Gökbilimciler, Beta Pictoris b'den gelen radyo dalgalarını tespit etti. Araştırma ekibine göre sinyaller, gezegenin kutuplarında oluşan bir auroradan kaynaklanıyor olabilir.
Kuzey ışıklarının oluşması için güçlü bir manyetik alan gerekiyor. Bu nedenle araştırmacılar, radyo dalgalarının Beta Pictoris b'nin güçlü bir manyetik alana sahip olduğunu düşünüyor. Araştırmanın sonuçları henüz kesin olarak doğrulanmadı. Ancak bulgular 15 Eylül'de yayımlandı.
Manyetik alan yaşam için neden önemli?
Dünya'nın manyetik alanı, Güneş'ten gelen radyasyonun atmosferi aşındırmasını engelliyor. Bu koruma, Dünya yüzeyindeki yaşam koşullarının devam etmesinde de önemli bir rol oynuyor.
Bu nedenle gökbilimciler, Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerde manyetik alan bulunup bulunmadığını araştırıyor. Araştırmanın yazarlarından Oregon Üniversitesi gökbilimcisi Yvette Cendes, yaşanabilirlik konusunun bu araştırmaların temel nedenlerinden biri olduğunu belirtti. Manyetik alanları doğrudan tespit etmek ise oldukça zor. Araştırmacılar bunun yerine gezegenlerden yayılan radyo dalgalarını da inceleyebiliyor.
Auroralar radyo dalgaları oluşturuyor
Manyetik alan, elektronları gezegenin kutuplarına yönlendirebiliyor. Elektronların kutuplara ulaşmasıyla Dünya'da ve Güneş Sistemi'ndeki diğer gezegenlerde görülen kuzey ışıklarına benzer ışımalar oluşturuyor.
Bu elektronların kutuplara çarpması ve geri saçılması sırasında radyo dalgaları ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle radyo dalgalarının tespiti, bir gezegenin manyetik alanını araştırmak için kullanılabiliyor. Araştırmacılar da Beta Pictoris b'den gelen sinyalleri bu yöntemle inceledi.
MeerKAT teleskobuyla tespit edildi
Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Kevin Ortiz Ceballos ve ekibi, çalışmalarına farklı yıldızlardan gelen radyo dalgalarını araştırarak başladı. Ekip, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobunu kullandı. 64 antenden oluşan MeerKAT, dünyanın en gelişmiş radyo teleskop sistemlerinden biri sayılıyor.
Beta Pictoris b, 2008 yılında doğrudan görüntüleme yöntemiyle keşfedilmişti. Gökbilimciler, gezegenin çok daha parlak olan yıldızının ışığını engelleyerek gezegenden gelen zayıf ışığı görüntüledi. Gezegenin boyutu Jüpiter'in yaklaşık iki katı. Kütlesi ise Jüpiter'in yaklaşık 12 katı.
Manyetik alanı Dünya'dan çok daha güçlü
Mayıs ayında yapılan ek gözlemler, radyo dalgalarının Beta Pictoris b'den geldiğini daha net biçimde ortaya koydu. Araştırmacılara göre sinyaller, gezegende çok güçlü bir manyetik etkinlik bulunduğuna işaret ediyor. Ekip, yıldızın ve gezegenin konumlarını birbirinden ayırarak radyo emisyonunun gezegenden geldiğini belirledi.
Radyo dalgalarının frekansı, gezegenin manyetik alanının gücü hakkında da bilgi veriyor. Dünya'nın manyetik alanı yaklaşık 0,5 gauss. Jüpiter'in manyetik alanı ise 14 gaussa kadar çıkıyor. Beta Pictoris b'nin manyetik alanının ise en az 1.250 gauss olarak tahmin ediliyor. Araştırma ekibi bu değeri “olağanüstü” olarak nitelendiriyor.
Gezegenin genç olması etkili olabilir
Araştırmacılar, Beta Pictoris b'nin güçlü manyetik alanının nedenini henüz kesin olarak bilmiyor. Gezegenin yaşının etkili olabileceği düşünülüyor. Beta Pictoris b yalnızca yaklaşık 25 milyon yaşında. Genç gezegenlerin daha sıcak olması, manyetik alanı oluşturan dinamo mekanizmasını çalıştıracak daha fazla enerjiye sahip olmalarını sağlayabilir.
Araştırmacılar, gezegenin etrafında dolanan bir uydunun da manyetik alan üzerinde etkili olabileceğini düşünüyor. Jüpiter'in uydusu Io, volkanik faaliyetleriyle yüklü parçacıklar yayıyor ve bu parçacıklar Jüpiter'in kuzey ışıklarını besliyor. Ancak Beta Pictoris b'nin etrafında bir uydu bulunduğuna dair henüz kesin bir kanıt bulunmuyor.
Manyetik alan gezegenin iç yapısını da gösterebilir
Gökbilimcilerin ilgisi yalnızca yaşam ihtimaliyle sınırlı değil. Manyetik alanlar, uzak gezegenlerin iç yapısını incelemek için de kullanılabiliyor. Gezegenlerin manyetik alanlarının genellikle çekirdeklerinin dönüşüyle oluştuğu biliniyor. Bu nedenle araştırmacılar, Beta Pictoris b'nin içinde de benzer bir dinamo sisteminin bulunabileceğini düşünüyor.
Ekip gelecekte daha küçük gezegenlerde de manyetik alanlar aramak istiyor. Ancak Dünya benzeri kayalık gezegenlerin manyetik alanları çok daha zayıf olabiliyor. Ayrıca Dünya'nın atmosferi, bu gezegenlerden gelen radyo emisyonlarını gözlemlemeyi zorlaştırıyor.
Bu nedenle kayalık gezegenlerin manyetik alanlarını tespit etmek için uzaya veya Ay'ın Dünya'dan uzak tarafına radyo teleskopları yerleştirmek gerekebilir. Şimdilik Beta Pictoris b gibi büyük gezegenlerin manyetik alanları araştırılarak yaşam bulgular bulunmaya çalışılıyor.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
