Karoun Demirjian and Simon Romero / New York Times
Venezuelalı muhalefet lideri Maria Corina Machado, bu hafta Norveç’in Oslo kentine giderek Nobel Barış Ödülü’nü bizzat teslim almayı kararlı bir şekilde hedefliyordu. Ancak bunu başarabilmesi için saklandığı yerden çıkması, güvenli bir rota bulması, askeri kontrol noktalarından sıyrılması, saatler süren fırtınalı deniz yolculuğunu göze alması ve kendisini Karayipler’de bekleyen küçük teknelerin ABD’ye ait bir drone saldırısıyla yok edilmeyeceğine dair bir inanç sıçraması yapması gerekiyordu.
Machado Norveç’e ulaştı, ancak ödül törenine yetişemedi. Buna rağmen tehlikelerle dolu bu kaçış, destekçilerini heyecanlandırdı ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro rejiminden bir yıldır saklanan Machado’nun, Caracas ile Washington arasında giderek sertleşen gerilimde hala kilit bir aktör olduğunu bir kez daha gösterdi.
Gizli operasyon perde arkasını araladı
Machado’nun tahliyesine ilişkin ortaya çıkan yeni detaylar, genellikle kapalı kapılar ardında yürütülen faaliyetleriyle bilinen, ABD’li eski özel harekat ve istihbarat mensupları tarafından yönetilen bir şirketin operasyonlarına da ışık tuttu.
Bu şirket, Venezuela’nın en tanınmış siyasi figürlerinden birini yakalanmadan ülke dışına çıkarmayı başardı.
“Bunu denemeye çalışan ilk kişiler biz değildik,” diyen Grey Bull Rescue adlı şirketin başındaki savaş gazisi Bryan Stern, verdiği röportajda şunları söyledi:
“Machado’nun kurtarılması bizim 800’üncü operasyonumuzdu.”
Tampa merkezli şirket, Stern’e göre 2021’de ABD’nin Afganistan’dan kaotik çekilmesinin ardından kurulmuştu. Ancak bu operasyon, deneyimli ekip için bile benzersiz bir zorluk anlamına geliyordu.
Stern ayrıca şu sözleri de kullandı:
'Bizim tüm altyapımız kimsenin tanımadığı insanlar için tasarlandı. Maria ise herkesin tanıdığı biri. Bu operasyondaki asıl zorluk oydu'
Operasyon ‘Golden Dynamite’
Machado’nun temsilcisi, tahliyenin Grey Bull Rescue tarafından gerçekleştirildiğini doğruladı. Ancak Stern’in anlattığı tüm detaylar bağımsız olarak teyit edilemedi. Kaçışın ayrıntılarını ilk olarak The Wall Street Journal duyurdu.
Venezuelalı operatörler, 58 yaşındaki eski milletvekili ve seçim gözlemcisi Machado’yu, Oslo’ya ulaşabilmesi için aylar boyunca ülke dışına çıkarmanın yollarını aradı. Ancak Stern’e göre, bu temas ancak geçen cuma günü Machado’nun ekibiyle kişisel bir bağlantı sayesinde kuruldu.
Grey Bull Rescue, son aylarda Aruba’daki bir üs üzerinden Karayip operasyonlarını genişletiyordu. Şirket, Trump yönetiminin Venezuela üzerindeki baskıyı artırmasıyla birlikte tahliye hizmetlerine talebin artacağını öngörüyordu. Machado’nun operasyonuna “Golden Dynamite” adı verildi.
Gold, Machado’ya verilecek 18 ayar altın Nobel madalyasını, Dynamite ise Nobel Ödülleri’nin kurucusu Alfred Nobel’in en ünlü icadına bir gönderme yapıyordu.
10 askeri kontrol noktası, bir kıyı köyü
Dört gün sonra Machado, kılık değiştirerek yolculuğuna başladı.
Kaçışın ilk ayağı kara yoluyla yapıldı. Machado ve kendisine eşlik eden ekip, saklandığı Caracas banliyösünden kıyıdaki küçük bir balıkçı köyüne gitmek zorundaydı.
Bu yolculuk sırasında 10 askeri kontrol noktasıyla karşılaştılar. Stern’e göre, yüzü kısa süre önce ülke genelindeki kampanya afişlerinde yer almasına rağmen Machado yakalanmadı.
Fırtınalı Karayip geçişi
En tehlikeli aşama ise bundan sonra başladı. Salı günü yerel saatle 17.00 sularında, küçük bir balıkçı teknesi Machado’yu Venezuela kıyılarından açıkta bekleyen başka bir tekneye taşıdı. Stern’in de bulunduğu bu tekneden başlayarak birden fazla tekne kullanıldı.
Yaklaşık 10 saatten fazla süren yolculukta, sert rüzgarlar, yüksek dalgalar ve karanlık gökyüzü altında Karayip Denizi geçildi. Hedef, Curaçao Adasıydı. Ancak tehlike yalnızca doğa koşulları değildi.
ABD askeri gözetimi ve yanlış hedef riski
Geçilen deniz hattı, Trump yönetiminin uluslararası uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele kapsamında yoğun askeri gözetim altında tuttuğu bir bölgeydi. ABD ordusu, kaçakçılıkla bağlantılı olduğu düşünülen teknelere askeri saldırılar düzenliyordu.
Stern konuyla ilgili yaptığı değerlendirmelerde şu ifadelere yer verdi:
'Birden fazla tekne kullanılıyor ve insan transferi yapılıyor. Yukarıdan bakıldığında yanlış anlaşılabilecek bir görüntü oluşturabilir'
Bu nedenle operasyondan önce ABD hükümetine bilgi verildi.
Stern, ABD yönetiminin operasyonun planlanması ya da uygulanmasında hiçbir rolü olmadığını vurguladı. Ancak ekibinin, yanlışlıkla hedef alınmamak için ABD’li federal kurumlarla temasa geçtiğini söyledi.
Stern ayrıca ABD hükümeti ile derin temasları olduğunu vurguladı.
“Ölüm riski her yönden vardı”
Stern, operasyonun risklerini şöyle sıraladı:
“F-16’lar tarafından vurulma riski, doğa koşulları, donanmaya ait dronnlar teknedeki kötü niyetli biri, deniz tutması, iletişimin kesilmesi, navigasyon kaybı, teknenin batması…”
ABD ordusunun operasyona aktif destek verip vermediği netlik kazanmadı. ABD’li yetkililer, Machado’nun deniz yoluyla Venezuela’dan ayrılacağını bildiklerini ve bu sayede yanlışlıkla hedef alınmamasının amaçlandığını söyledi.
Askeri yetkililer operasyondan haberdar olmadıklarını belirtirken, ABD Dışişleri Bakanlığı yorum talebine yanıt vermedi.
“Siyaset değil, çocuklarımızı konuştuk”
Stern, kişisel kahramanı olarak gördüğü Machado’nun yolculuk boyunca son derece dayanıklı olduğunu söyledi ve ekledi:
“Dalgalar tekneye vurup bizi sırılsıklam ederken siyaset konuşmadık. Çocuklarımızdan konuştuk'
Curaçao’dan Oslo’ya
Tekne çarşamba günü sabaha karşı Curaçao’ya ulaştı. Yaklaşık üç saat sonra, kısa bir duşun ardından Machado özel bir uçağa bindi.
Uçak havalandı ve rotasını Oslo’ya çevirdi. Nobel törenine yetişemedi ama Machado artık özgürdü.
© 2025 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
