Stuart James / The Athletic
Futbolun kural koyucuları bu hafta sonu bir araya gelerek güzel oyunu düzeltmek için bazı kararlar aldı. Amaçları kendi tabirleriyle futbolun “hızlı, adil ve dinamik kalmasını sağlamak adına maçın akışını ve oyuncu davranışlarını iyileştirmek.”
Dünya Kupası’yla birlikte oyun kurallarında çeşitli değişiklikler geliyor. Zaman geçirilmesini önlemek için hakemler geri sayım pratiğini artıracak. Ayrıca video yardımcı hakem (VAR) sisteminin yetkileri artırılarak ikinci sarı kart ve korner kararlarını incelemesine olanak tanınacak.
Peki cumartesi günü Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) tarafından onaylanan yeni kurallar futbolu gerçekten iyiye götürecek mi?
Kale vuruşu, taç ve oyuncu değişikliğinde geri sayım
Kuralların sürekli değişmesi çok eleştirilse de bu sezon kalecilerin topu ellerinde tutarak zaman geçirmesini önlemek için getirilen sekiz saniye kuralı epey işe yaradı.
Ancak zaman geçirme pratiği özellikle kale vuruşu, taç atışı ve oyuncu değişikliklerinde sürüyor. Bu yüzden artık bu durumlarda da hakemler oyunun bir an evvel başlaması için geri sayıma başvuracak.
Gerçi önemli bir fark var: Kale vuruşları ve taç atışlarında hakem gecikmenin kasıtlı olup olmadığını “dikkate alacak”. Kilit ifade bu. Hakem ancak kasıtlı olduğuna hükmettikten sonra beş saniyelik geri sayıma başlayacak.
Gerçekten faydası olur mu? Geri sayımın uygulanışında çifte standartlar görülmez mi? Mesela Brentford’un sağ beki Michael Kayode sol kanattan atılacak taçları kullanmak için bütün sahayı geçebilsin diye ona daha fazla süre mi tanınacak?
Biraz çetrefilli görünüyor çünkü her aut veya taç atışına müddet belirlemek kolay değil. Geri sayım top oyuncunun elindeyken başlayacaksa oyuncu topu eline daha geç alabilir. (Premier League’deki yeni kurala göre top toplayıcılar artık topu oyunculara göndermek yerine saha kenarındaki konilere yerleştiriyor.)
Süreyi hakem takdirinden bağımsız olarak top oyun dışına çıkar çıkmaz başlatmak daha adil olabilir. Nasıl olsa her maçta birçok top kullanılıyor. Yine de oyuncunun topu alması için gereken zaman hesaba katılmalı. Bir takımda Kayode gibi bir taç ustası varsa tıpkı korner ve serbest vuruş uzmanları gibi onun da atış için gelmesinin beklenmesi gerektiğini savunanlar da var.
IFAB bu değişikliklerin her yerde aynı şekilde uygulanmasını istediği için işler daha da karışıyor. Altyapılarda ve alt kümelerde ciddi sorun çıkabilir. Cumartesi günkü basın toplantısına katılan üyelerden birinin dikkat çektiği gibi, maç topunun yakındaki bir nehre düşmesi gibi durumlar bile yaşanabiliyor.
Şu anki haliyle takdire bağlı geri sayımın özellikle taç atışlarında ciddi fark yaratacağını söylemek zor.
Oyuncu değişikliklerinde geri sayım ise çok daha pratik ve mantıklı görünüyor. Yeni kurala göre değişiklik tabelası kaldırıldıktan sonraki 10 saniye içinde oyuncu sahayı terk etmek zorunda. Aksi takdirde takımı bir dakika boyunca eksik kalacak ve yedek oyuncu ancak ondan sonra oyunun durduğu ilk anda sahaya girebilecek.
Görüşümüz: Yüzde 50/50
Wenger kuralı
“Gün ışığı” muhabbeti başlıyor. Gerçi kimilerine göre burada ışıktan ziyade karanlık var.
Ofsayt kuralının eski Arsenal teknik direktörü Arsene Wenger tarafından altı yıldır önerilen şekilde değiştirilmesi çözümden ziyade sorun getirecek gibi.
Mevcut kurala göre hücumdaki oyuncunun topa dokunmak için kullanılabileceği herhangi bir yeri, rakibin sondan ikinci oyuncusunun önündeyse ofsayt sayılıyor. Wenger ise hücum oyuncusunun topa dokunabileceği herhangi bir yerinin sondan ikinci oyuncuyla aynı hizada olması halinde ofsayt sayılmayacağını söylüyor. Yani iki oyuncunun birbirinden tamamen kopması gerekiyor. “Gün ışığı” kuralı da deniyor.
Ocak ayının ortasında manşetlere yaraşır bir istatistik yayınlandı: IFAB tarafından toplanan verilere göre, “gün ışığı” kuralı geçerli olsa bu sezon Premier League’de ofsayt nedeniyle iptal edilen 11 gol nizami sayılacaktı.
Ancak pratikte işler böyle yürümüyor. Ofsayt kuralında bu kadar büyük bir değişiklik sonrası takımların aynı şekilde savunma yapmaya devam edeceğini düşünmek saflık olur. Takımların savunma hattını blok halinde geriye çekmesi hoşunuza gidiyorsa sorun yok. Çünkü muhtemelen bunu çok daha sık göreceğiz.
Genel olarak herhangi bir yasa ve kural değişikliğini onu pratikte uygulamakla görevli kişilere danışmakta fayda vardır. Ofsayt konusundaki muhatap ise yardımcı hakemler.
Premier League’de ve bir Dünya Kupası finalinde yardımcı hakemlik yapmış Darren Cann The Athletic’e “Arsene Wenger’in ofsayt kuralını değiştirme önerisinin iyi niyetli olduğundan şüphem yok ama istenmeyen sonuçlar getirebilir. Yardımcı hakem bir oyuncunun arka ayağının ofsayt olup olmadığını doğru şekilde tespit edemeyince VAR kaynaklı gecikmeler daha da uzayabilir” dedi.
Cann’a göre, yardımcı hakemin gün ışığını kavram olarak dikkate alması pratik değil.
Wenger Kuralı’nın yakında deneneceği Kanada Premier League’ine şimdiden kolay gelsin.
Görüşümüz: Olumsuz
VAR’a ince ayar: Korner incelemesi
VAR kullanıma girdiğinde işin buraya varacağı belliydi. Şimdi nerede duracağız?
Salı gecesi taraftarları arasında benim ve Snoop Dogg’un da bulunduğu Championship ekibi Swansea City’nin 1-1 biten maçında yediği gol neredeyse yüzde yüz ofsayttı. Ama Championship’te VAR olmadığı için gol verildi. Kendi takımım aleyhine bile olsa böylesini tercih ederim.
Korner incelemesi mi? Futbolun ihtiyacı olan son şeyin VAR kaynaklı yeni gecikmeler olduğu ortada. Kornerlerin kullanılması zaten yeterince uzun sürüyor.
Premier League’in ilk haftalarında yanlış verilen kornerlerden gol yiyen Nottingham Forest taraftarlarından bazıları aynı fikirde olmayabilir. Ama bunlar nadir vakalar.
Her halükarda FIFA bu kuralı Dünya Kupası’nda yürürlüğe koymaya hevesli. Premier League o kadar istekli görünmüyor.
Görüşümüz. Olumsuz
İkinci sarı kart incelemesi
IFAB’ın VAR protokolündeki temel bir kusura müdahale etmekte bu kadar gecikmesi bile şaşırtıcı. Cann VAR uygulamasının ikinci sarı kartların incelenmesini kapsayacak şekilde genişletilmesi için yedi yıldır kampanya yürütüyor.
Mevcut kuralın adaletsizliğine örnek arayanlar Juventus’ta forma giyen Pierre Kalulu’nun iki hafta önce Serie A’da Inter’e karşı skandal bir kararla oyundan atılmasına bakabilir.
Görüşümüz: Olumlu
Tedavi mi? 1 dakika dışarıda bekle
Oyuncuların sakatlık numarası yaparak zaman geçirme alışkanlığı çığırından çıkınca birkaç yıl önce kural değişikliğine gidilmişti: Tedavi gerektiren bir sakatlık yaşayan, kaleciler hariç her oyuncunun sahayı terk edip bir süre dışarıda beklemesi artık zorunlu. Kuralın istisnaları ise kaleci sakatlıkları, kafa travmaları, kartla sonuçlanan faul kaynaklı sakatlıklar, aynı anda oyuncu değişikliği yapılması veya penaltı kullanılacak olması.
Premier League’de sakatlanan oyuncuların 30 saniye saha dışında kalması gerekiyor. ABD futbol ligi Major League Soccer’da bu süre iki dakika. MLS yeni uygulamayla birlikte sakatlık kaynaklı duraklamaların önemli ölçüde azaldığını söylüyor. Ancak değişiklikten hoşnut olmayanlar da var.
2024’te Montreal forması giyen George Campbell’ın sert müdahalesi sonrası saha kenarına gelen Inter Miami forveti Lionel Messi oyuna dönmesi engellenince taç çizgisinin yanındaki kameraya dönüp, “Böyle kurallar koyulursa kötüye gideriz” demişti.
İki dakika fazla uzun olabilir. IFAB’ın hafta sonu önerdiği bir dakikalık süre daha makul görünüyor. Ancak böyle olacaksa hakemler sert müdahaleleri kartla cezalandırmaya özen göstermeli. Aksi takdirde Messi örneğinde olduğu gibi sakatlanan taraf haksızlığa uğradığını düşünebilir.
Görüşümüz: Olumlu
Kaleciler taktik mola alamasın
Artık hepimiz biliyoruz. Teknik direktör rakibin ivmesini kıracak bazı taktiksel değişiklikler yapmak isteyince kaleci gizemli bir sakatlık geçirip kendini yere bırakıyor. Sağlık görevlileri ona doğru koşarken takım arkadaşları teknik direktörün etrafında toplanarak bir nevi taktik mola kullanıyor.
Diğer oyuncuların aksine kalecilerin saha dışında tedavi edilememesi meselesine IFAB’ın hala çözüm bulamamış olması tuhaf.
Kalecinin yere düşmesi ve tedaviye ihtiyaç duyması durumunda bir takım arkadaşının oyun yeniden başlar başlamaz 60 saniye boyunca kenarda beklemesini şart koşan bir kural getirilemez mi?
İtiraz hakkı?
FIFA hakem komitesi başkanı Pierluigi Collina cumartesi günü yaptığı açıklamada, “İtalya’da bir söz vardır: Her harika evliliğin yedinci yılında kriz çıkar” dedi.
Lafı nereye getireceğini merak ediyorsanız buyurun. Collina, “Yani insanlar VAR’a aşık olsa bile birkaç yıl sonra kriz çıkması mümkün” diyor.
VAR kullanımına dair yoğun tartışmalar ve görüş ayrılıkları devam ediyor. Collina yeni bir itiraz sistemine yönelik denemelerin süreceğini duyurdu.
İtalya, Malta ve İspanya’da halihazırda denenen Futbol Video Desteği (FVS) sistemi uyarınca teknik direktörlere maç başına iki itiraz hakkı tanınıyor.
VAR’ın başta da harika bir evlilik olup olmadığı başka bir mesele. Ancak FVS bir tür taviz olarak işe yarayabilir mi?
Yoksa siz de benim gibi, o korkunç üç harfi görme korkusu duymadan her golü kutlayabilecek olduktan sonra arada bir aleyhinize karar çıkmasına razı mısınız?
