Declan Walsh, Malachy Browne, Eric Schmitt and Nick Cumming-Bruce / The New York Times
Askeri insansız hava araçları, dünyanın en büyük dron savaşlarından birine doğru, dev buğday tarlalarının üzerinden havalanarak gizli üssü terk ediyor. Bahsi geçen üs Mısır’da bulunuyor ve ülkenin Batı Çölü’ndeki geniş bir tarım projesinin içine gizlenmiş durumda. Ancak bu üsten kalkan dronların vurduğu hedefler Sudan’da.
Gizli dron operasyonu, kıtlık, savaş suçları ve on binlerce ölümle anılan Sudan İç Savaşı'nın, rakip yabancı güçlerin çıkarları doğrultusunda yürütülen, yüksek teknolojili ve giderek büyüyen bir dron savaşına dönüştüğüne dair yeni kanıtlar sunuyor.
The New York Times’ın incelediği uydu görüntüleri, uçuş kayıtları ve videolar ile Amerikalı, Avrupalı ve Arap yetkililerle yapılan görüşmelere göre, en az altı aydır Mısır’daki bu hava şeridinden kalkan gelişmiş askeri dronlar Sudan’da saldırılar düzenliyor. Hedef, Sudan ordusuyla bin günü aşkın süredir savaşan acımasız paramiliter güç Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF).
Mısır Dışişleri Bakanlığı ve Dış Basın Merkezi ile Sudan ordusu, bu haber için yöneltilen sorulara yanıt vermedi.
Mısır'ın Sudan'daki rolü değişiyor
Mısır, yakın zamana kadar Sudan’da ağırlıklı olarak diplomatik bir aktördü. Ancak dron faaliyetleri, Sudan ordusunun safında savaşa fiilen dahil olduğunu ve halihazırda birçok yabancı gücün taraf olduğu çatışmaya yeni bir katman eklendiğini gösteriyor.
Yetkililere göre Birleşik Arap Emirlikleri RSF’ye silah sağlıyor. Suudi Arabistan ve Katar ise orduyu destekliyor. Sudan ordusu ayrıca Türkiye, İran ve Rusya’dan da silah temin etmiş durumda.
Son zamanlarda, Sudan'ın Nil Nehri kenarında komşuluk yaptığı Mısır da çatışmaya katıldı ve gizli dron üssü RSF’den üstü kapalı misilleme tehditleri almaya başladı.
Teknoloji, 12 milyon insani yerinden etti
Mısır’ın müdahalesi, teknolojinin, tahminen 12 milyon insanın yerinden edildiği dünyanın en yıkıcı savaşlarından birini nasıl şekillendirdiğini ortaya koyuyor. Sudan’da artık çatışmaların büyük kısmını uzun menzilli, güçlü dronlar yürütüyor. Bu dronlar savaşçıları ve ikmal konvoylarını vurmanın yanı sıra camileri, hastaneleri ve enerji santrallerini de hedef alıyor. Saldırılarda siviller ve savaşçılar dahil binlerce kişi hayatını kaybetti.
Küresel altın patlaması, dron savaşını kısmen besliyor. Yükselen fiyatlar, hem RSF’nin hem de Sudan ordusunun ülkenin altın rezervlerini hızla çıkarmasıyla savaş kasalarını doldurdu. Ancak dron faaliyetlerinin asıl itici gücü yabancı devletler.
RSF, BAE silahlarını, Sudan Ordusu Baykar dronlarını kullanıyor
RSF, zengin Körfez müttefiki BAE tarafından sağlanan Çin yapımı uzun menzilli CH-95 dronlarını kullanıyor. Sudan ordusu ise Türkiye’nin en büyük savunma şirketi Baykar’ın ürettiği, en yeni uydu kontrollü dronlara sahip.
Emirlikler, savaşta herhangi bir tarafı desteklediğini reddediyor. Üst düzey bir Türk yetkili, Baykar dronlarının uluslararası hukuka uygun şekilde ihraç edildiğini ve Türk hükümetinin Sudan ordusuna doğrudan destek vermediğini söyledi.
Dört Amerikalı ve bir Ortadoğulu yetkiliye göre, Türk dronları güvenlik gerekçesiyle Mısır’da saklanıyor.
NYT tarafından isimleri açıklanmayan istihbarat kaynaklarına göre, dronları Mısır'ın mı Sudan'ın mı kullandığı net değil.
El Faşir'in düşmesi Mısır'ı sahaya çekti
Yetkililere göre Mısır’ı savaşa iten gelişme, Darfur bölgesindeki Sudan kenti El Faşir’in ekim ayı sonunda düşmesi oldu. 18 ay süren acımasız kuşatmanın ardından RSF birlikleri, kıtlıkla boğuşan bölgeyi ele geçirdi. Bu gelişme uluslararası alanda sert tepki topladı. Haftalar içinde paramiliter güçler, ülkeyi yeniden boydan boya geçme tehdidi yaratan yeni bir cepheye, Orta Sudan’daki Kordofan bölgesine ilerlemeye başladı.
RSF’nin iktidarı ele geçirmesinden uzun süredir endişe duyan Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah el-Sisi, bu haberle birlikte açık biçimde alarma geçti. Aralık ayında, Sudan’dan ülkesine hâlihazırda 1,5 milyon mültecinin geldiğini hatırlatarak “kırmızı çizginin” aşıldığı uyarısında bulundu.
Bu dönemde, uydu görüntülerinde Mısır’ın güneyindeki üste görülenlerle aynı tipte olan Türk yapımı Akıncı dronlar, video analizlerine göre Sudan’ın derinliklerinde RSF savaşçılarını ve çöl boyunca ilerleyen ikmal konvoylarını vurmaya başladı.
5 Kasım tarihli bir videoda, Libya’dan Sudan’a geçen dört kamyonluk bir konvoyun vurularak alev aldığı görülüyor. Yetkililere göre Libya, RSF için silah, yakıt ve savaşçı tedarikinde kritik bir kaynak haline geldi.
Mısır’daki dron üssü, el-Sisi açısından hassas bir denge anlamına geliyor. Mısır ekonomisi büyük ölçüde Emirlikler’e bağımlı. Emirlikler, 2024’te Mısır’ın Akdeniz kıyısında yürütülen bir kalkınma projesine 35 milyar dolar yatırım yaptı; bu, ülke tarihinin en büyük yabancı yatırımı.
Ancak BAE aynı zamanda RSF’yi destekliyor. Her iki taraf da savaş suçu işlemekle suçlanıyor. Sudan ordusuna ait savaş uçakları, köylere ayrım gözetmeyen saldırılar düzenleyerek onlarca sivilin ölümüne yol açtı. En çok ses getiren dron saldırılarının bazıları RSF’ye atfediliyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, bir anaokuluna düzenlenen ve 63’ü çocuk olmak üzere 114 kişinin öldüğü saldırı bunlar arasında.
Üst düzey Avrupalı bir yetkilinin aktardığına göre RSF dronları çoğu zaman cephe hatlarını yarmaya yardımcı olurken, Sudan ordusu Türk dronlarını Libya ve Çad’dan gelen hayati RSF ikmal hatlarını kesmek için kullanıyor.
Hollanda merkezli PAX adlı kuruluşta dron uzmanı olan Wim Zwijnenburg'a göre, bu saldırılara karşılık olarak RSF’nin, muhtemelen BAE tarafından sağlanan Çin yapımı dron karıştırma sistemleri ve karadan havaya füze sistemleri edindiği açık.
Times: Son dört ayda dört Akıncı düşürüldü
Sahadan gelen ve Times tarafından doğrulanan görüntüler, RSF savaşçılarının son dört ayda tanesi yaklaşık 25 milyon dolar olan en az dört Türk yapımı Akıncı dronu düşürdüklerini iddia ettiklerini gösteriyor.
Zwijnenburg’a göre dron yarışı çatışmaya “daha fazla kaos ve yıkım” getirdi. RSF saldırıları, elektrik santrallerini ve su tesislerini devre dışı bırakarak milyonlarca insanı elektriksiz ve temiz sudan mahrum bıraktı.
Mısır’ın dron savaşındaki rolü, NASA astronotlarının Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan fotoğrafladığı kadar sıra dışı bir yerde başladı.
Otuz yılı aşkın süre önce başlatılan Doğu Oweinat çöl ıslah projesi, Sudan sınırına yaklaşık 65 kilometre uzaklıkta, Sahra’nın doğu ucunda yer alıyor. Proje, dünyanın bilinen en büyük fosil akifer sisteminden su çekerek dev, verimli ürün dairelerine hayat veriyor.
2023’te el-Sisi, Mısır’ın ikinci en büyük buğday üreticisi olan, ordunun kontrolündeki bu projeyi ziyaret ederek hasadı kutladı. Yabancı yatırımcılar arasında Birleşik Arap Emirlikleri’nden büyük tarım şirketleri de bulunuyor.
Yirmi yıl boyunca proje, ürün ihracatı ve işçi taşımacılığı için kullanılan tek bir pistle hizmet verdi. Ancak uydu görüntülerine göre 2018’den itibaren havaalanı sessizce genişlemeye başladı.
2024’e gelindiğinde, askeri amaçlarla kullanıldığı düşünülen ikinci bir pist ve yaklaşık 17 uçak hangarı inşa edilmişti. Uydu görüntülerinde üste savaş uçakları ve küçük dronların konuşlandırıldığı görülüyor. ABD merkezli uydu istihbarat şirketi Ursa Space’in verilerine göre, buradan havalanan daha küçük dronlar Mısır-Sudan sınırını izliyor.
Geçen yıl temmuz ayında Türk kargo uçakları Doğu Oweinat’a indi ve üste hareketlilik arttı. Ursa Space, bir hangarın yanına uydu iletişim sistemi kurulduğunu ve yer kontrol sisteminin dışında araçlar görüldüğünü tespit etti. İki hafta sonra bir Akıncı dron pistte görüntülendi.
Bu noktada Sudan ordusu, Akıncı’yı üreten Baykar şirketiyle zaten iş yapmıştı. İç savaşın başlamasından yedi ay sonra, Kasım 2023’te ordu, altı adet Bayraktar TB2 dron, 600 mühimmat ile eğitim ve bakım paketini kapsayan 120 milyon dolarlık bir anlaşma imzaladı. Times, anlaşmanın bir kopyasına ulaştı; söz konusu sözleşme ilk olarak The Washington Post tarafından haberleştirildi.
Ancak geçen yıl Akıncı dronlarının gelişi, çok daha büyük bir kapasite sağladı. Uzmanlara göre 7.200 kilometreden fazla menzile sahip Akıncı, TB2’ye kıyasla en az üç kat daha fazla bomba taşıyabiliyor. Ayrıca maliyeti de en az dört kat daha yüksek.
Aralık ayına gelindiğinde, en az iki Akıncı dron bu üsten operasyon yaparak Sudan içindeki hedefleri vurmaya başlamıştı.
Times’ın incelediği bir saldırı videosu, Mısır’daki üsten 1.300 kilometreden fazla uzakta, Darfur’daki bir köyde toplanan RSF savaşçılarının üzerine güdümlü bir bombanın bırakıldığını gösteriyor. Üç silah uzmanı mühimmatın Türk yapımı Roketsan güdümlü bombası olduğunu belirledi. Uzmanlardan biri, bu menzile yalnızca Akıncı’nın sahip olduğunu söyledi. Times analizine göre saldırıda en az 20 kişi öldü.
Times tarafından doğrulanan diğer videolar, Çad sınırı yakınındaki bir kamyon konvoyuna yönelik saldırıların ardından yaşananları gösteriyor.
© 2026 The New York Times Company
