Kocaeli Dilovası’nda 7 işçinin hayatını kaybettiği kozmetik fabrika yangınına ilişkin bilirkişi raporu tamamlandı. Raporda üretimin ruhsatsız ve kaçak katta yürütüldüğü, parlayıcı kimyasalların mevzuata aykırı biçimde işlendiği, tesiste ise en temel güvenlik önlemlerinin bile bulunmadığı tespit edildi. Buna rağmen raporda, firma yöneticileri “asli ve ağır kusurlu” ilan edilirken, SGK ve Çalışma Bakanlığı gibi kamu kurumlarının olayla bağlantılı kusur değerlendirmesine gidilmedi.
8 Kasım’daki yangında Şengül Yılmaz (55), Tuğba Taşdemir (18), Nisa Taşdemir (17), Cansu Esatoğlu (16), Esma Dikan (65), Hanım Gülek (65) ve Tuncay Yıldız (48) yaşamını yitirmişti. Soruşturma kapsamında şirket sahibi Kurtuluş Oransal ile yöneticilerden bazıları “olası kastla öldürme” suçlamasıyla, iki kişi ise “suçluyu kayırma” gerekçesiyle tutuklandı. Kurtuluş Oransal 30 Kasım’da cezaevinde geçirdiği kalp krizi sonucu öldü.
Yangının ardından OSGB’nin sorumlu müdürü ile taşınmazın maliki tutuklanmış; SGK ve İŞKUR’un bölge yöneticilerinin de aralarında bulunduğu çok sayıda kamu görevlisi açığa alınmıştı. Dilovası Belediyesi’nde başkan yardımcısı, zabıta müdürü ve zabıta personeli de görevden uzaklaştırıldı.
Yangının nedeni: Statik elektrik, uygunsuz ekipman ve 1.200–1.400 derecelik alev
Bilirkişi raporunda, yangının etil alkolün kazana aktarımı sırasında oluşan statik elektrik ile karıştırıcı motordaki elektriksel kontağın birleşmesi sonucu çıktığı belirtildi.
Tesiste ATEX uyumlu (ex-proof) ekipman bulunmadığı, havalandırma ve basınç tahliye sistemlerinin olmadığı, topraklamanın yetersiz olduğu, buhar birikiminin patlamaya yol açtığı tespit edildi.
Alevlerin 3–4 dakika içinde tüm üretim alanını sardığı, 0,4–0,8 bar basınç oluştuğu ve 1400 dereceye varan sıcaklık çıktığı ifade edildi.
'Mevzuata aykırı işletme koşullarının doğal sonucu'
Raporda iş yerinin iskânsız olduğu, yangın güvenlik projesinin bulunmadığı, elektrik tesisatının standart dışı olduğu ve iş sağlığı–güvenliği süreçlerinin fiilen işletilmediği kaydedildi. Uzmanlara göre olay, öngörülebilir ve tamamen önlenebilir bir endüstriyel kaza niteliği taşıyor.
Kamu kurumlarına kusur yok, belediye ve SEDAŞ tali kusurlu
Çalışanların neredeyse tamamının sigortasız olmasına rağmen rapor, SGK ve bakanlık birimleri için “olayın oluşumuna etki edecek bir kusur yoktur” değerlendirmesinde bulundu.
Buna karşılık:
Dilovası Belediyesi, kaçak katı zamanında tespit edemediği için tali kusurlu, SEDAŞ, iskânsız yapıya elektrik sağlamayı sürdürdüğü için tali teknik kusurlu sayıldı.
Asli ağır kusur kimde?
Bilirkişi heyeti, asli kusuru şu isimlerde belirledi:
- Ravive Kozmetik Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.
- İsmail Oransal
- Ali Altay Oransal
- (Ölen) Kurtuluş Oransal
Taşınmaz sahibi için ‘tali ağır kusur’
Raporda, fabrikanın kaçak üst katının 2021’den beri belediye ve mahkeme kayıtlarında “ruhsatsız yapı” olarak geçtiği, buna rağmen eski malik Güven Demirbaş tarafından kiraya verildiği belirtildi. Demirbaş’ın, içerde alkol ve solvent üretimi yapıldığını “bildiği veya kolayca fark edebileceği” ifade edilerek tali ağır kusur tespiti yapıldı.
Belediye: Denetim gecikmesi nedeniyle 'tali kusurlu'
Rapor, kaçak yapıya ilişkin mevzuata aykırılıkların 2021’den bu yana belediye ve savcılık kayıtlarında yer aldığını, belediyenin para cezası ve yıkım kararı aldığını ancak uygulamanın geciktiğini belirtti. Kaçak üst katın zamanında tespit edilememesi nedeniyle Dilovası Belediyesi’nin zabıta ve ilgili denetim birimlerinin “sınırlı düzeyde idari nitelikte tali kusurlu” olduğu kaydedildi.
Bu kusurun, yangının teknik çıkış nedeninde doğrudan rol oynamadığı özellikle vurgulandı.
Kaynak: DHA
