Cerys Jones / The Athletic
VAR’ın olmadığı, hepimizin sadece futbola odaklandığı ve oyunun hakemler üzerinden konuşulmadığı bir hafta sonu geçirmek güzel olmaz mı?
Size bir haberim var: Futbolda işler artık öyle yürümüyor.
Cumartesi günü Newcastle United ile Aston Villa arasındaki FA Cup 4. tur maçının devre arasında, BBC stüdyosunda Alan Shearer’ın gergin olduğunu gören sunucu Kelly Cates konuğunun üzerine gitmeye karar verdi: “Böyle bir ilk yarıdan sonra bile VAR’ı savunanlar safına geçmeyecek misiniz?”
Shearer zoraki bir gülümsemeyle “Hayır. Ben sadece hakemler işini düzgün yapsın istiyorum. Çok şey mi istiyorum?” demekle yetindi.
FA Cup’ın ilk turlarında video yardımcı hakem (VAR) kullanılmıyor. Söz konusu ilk yarıda Tammy Abraham, Newcastle’a attığı golde ofsaytta görünüyordu, birkaç pozisyonda penaltı için yapılan itirazlar reddedildi ve Lucas Digne, Jacob Murphy’ye tabanla girdiği pozisyondan sarı kartla kurtuldu. Duraklama dakikalarında Murphy’yi düşüren Villa kalecisi Marco Bizot’un oyundan atılması, Newcastle’ın şansının yaver gittiği tek an oldu.
“Senden hakem olmaz”
İkinci yarı olaysız başladı. Ancak 61. dakikada Digne’in ceza sahası içindeyken bir ortayı başının üzerine kaldırdığı kollarıyla engellemesi üzerine deplasman tribününden yine “Senden hakem olmaz” tezahüratları yükseldi. Hakem pozisyonun ceza sahası dışında olduğuna hükmedip penaltı yerine serbest vuruş vermişti.
İşte VAR’sız futbol: Spontane, goller anında kutlanıyor, hiç gecikme yok, bazen de hatalar oluyor. İstediğiniz bu mu?
Herkes farklı düşünüyor. Evet diyenler çıkacaktır. Top ağlarla buluştuğu anda golü hakkıyla ve doyasıyla kutlayabilmek için insani hataların ve adaletsizliklerin ödenmeye değer bir bedel olduğunu düşünebilirsiniz. Bazılarına göre saniye saniye izlenen kareler ve ofsayt çizgileriyle dakikalar kaybetmektense hataları kabullenmek daha doğru.
Futbolda karmanın rolü
Karma tutkunu mistik ruhlar da var. Digne belki 42. dakikada Murphy’ye yaptığı müdahale nedeniyle oyundan atılmadı ancak aradan beş dakika bile geçmemişken Bizot kırmızı kart gördü. Newcastle haklı olarak Digne’in elle oynadığı pozisyonda penaltı bekliyordu ama serbest vuruşun ardından Sandro Tonali’nin vurduğu şut Douglas Luiz’den sekip yön değiştirince bir şekilde eşitliği sağladılar.
Elbette futboldaki kimse sadece ilahi adalete güvenmek istemez. Bu da bizi Shearer’ın yorumlarına getiriyor. Hakem Chris Kavanagh’ı ve özellikle Digne’in pozisyonunda daha iyi iş çıkarması gereken yardımcılarını eleştirmekte haklıydı. İhlali tespit ederken ceza sahası içinde gerçekleştiğini ayırt edememek hoş değil.
Shearer maçtan sonra BBC’de, “VAR’ın hakemlere ne kadar zarar verdiğine kanıt arıyorsanız bu maça bakabilirsiniz. Sırtlarını yaslayacakları biri olmayınca her karar anında donakaldılar” diye konuştu.
Newcastle Teknik Direktörü Eddie Howe da lig maçlarında VAR mevcutken FA Cup’ta olmamasının oyuncuları ve hakemleri olumsuz etkilemiş olabileceğini düşünüyordu.
Howe maç sonrası basın toplantısında, “Bence etkilediğini söylemek için gerekçemiz var. VAR olduğunda hep ‘Bunu vermeyeceğim ama bir kontrol edelim’ diye düşünülüyor. Dolayısıyla karar verme mekanizmanız normalde olması gerektiği kadar keskin işlemeyebiliyor. Bu yüzden belli bir fark olabilir” dedi. VAR’a alışmış hakemlerin VAR’sız maçlardaki hataları daha fazla göze çarpsa da bunlar yeni değil. Futbol tam da bu yüzden teknolojiden yardım almaya karar vermişti.
Buradaki esas muammayı Shearer’ın bakış açısı özetliyor. Hem hakemlerin hatalarından yakınıyor hem de onlara VAR’ın yardım etmesini istemiyoruz. Elbette futbolun bu keyif öldürücü, robotik, duygusuz halini istemiyoruz ama hakemlerin robotik, duygusuz bir isabet seviyesine ulaşmasını istiyoruz.
VAR’ın olmadığı günleri hatırlayan ya da alt ligler ve kadın futbolu gibi VAR’sız müsabakaları izleyen herkesin söyleyeceği gibi, bu iki isteğin birden yerine gelmesi imkansız.
O halde VAR’ın kaldırılmasını savunanlar ile doğru karar tutkunları arasındaki tartışma çözümsüz görünüyor. Ama durun, bu muammayı orta yolcular çözebilir!
Orta yolcular, ‘Bitmek bilmeyen gecikmelerden, ayak tırnağıyla belirlenen ofsaytlardan ve sonu gelmeyen özür tweet’lerinden kurtulduğumuz ancak teknolojiyi sadece herkesin kabul ettiği hataları çözmek için kullanabileceğimiz sağduyulu bir yaklaşım olmalı’ diyor. Ama 10 sağduyu yanlısından kendi ideal sistemini tasarlamasını isteseniz 10 farklı planla karşılaşmanız muhtemel. ‘Bariz’ ofsayt ne demek? ‘Herkesin kabul ettiği’ bir elle oynama var mı?
VAR eşliğindeki hakemler sizin katılmadığınız kararlar verecek. VAR kullanmayan hakemler ise pozisyonun tekrarını izleyince kendilerinin bile katılmayacağı kararlar verecek. Hakemliğin hiçbir zaman mükemmel olmayacağı ve “en iyi versiyonunun” herkes için farklı olacağı ortada. Peki hangisi doğru? Oyunun spontane doğasından ödün verip hakemlere doğru karar vermelerini sağlayacak her tür teknik olanağı sunmak mı? Yoksa daha insani bir yaklaşımın yol açtığı kusurları sineye çekmek mi? Hangisini tercih ederseniz edin bazen geri tepecektir. En iyisi bu gerçekle barışıp klavyeden uzaklaşmak.
