Karen Weise / New York Times
Son 20 yılda, Amerikan iş dünyasını Amazon kadar şekillendiren başka bir şirket olmadı. Ülkenin en büyük ikinci işvereni konumuna yükselirken, yüzbinlerce depo çalışanı işe aldı, binlerce sözleşmeli sürücü ordusu kurdu ve çalışanları işe almak, izlemek ve yönetmek için teknolojiyi öncü şekilde kullandı.
Şimdi, The New York Times’ın gördüğü iç strateji belgeleri ve yapılan röportajlar, Amazon yöneticilerinin şirketin bir sonraki büyük iş gücü dönüşümünün eşiğinde olduğuna inandığını ortaya koyuyor: 500 binden fazla işi robotlarla değiştirmek.
Amazon’un ABD’deki iş gücü 2018’den bu yana üç katına çıkarak yaklaşık 1,2 milyona ulaştı. Ancak Amazon’un otomasyon ekibi 2027 yılına kadar, işe alınması gereken 160 binden fazla kişiye ihtiyaç duyulmayabileceğini düşünüyor. Bu, Amazon’un her bir ürünün seçilmesi, paketlenmesi ve müşteriye teslim edilmesi maliyetinde 30 sent tasarruf anlamına geliyor.
Yöneticiler geçen yıl Amazon yönetim kuruluna, robotik otomasyonun önümüzdeki yıllarda ABD’deki iş gücüne yeni eklemeler yapmadan faaliyet göstermeye devam etmelerini sağlayacağını, hatta 2033’e kadar iki kat daha fazla ürün satmayı beklediklerini söylediler. Bu da Amazon’un işe almak zorunda kalmayacağı 600 binden fazla kişi anlamına geliyor.
Süper hızlı teslimatlar için tasarlanan tesislerde Amazon, neredeyse tamamen insansız çalışan depolar oluşturmayı hedefliyor. Belgeler, Amazon’un robotik ekibinin operasyonlarının yüzde 75’ini otomatikleştirme hedefi taşıdığını gösteriyor.
Amazon, bu otomatik geleceğin çok yakın olduğuna o kadar emin ki, iş kaybı yaşayabilecek topluluklarda olası etkileri hafifletmek için planlar geliştirmeye başladı. Belgeler, şirketin topluluk etkinliklerine daha fazla katılarak “iyi bir kurumsal marka” imajı oluşturmayı değerlendirdiğini gösteriyor.
Amazon 'yapay zeka' yerine 'ileri teknoloji' diyor
Belgelerde ayrıca “otomasyon” ve “yapay zeka” gibi terimlerden kaçınılması, bunların yerine “ileri teknoloji” gibi ifadelerin kullanılması veya “robot” kelimesinin, insanlarla işbirliği anlamı taşıyan “cobot” kelimesiyle değiştirilmesi öneriliyor.
Amazon yaptığı açıklamada, Times tarafından görülen belgelerin eksik olduğunu ve şirketin genel işe alım stratejisini yansıtmadığını söyledi. Amazon sözcüsü Kelly Nantel, belgelerin şirket içindeki tek bir grubun bakış açısını yansıttığını belirtti ve Amazon’un yaklaşan tatil sezonu için 250 bin kişiyi işe almayı planladığını, ancak bu pozisyonların kaçının kalıcı olacağını söylemeyi reddetti.
Amazon ayrıca yöneticilerin belirli terimlerden kaçınmalarını istemediğini ve topluluk katılımının otomasyonla ilgisi olmadığını belirtti.
Amazon’un planları, ülke genelinde mavi yaka işler üzerinde derin etkiler yaratabilir ve Walmart ile UPS gibi diğer büyük işverenler için bir model oluşturabilir. Şirket, depo ve teslimat işleri için büyük bir talep yaratarak ABD iş gücünü dönüştürdü. Ancak şimdi, otomasyonun öncüsü olarak, bu rollerin daha teknik, daha yüksek ücretli ancak daha az sayıda hale gelmesi mümkün.
Daron Acemoğlu: Amazon artık iş yaratan değil, iş yok eden bir konuma dönüşebilir
Geçen yıl ekonomi alanında Nobel Ödülü kazanan Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) profesörü ve Oksijen Gazetesi Yazarı Daron Acemoglu, “Amazon kadar otomasyon için teşvike sahip başka bir şirket yok. Bir kez bunu kârlı bir şekilde nasıl yapacaklarını çözdüklerinde, bu diğerlerine de yayılacaktır” ifadelerini kullanmıştı.
Acemoglu'na göre planlar gerçekleşirse, ABD’nin en büyük işverenlerinden biri, artık iş yaratan değil, iş yok eden bir konuma dönüşecek.
Times, Amazon’un geçtiğimiz yıla ait iç belgelerini inceledi. Bu belgeler, şirketin otomasyon planını nasıl yönettiğini gösteren çalışma notlarını ve robotik operasyonlarını geliştiren 3 binden fazla kurumsal ve mühendislik çalışanını içeren bölümün resmi planlarını kapsıyordu.
Amazon’un küresel operasyonlarından sorumlu yöneticisi Udit Madan, bir röportajda şirketin otomasyondan elde edilen tasarrufları yeni işler yaratmak için kullanma konusunda uzun bir geçmişi olduğunu söyledi. Örneğin, son dönemde kırsal bölgelerde yeni teslimat merkezleri açma girişimini örnek gösterdi.
Madan şöyle devam etti:
“Bir iş alanında verimlilik sağlamak, bunun toplam etkisini bütünüyle göstermez. Ne belirli bir toplulukta ne de ülke genelinde”
Geleceğin şablonu
Yıllar boyunca, Amazon’un kurucusu ve uzun süreli CEO’su Jeff Bezos, çalışanlarını büyük düşünmeye ve operasyonları tamamen otomatikleştirmek için gerekeni hayal etmeye teşvik etti. Bu konuda yer almış iki eski üst düzey yöneticiye göre, Amazon’un robotik otomasyona ilk büyük adımı 2012’de, 775 milyon dolar karşılığında Kiva adlı robot üreticisini satın almasıyla geldi.
Bu satın alma Amazon’un operasyonlarını kökten değiştirdi. Artık çalışanlar kilometrelerce depo içinde yürümüyor; bunun yerine robotlar ürün kulelerini çalışanlara taşıyor.
O zamandan bu yana şirket, birbirine Lego gibi takılan bir dizi robotik program sistemi geliştirdi. Özellikle müşterilerin tıkladıkları ürünleri seçip paketleyen büyük depoları dönüştürmeye odaklandı.
Amazon geçen yıl Louisiana eyaletindeki Shreveport kentinde en gelişmiş deposunu açtı. Bu tesis, gelecekteki robotik merkezler için bir şablon olarak tasarlandı. Bir ürün burada paketlendikten sonra, insana neredeyse hiç dokunmadan işlem görmeye devam ediyor. Belgeler, Shreveport’taki 1000 robot sayesinde, şirketin burada geçen yıl otomasyon olmadan çalıştırması gerekecek işçi sayısından dörtte bir daha az çalıştırdığını gösteriyor. Gelecek yıl daha fazla robot devreye girdikçe, aynı işi yarı insan gücüyle yapmayı planlıyor.
Robotik ekip, 2025 strateji planında “Bu büyük dönüm noktasına yaklaşırken, önümüzdeki on yıl içinde Amazon’un işe alım eğrisini düzleştirme kabiliyetimize güvenimiz tam” diye yazdı.
Amazon, Shreveport modelini 2027 sonuna kadar yaklaşık 40 tesiste uygulamayı planlıyor. Bunlardan ilki, yeni açılan Virginia Beach deposu. Ayrıca Atlanta yakınlarındaki Stone Mountain tesisinde olduğu gibi eski depolarını da yenilemeye başladı.
Bu tesiste şu anda yaklaşık 4000 çalışan bulunuyor. Ancak robotik sistemler kurulduğunda, aynı miktarda ürünü yüzde 10 daha fazla işleyip yaklaşık 1200 daha az çalışanla çalışabileceği öngörülüyor. Amazon, nihai çalışan sayısının değişebileceğini belirtti.
Belgeler, Stone Mountain dönüşümünden sonra tesisin daha az tam zamanlı, daha fazla geçici işçiyle çalışacağını gösteriyor. Amazon, bazı tesislerde çalışan sayısının artabileceğini de ekledi.
Bir milyon robot
Amazon’un otomasyon planları, pandeminin çevrim içi alışverişi patlatmasının ardından daha da acil hale geldi. Udit Madan, şirketin klasik depolarını baştan tasarladığını söyledi.
Mart 2024’te, otomasyon planları üzerinde çalışan yöneticiler Amazon yönetim kuruluna sunum yaptığında, yöneticiler daha az kaynakla daha fazlasını yapmalarını istedi. Sonbahara gelindiğinde, robotik ekip planın maliyetini 10 milyar doların altına indirmiş, 2025–2027 döneminde beklenen tasarrufu 12,6 milyar dolara çıkarmıştı.
Jeff Bezos’un koltuğunu 2021’de devralan CEO Andy Jassy, e-ticaret faaliyetlerinde maliyet kesintilerine öncelik veriyor. Bank of America analisti Justin Post, “Yıllar boyunca sürekli büyüme için yatırım yaptılar; son üç yılda ise odak, verimlilik oldu. Robotik sistemler kârlılığı doğrudan etkiliyor” şeklinde konuştu.
Amazon, dünya genelinde 1 milyon robotun çalıştığını ve onlara bakım yapan insanların geleceğin iş gücünü oluşturacağına inandığını söylüyor. Hem saatlik çalışanların hem de yöneticilerin mühendislik ve robotik bilgisine hâkim olması gerekecek; çünkü Amazon’un tesisleri giderek ileri teknoloji fabrikalarına benzer hale geliyor.
Shreveport tesisinde 160’tan fazla kişi robotik teknisyeni olarak çalışıyor ve saat başına en az 24,45 dolar kazanıyor. Tesisin 2.000 çalışanının büyük kısmı, saatlik ücreti 19,50 dolardan başlayan işçilerden oluşuyor.
© 2025 The New York Times Company
