Mark Mazzetti, Julian-E. Barnes, Farnaz Fassihi, Ronen Bergman / The New York Times
2024’ün başında üst düzey bir Macar hükümet yetkilisi, Budapeşte’de bir üniversitenin rektöründen garip bir istekte bulundu.
Yetkili, Prof. Gergely Deli’den Ludovika Kamu Hizmeti Üniversitesi’nin bir iklim değişikliği konferansı düzenlemesini ve beklenmedik birini davet etmesini istedi; İran’ın eski cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ı.
Daha şaşırtıcı olan şey ise gerekçeydi. Yetkili, Deli’ye konferansın göstermelik olduğunu; asıl amacın Ahmedinejad’ın Budapeşte’de İsrail’den istihbarat yetkilileriyle gizli görüşmeler yapması olduğunu söyledi.
Amerikalı ve İranlı yetkililere göre, Ahmedinejad’ın 2024 yılında üniversiteye yaptığı ziyaret ve ertesi yıl gerçekleştirdiği ikinci ziyaret, İsrail’in onu bir istihbarat varlığı olarak yetiştirmeye yönelik yıllar süren çabasının bir parçasıydı. Hassas istihbarat bilgilerini aktarmak için isimlerinin gizli kalması şartıyla konuşan yetkililer, operasyonun amacının “zamanı geldiğinde” Ahmedinejad’ı İran’ın yeni lideri olarak göreve getirmek olduğunu belirtti.
Amerikalı eski yetkililere göre, Ahmedinejad’ı safına katmak İsrail için o kadar büyük bir öncelikti ki, İsrail’in o dönemki istihbarat şefi David Barnea, 2024 yılında Ahmedinejad ile bizzat görüşmek üzere Macaristan’ın başkenti Budapeşte’ye bile gitti. Yetkililer; bu görüşmeden kısa bir süre sonra İsrail dış istihbarat servisi Mossad’ın, Ahmedinejad ile temas kurduğunu CIA’e bildirdiğini belirtti.
İsrail’in, Ahmedinejad üzerinden bir rejim değişikliği planı kurgulama kararı, ülkenin bu eski cumhurbaşkanı ile olan geçmişindeki olağanüstü bir kırılmaya işaret ediyor. Zira Ahmedinejad; İran’ın nükleer programını hızlandırması, düzenli olarak İsrail’in haritadan silinmesi çağrısında bulunması ve Holokost’u inkar etmesiyle tanınan bir isimdi.
Amerikalı yetkililere göre İsrail, son yıllarda Ahmedinejad’ın barınma ve seyahat masraflarını gizlice karşıladı; ayrıca İsrail unsurları, Ahmedinejad’ın Budapeşte seyahatleri de dahil olmak üzere kendisiyle yurt dışında birkaç kez bir araya geldi.
Bu çaba, bu yılın şubat ayı sonlarında -ABD-İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ilk günlerinde- Tahran’da sıkı gözetim altında yaşayan eski lideri kaçırmaya yönelik cüretkar bir operasyonla zirve noktasına ulaştı. Hedef; mevcut rejimi devirme ve Ahmedinejad’ı göreve getirme planını devreye sokmaktı.
Plan başarısız oldu.
Konuta saldırı sırasında kaçırıldı
28 Şubat’ta İsrail’e ait bir hava saldırısı, Ahmedinejad’ın konutunu vurarak korumalarının kaldığı binayı ve zırhlı aracını hedef aldı. Dört üst düzey İranlı yetkiliye göre, saldırının ardından gelen siyah bir Peugeot, Ahmedinejad’ı alarak kaotik ortamdan hızla uzaklaştırdı.
Operasyon hakkında bilgi sahibi olan Amerikalı ve İranlı yetkililer, aracı kullanan Mossad ajanlarının Ahmedinejad’ı İran’daki gizli bir güvenli eve götürdüğünü belirtti.
Ancak yaşananlar hakkında bilgi sahibi olan kişilere göre, eski İran lideri bu telaşlı kurtarma operasyonundan rahatsız olmuştu ve İsrail’in kendisini yeniden iktidara getirme planı konusunda hayal kırıklığına uğramış görünüyordu.
Nihayetinde, hâlâ belirsizliğini koruyan koşullar altında güvenli evden ayrıldı. Ahmedinejad, öldürülen dini lider Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen cenaze töreninde kısa bir süre boy gösterdiği geçen pazartesi gününe kadar bir daha kamuoyunun karşısına çıkmadı.
Ahmedinejad’ın şu anki durumu belirsizliğini koruyor. Ancak dört üst düzey İranlı yetkili, İran’ın İsrail ile olan temaslarının büyük bölümünden haberdar olmasının ardından, Ahmedinejad’ın şu anda ev hapsinde tutulduğunu ve İslam Devrimi Muhafızları Ordusu’nun istihbarat kanadının gözetimi altında olduğunu belirtti.
İsrailli yetkililer, Tahran’daki hükümeti devirmeye yönelik daha geniş kapsamlı bir girişimin parçası olan, Ahmedinejad’ı İran’ın lideri olarak göreve getirme planı hakkında kamuoyuna açık bir açıklama yapmadı. Planın bir diğer ayağı ise Irak’ın kuzeyinde konuşlu İranlı Kürt muhalif güçlerin silahlandırılıp eğitilerek İran’ın batısına geçmelerini, orada toprak kontrolü sağlamalarını ve nihayetinde başkent Tahran’a doğru ilerlemelerini içeriyordu; ancak bu girişim hiçbir zaman hayata geçmedi.
Cumhurbaşkanlığı sonrası eksen kayması
2005-2013 yılları arasında İran Cumhurbaşkanı olan Ahmedinejad, ülkenin en önde gelen şahin siyasetçisiydi. İsrail’i haritadan silmekten bahsetti ve onun yönetimi altında İran, uranyum zenginleştirme programını yeniden başlatarak gizli bir nükleer silah programı yürüttüğü şüphelerini artırdı.
Ancak cumhurbaşkanlığından ayrıldıktan sonraki yıllarda Ahmedinejad görüşlerini yumuşattı ve görev süresine damga vuran İsrail karşıtı söylemlerini hafifletti. İran’ın pop müzik kültürü hakkında fikir beyan ettiği, ülkenin güvenlik güçlerini sert müdahaleleri nedeniyle eleştirdiği ve egemen sınıfı mali yolsuzlukla suçladığı röportajlar ve mülakatlar vererek, yeni edindiği ılımlı yönünü sergilemeye çoğu zaman can atıyordu.
Kendisiyle özdeşleşen büyük beden haki rüzgarlığını bir kenara bırakıp özel dikim takımları giymeye başladı. Dağınık sakalını düzeltti, botoks yaptırmış gibi görünüyordu ve İngilizce öğrenmeye başladı. Ülke genelinde düzenli olarak seyahat ederek hem şehirlerdeki hem de kırsal eyaletlerdeki destekçileriyle bir araya geldi.
Ahmedinejad’ın İran hükümetiyle olan ilişkisi karmaşıktı. Üst düzey liderler onu marjinalleştirip hareket alanını kısıtlasa da dini lidere danışmanlık yapan üst düzey bir konseyde diğer kıdemli yetkililerle birlikte ona da bir koltuk verdiler. Ahmedinejad, savaş başlamadan birkaç gün önce, şubat ayındaki konsey toplantısına katılmıştı.
İran’daki pek çok kişi, Ahmedinejad’ın bu dönüşümünün arkasında art niyet görüyordu; bunu popülist kimliğini parlatma ve kendisini egemen yetkililerden soyutlama çabası olarak değerlendiriyorlardı. İşçi sınıfından İranlılar arasında bir destek tabanını korumaya devam ediyordu ve danışmanları onun hedefinin bir gün yeniden iktidara gelmek olduğundan emindi.
Özel görüşmeleri aktarmak için isminin gizli kalması şartıyla konuşan yakın çevresinden bir çalışma arkadaşına göre, Ahmedinejad yabancı güçlerin yardımıyla İran’ın gelecekteki lideri olma hırsını en yakınındaki birkaç sırdaşına ve çalışma arkadaşına anlatmıştı.
Yakın çevresinden çalışma arkadaşının aktardığına göre, üç kez cumhurbaşkanlığı adaylığından men edildikten sonra İslam cumhuriyeti sistemine olan inancını kaybeden Ahmedinejad, mevcut sistem yürürlükte kaldığı sürece iktidara gelemeyeceği sonucuna vardı.
Çalışma arkadaşı, Ahmedinejad’ın olası bir savaş ve rejim değişikliği durumunda Amerikalılar ile İsraillilerin İran dışından, ülkeyi tanımayan bir muhalif figürü seçeceğinden ve İran’ın istikrarsızlaşacağından endişe ettiğini belirtti. Bir çalışma arkadaşına göre Ahmedinejad, çevresindekilere eski Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin gibi reformcu bir rol oynayabileceğini söylüyordu.
O dönemki istihbarat değerlendirmelerine vakıf olan iki İsrailli savunma yetkilisine göre, İsrail istihbarat servisleri bu süreçte Ahmedinejad ile İran rejimi arasında filizlenen çatlağı yakından takip ediyordu. Yetkililer, özellikle Ahmedinejad’ın, kendisini yeniden cumhurbaşkanlığına aday olmaktan men eden Ayetullah Hamaney ve diğer üst düzey isimlere karşı büyüyen öfkesinin dikkatle izlendiğini belirtti.
Ahmedinejad’ın eylemleri, İslam cumhuriyetini yabancı müdahalelerine karşı korumakla görevli olan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun istihbarat kanadında şüphe uyandırmaya başladı. İki Devrim Muhafızı mensubu ve davaya vakıf bir istihbarat yetkilisine göre bu şüphe, Ahmedinejad’ın 2017 yılında Trump’a ve daha sonra Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’a kamuya açık mektuplar göndermeye başlamasıyla büyüdü. Trump, her iki isme de övgüler yağdırmıştı.
Dört yetkiliye göre, İsrail’in bu yıl gerçekleştirdiği ve Ahmedinejad’ı ilk başta Muhafızların gözetiminden kurtaran hava saldırısının ardından, İran istihbarat servisleri onun İsrail ile olan bağlantısını araştırmaya ve parçaları birleştirmeye başladı.
Yurt dışı toplantıları
İsrailli ajanların Ahmedinejad’ı safına katmak için ilk olarak ne zaman hamle yaptığı belirsizliğini koruyor. İranlı yetkililer, Ahmedinejad’ın 2023 yılında çevre odaklı bir konferansa katılmak üzere Guatemala’ya yaptığı gezi sırasında en azından bir temas kurulduğunu belirtti. Davet, Latin Amerika’da İsrail ile en yakın diplomatik ilişkilere sahip ülkelerden biri olan Guatemala hükümetinden gelmişti.
Tahran’daki güvenlik güçleri tarafından havalimanında durdurulan ve kendisine biniş kartı verilmeyerek ülkeden çıkışına izin verilmeyen Ahmedinejad, bu geziyi neredeyse gerçekleştiremeyecekti.
Havalimanında saatler süren bir oturma eylemi başlatan Ahmedinejad; sıradan İranlı yolcularla, havalimanı ve havayolu personeliyle fotoğraflar çektirip sosyal medya sayfalarında güncel durum paylaşımları yaparak bu durumu kamuya açık bir gösteriye dönüştürdü. Nihayetinde İranlı yetkililer, Ahmedinejad’ın uçağa binmesine ve konferansa katılmasına izin verdi.
Ertesi yıl, Ludovika Üniversitesi’ndeki konferansa katılmak üzere Macaristan’ya ilk gezisini gerçekleştirdi ve Barnea ile Budapeşte’de bir araya geldi.
O dönemde sağcı Başbakan Viktor Orban tarafından yönetilen Macaristan, muhtemelen Tel Aviv’le diğer tüm Avrupa ülkelerinden daha yakın ilişkilere sahipti.
İki ay sonra, İsrail’in İran’da savaş başlatmasından sadece birkaç gün önce Ahmedinejad, İsrail istihbarat ajanlarıyla bir araya gelmesine kılıf oluşturan bir ziyaretle Budapeşte’ye tekrar gitti.
Muhafızların Ensar birimine bağlı olan ve tüm yurt dışı seyahatlerinde Ahmedinejad’a eşlik eden İranlı korumaları, Haziran 2025’teki gezi sırasında Ahmedinejad’ın en az iki kez koruma ekibini atlatmayı ve uzun toplantılar için ortadan kaybolmayı başardığını rapor etti. İki Devrim Muhafızı mensubu ve bir istihbarat yetkilisine göre, korumalar geziyle ilgili raporda, ortadan kaybolmasıyla ilgili olarak Ahmedinejad ile konuştuklarını ve onun kendilerine üniversite profesörleriyle görüştüğünü söylediğini belirtti.
Sosyal medya sayfasında paylaşılan gezi videolarına göre, özel dikim koyu mavi bir takım elbise giyen Ahmedinejad, “ortak insanlık” ve “değişen dünya düzeni” üzerine İngilizce konuşarak yeni bir dünyanın nasıl ortaya çıkabileceğine dair kendi görüşlerini sundu.
Ahmedinejad, siyah Peugeot ile Tahran’daki evinden hızla uzaklaştırıldığı şubat ayı sonlarından geçen haftaya kadar kamuoyunda görülmemişti.
Geçen pazartesi günü, Ayetullah Hamaney’in cenaze törenine katılarak kısa ve sürpriz bir şekilde boy gösterdi. Cenaze törenine ait videolar, Ahmedinejad’ın yaklaşık 32 dereceyi bulan sıcakta kalın bir ceket giydiğini ve cerrahi maskesini çenesine kadar indirdiğini gösteriyordu. İran’ın hayatta olan diğer iki eski cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Muhammed Hatemi ise törene davet edilmedi ve cenaze merasimlerinin hiçbirinde yer almadı.
Ahmedinejad, her iki yanını saran güvenlik görevlilerinin arasında, başı öne eğik ve hiç konuşmadan öylece durdu.
“Çizmeli Kedi Operasyonu”
The New York Times’ın haberinden sonra İsrail’in en etkili muhalif gazetelerinden Haaretz de Mossad’ın Ahmedinejad operasyonuyla ilgili bir haber yayımladı. İşte o haberden detaylar...
•Mossad, Ahmedinejad’la ilgili planını 2022’de şekillendirmeye başladı. Yetkililer 2013’te cumhurbaşkanlığını bırakan Ahmedinejad’ın rejimin en sıkı muhaliflerinden birine dönüştüğünü fark etmişlerdi. Özellikle yaptırımlarla ilgili eleştirileri ve nükleer programın ülkenin sırtında bir yük haline geldiğiyle ilgili söylemleri Mossad’ı Ahmedinejad’ı kendi taraflarına çekebileceğine inandırdı.
•Ahmedinejad’la temaslar yoğunlaştıkça operasyonu Mossad Direktörü David Barnea bizzat yönetmeye ve Başbakan Netanyahu ile görüşmeleri atlamaya başladı. 2026 itibarıyla Ahmedinejad, ülkenin en önemli istihbarat varlıklarından biri olarak görülüyordu.
•İsrail istihbaratı İran rejimini devirme planına “Çizmeli Kedi Operasyonu” adını verdi. Operasyon kapsamında Ahmedinejad ülkenin başına getirilecekti. Mossad ve İsrail hükümeti, eski cumhurbaşkanı liderliğindeki İran’ın nükleer silah hayallerinden vazgeçeceğini düşünüyordu.
•Haaretz’te The New York Times’ın da haberinde geçen ‘Kürt gruplar planı’ ile ilgili süreç detaylandırılıyor: Plan İsrailli yetkililer arasında da tartışmalara sebep oldu. Özellikle Irak’taki Kürt grupların silahlandırılması konusunda fikir ayrılıkları yaşandı. İsrail Ordusu’nun Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir operasyonun durdurulmasını emretse de Netanyahu “devam” kararı verdi. Trump karşı çıkmasa operasyonun Kürt gruplarla ilgili ayağının ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı başlatmasının 6. gününde gerçekleşmesi planlanıyordu.
•Netanyahu, 2024’te Ahmed Şara liderliğindeki muhalif güçler Suriye’de Şam’a doğru ilerlemeye başlayınca aynısının İran’da olup olmayacağını da sorgulamaya başladı. Şara liderliğindeki güçler Esad rejimini devirince Netanyahu, Irak’taki Kürt grupları silahlandırma planını masaya getirdi. Mossad, Ankara’yı rahatsız edeceği için özellikle Türkiye karşıtı grupları operasyona dahil etmemeye karar verdi.
•7 Mart’ta 2026’da, ABD ile İsrail’in İran’daki savaşı 28 Şubat’ta başlatmasından günler sonra Trump, açıkça Kürtlerin dahil olduğu bir operasyona yeşil ışık yakmayacağını söyledi. Haaretz’in aktardığına göre Barnea, “operasyonun başarısız olmasının gerekçelerinden birini Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın bir telefon görüşmesinde Trump’a Kürtlerle iş birliği yapmama çağrısında bulunması” olarak gösterdi.
© 2026 The New York Times Company
