Uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmek birçok kişinin hedefi. Fakat yaş ilerledikçe demans, kronik ağrı, hareket kısıtlılığı ve kalp-damar sorunları gibi sağlık problemlerinin ortaya çıkması yaygın.
Genetik gibi kontrol edilemeyen bazı faktörler bu durumlarda önemli rol oynasa da, günlük alışkanlıklar da yaşlanma sürecini olumsuz etkileyebilir. The Huffington Post'un haberinde yer alan; uzmanlara göre, birçok kişinin günlük yaşamında tekrarladığı bazı alışkanlıklar, sağlıklı yaşlanma ve uzun ömür önünde ciddi engeller oluşturuyor.
İşte doktorlara göre uzun yaşamı olumsuz etkileyen 10 alışkanlık:
1. Koruyucu sağlık kontrollerini aksatmak
Dr. Heather Whitson’a göre mamografi, kolonoskopi ve aşılar gibi koruyucu sağlık kontrollerini ihmal etmek uzun vadeli sağlık açısından zararlı. Whitson, “Bu durum arabayı servise götürmemeye benzer. Rutin bakımı yapılmazsa uzun süre dayanmaz” ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, hangi tarama testlerinin gerekli olduğunu öğrenmek için aile hekimiyle görüşülmesini öneriyor.
2. Sosyal ilişkileri sürdürmemek
Northwestern Medicine Geriatri Bölümü Şefi Dr. Lee Lindquist, sosyal etkileşimin hem beyin sağlığı hem de yaşam süresi üzerinde olumlu etkisi olduğunu belirtti. Lindquist, “Mutlu insanlarla sosyalleşmek gerekir, çünkü hepimizin hayatında olumsuz etkileyen kişiler vardır” dedi.
Uzman, sosyal izolasyonun özellikle COVID-19 döneminde bilişsel işlevleri olumsuz etkilediğini ve yaşlanma sürecine zarar verdiğini vurguladı.
“Doksanlı ve yüz yaşlarındaki bazı hastalarım her gün biriyle konuşmaya çalışıyor” diyen Lindquist, yaş ilerledikçe sosyal çevrenin daralmasının normal olduğunu, bu nedenle yeni insanlarla tanışmaya devam etmenin önemini belirtti.
3. Yaş ilerledikçe ilaçları gözden geçirmemek
Lindquist, “Kırklı veya ellili yaşlarda başlanılan bazı ilaçlar, yetmişli ve seksenli yaşlarda gerekli olmayabilir” dedi.
Bazı ilaçların düşme riskini artırabileceğini veya bilişsel sorunlara yol açabileceğini belirten uzman, özellikle anksiyete ilaçlarının hafıza kaybına, uyku ilaçlarının ise düşme riskine neden olabileceğini söyledi. Bu nedenle, ilaçların gerekliliğinin doktorla düzenli olarak değerlendirilmesi öneriliyor.
4. Egzersiz yapmamak
Egzersiz eksikliğinin yaşam süresini olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Whitson, “Egzersiz ruh hali, kilo kontrolü, kemik, kalp ve beyin sağlığı açısından çok faydalıdır. Neredeyse her alanda olumlu etki sağlar” şeklinde konuştu.
Lindquist de “Egzersiz yapmamak veya yeterli hareket etmemek uzun ömrü olumsuz etkiler” ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, haftada en az 150 dakika orta düzeyde veya 75 dakika yoğun egzersiz yapılmasını, bunun üzerine çıkıldığında ise sağlık faydalarının arttığını belirtiyor.
5. Sigara içmek
Sigara, akciğer kanseri, KOAH, kalp hastalığı ve felç gibi birçok ciddi hastalıkla ilişkilidir. Amerikan Akciğer Derneği’ne göre, sigarayı bırakma sürecinde motivasyon kaynağı oluşturacak bir neden belirlemek ve doktor desteği almak süreci kolaylaştırabilir.
6. Sağlıksız beslenmek
Whitson, sağlıklı bir yaşam süresi için beslenmenin önemine dikkat çekti. Uzman, balık, tam tahıllar, sebze ve meyveler açısından zengin, işlenmiş gıdaların ise nadiren tüketildiği Akdeniz tipi beslenmenin en uygun seçenek olduğunu belirtti.
Lindquist, “Yetmişli yaşlardan sonra beslenme alışkanlıklarını değiştirmek zordur. Sağlıklı beslenmeye erken yaşta başlamak uzun vadede daha etkili olur” dedi.
7. Yetersiz uyumak
Whitson’a göre, yeterli uyku almamak uzun vadede demans ve kalp hastalığı riskini artırabilir, ayrıca stres seviyesini ve olumsuz ruh halini yükseltebilir.
Yetişkinlerin her gece 7 ila 9 saat uyuması gerektiği, uyku problemi yaşayanların kafein ve alkol tüketimini azaltması ve düzenli uyku saatleri belirlemesi öneriliyor.
Whitson, horlama veya uykuda nefesin durması gibi belirtiler görüldüğünde mutlaka doktora başvurulması gerektiğini vurguladı.
8. Stresi yönetmemek
Whitson, “İş, aile veya diğer konular hakkında stres hissetmemek zor, ancak vücudumuz fiziksel tehdit olmadan da aynı tepkiyi veriyor” dedi. Kronik stresin bağışıklık sistemini zayıflattığını, uyku, kan basıncı ve metabolizma üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtti.
Uzmanlar, stresin azaltılması için gerekirse psikolojik destek alınmasını ve strese neden olan etkenlerin azaltılmasını öneriyor.
9. Gelecekteki sağlık ihtiyaçlarını planlamamak
Lindquist, insanların çoğunlukla yaşam sonu planları yaptığını ancak yaşlılık dönemindeki sağlık ihtiyaçlarını göz ardı ettiğini ifade etti. Uzman, “Yetmişli, seksenli, doksanlı yaşlarda hastaneye yatışlar ve hafıza sorunları artar. Bu döneme yönelik planlama yapmak gerekir” şeklinde konuştu.
10. Finansal geleceği planlamamak
Whitson, “Sağlıklı yaşlanmak isteyenlerin bunu mali açıdan da planlaması gerekir” dedi.
Birçok hastasının 90’lı yaşlarda beklenenden uzun yaşadığını ve birikimlerini tükettiğini belirten uzman, “Altmış beş yaşında emekli olup otuz yıl daha yaşamayı planlamayan birçok kişi var” ifadelerini kullandı. Uzun ömür hedeflenirken finansal sürdürülebilirliğin de göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguladı.
Uzmanlara göre, fiziksel ve zihinsel sağlık kadar finansal planlama da uzun, sağlıklı bir yaşamın önemli bir parçası olarak görülüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
