. Tekne, uçağı gördükten sonra Venezuela yönüne geri dönmeye başladı; bu sırada ilk vuruş gerçekleşti.
İlk saldırıdan kurtulan iki kişi, ters dönmüş tekne gövdesine çıkıp uçağa el sallıyor gibi göründü; ardından ikinci bir saldırıda öldürüldüler ve enkaz batırıldı. İlk patlamanın bir füze saldırısından kaynaklandığını bilip bilmedikleri belirsiz.
Pentagon sonradan İHA'lara geçti
Ordunun sonraki tekne saldırılarında MQ-9 Reaper gibi açıkça tanınabilir askeri uçaklar kullanıldığı, ancak bu uçakların da görünecek kadar alçaktan uçup uçmadığının bilinmediği belirtildi.
Ekimdeki bir saldırıda ilk vuruştan kurtulan iki kişi yüzerek kaçtı, takip saldırısından kurtuldu. Daha sonra bu iki kişi Kolombiya ve Ekvador’a iade edildi.
ABD’nin savaş hukuku kılavuzlarında, perfidinin uzun uzun anlatıldığı ve bir savaşçının sivil görünerek düşmanın gerekli önlemleri almamasına yol açmasının bu kapsama girdiği belirtiliyor.
ABD Donanması’nın el kitabında da komutanların kuvvetlerini sivillerden ayırt edecek şekilde belirginleştirme görevi olduğu vurgulanıyor.
Kongre'de gizli sorgulamalar
Perfidi iddiaları, uçağın gizli sınıflandırması nedeniyle kapalı oturumlarda Kongre üyelerinin gündemine geldi, ancak kamuoyuna açık şekilde tartışılmadı.
Kamu tartışması ise daha çok ilk saldırıdan sağ kurtulan iki kişinin takip vuruşunda öldürülmesi, yani gemi enkazındakilerin hedef alınmasının savaş hukuku ihlali olup olmadığına odaklandı.
ABD Özel Harekat Komutanlığı’nın basın ofisi, kullanılan uçağın niteliği konusunda yorum yapmaktan kaçındı.
Pentagon Sözcüsü Kingsley Wilson, şu açıklamayı yaptı:
“ABD ordusu, görev gereksinimlerine bağlı olarak geniş bir standart ve standart dışı uçak yelpazesi kullanır. Her uçak, silahlı çatışma hukuku dahil ilgili standartlara uygunluk açısından titiz bir tedarik sürecinden geçer.”
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise perfidi tartışmasına doğrudan girmeden şunu söyledi:
“Saldırı, Trump tarafından narkotik kaçakçılığı ve şiddet içeren kartel faaliyetleriyle mücadele amacıyla yönlendirildi. Operasyon, silahlı çatışma hukukuna tamamen uygundur.”
Uçağın modeli bilinmiyor, Reddit'te görüntülendi
Uçağın modeline dair resmi bilgi yok. Birden fazla yetkili, uçağın klasik askeri gri renkte boyalı olmadığını ve askeri işaret taşımadığını doğruladı.
Ancak uçağın transponder üzerinden askeri kuyruk numarası yayınladığı belirtildi.
Eylül başında Reddit’te uçak gözlemcileri, ABD Virgin Adaları'ndaki St. Croix havaalanında, üzerinde askeri işaret bulunmayan beyaz ve mavi şeritli modifiye edilmiş bir 737 fotoğrafı paylaştı.
'Teknenin görme ihtimali yok'
Birçok savaş hukuku uzmanı, teknenin muhtemelen transponder sinyalini tespit edecek ekipmana sahip olmadığını, dolayısıyla bunun perfidi sorununu ortadan kaldırmadığını söyledi.
Eski Deniz Kuvvetleri JAG subayı Todd Huntley de bu görüşü destekledi.
Huntley, böylesi bir uçağın başka bağlamlarda meşru kullanım alanları olabileceğini, örneğin bir rehine kurtarma operasyonunda kendini savunma amaçlı mühimmat taşımasının doğal olabileceğini, ancak saldırı amaçlı kullanımın bu bağlamda başka bir konu olduğunu belirtti.
Gizli yürütülen süreç
Trump yönetimi, tekne saldırısı planlamasını son derece gizli tuttu ve normalde süreçte yer alması gereken birçok askeri hukukçu ve operasyon uzmanını dışarıda bıraktı.
Ayrıca Savunma Bakanı Pete Hegseth, askeri hukukçuların denetleyici rolünü zayıflatmaya çalıştı ve Şubat ayında üst düzey JAG’leri görevden aldı.
123 ölü, 35 tekne saldırısı
ABD ordusu bugüne kadar 35 tekne saldırısında en az 123 kişiyi öldürdü; bunlara 2 Eylül’deki saldırı da dahil.
Kuvvet kullanım hukukuna ilişkin geniş bir uzman grubu, Trump ve Hegseth’in tekne saldırısı talimatlarının hukuksuz ve öldürmelerin cinayet olduğunu savunuyor. Zira ordu, yakın ve ani bir tehdit oluşturmayan sivilleri hedef alamaz; suç şüphesi bu durumu değiştirmez.
Trump yönetimi ise saldırıların hukuki olduğunu, teknedekilerin “savaşçı” sayıldığını çünkü Trump’ın durumu “devlet dışı aktörle uluslararası olmayan silahlı çatışma” olarak tanımladığını savunuyor.
Trump’ın bu kapsama dahil ettiği 24 kartel ve çete, terör örgütü statüsüne sokulmuş durumda.
Ancak bu iddianın meşruiyeti geniş ölçüde tartışmalı. Buna rağmen kamuoyu, özellikle saldırıların savaş hukuku bakımından hangi ihlalleri barındırdığına odaklanmaya başladı.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
