Devlet üniversitelerinde görev yapan akademisyenlerin dijital platformlarda yürüttüğü yayıncılık faaliyetleriyle ilgili yeni bir kısıtlama gündeme geldi. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’nin Yükseköğretim Kurulu’na (YÖK) gönderdiği görüşte, akademisyenlerin YouTube, sosyal medya, internet siteleri ve mobil uygulamalardan elde ettikleri gelirlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28. maddesinde düzenlenen “ticaret ve kazanç getirici faaliyet” yasağı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Görüşün üniversitelere ulaşmasının ardından bazı akademisyenler YouTube yayınlarını durdururken, düzenlemenin gelir elde etmeyen kanalları da kapsayıp kapsamadığı konusunda belirsizlik oluştu.
Süreç, YÖK’ün 17 Haziran’da Cumhurbaşkanlığı’ndan akademisyenlerin dijital mecralardaki yayıncılık ve uygulama geliştirme faaliyetlerinin hukuki durumuna ilişkin görüş istemesiyle başladı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 20 Ağustos’ta hazırladığı değerlendirme sonrasında Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü, 2 Eylül’de YÖK’e görüşünü bildirdi. Görüşte, dijital platformlardan sağlanan gelirlerin 657 sayılı Kanun’un 28. maddesinde yer alan ticari faaliyet yasağı kapsamında olduğu değerlendirildi.
Akademisyenler yayınlarını durdurdu
Görüşün üniversitelere ulaşmasının ardından bazı akademisyenler disiplin yaptırımıyla karşılaşmamak için YouTube’daki ders ve bilimsel içeriklerini yayından kaldırdı veya yayın faaliyetlerine son verdi.
Karar!a görüş veren Dumlupınar Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Altay Tayfun Özcan, YouTube’un akademik bilginin daha geniş kitlelere ulaştırılması açısından önemli bir imkan olduğunu belirterek yayınlarını durdurduğunu açıkladı. Özcan, akademisyenlerin dijital mecraları kullanmasının “bilgi karmaşası” içinde doğru bilginin yayılması açısından önemli olduğunu ifade etti.
Akdeniz Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Süleyman Tekir de kararın ardından tarih alanındaki dijital içerik üretiminin uzman olmayan kişilere bırakılacağı eleştirisini yöneltti.
“Bilim İletişim Ofisleri” tartışması
TOBB ETÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Ergin ise kendi derlemesine göre Türkiye’de YouTube kanalı bulunan öğretim üyesi sayısının yaklaşık 146 olduğunu belirtti.
Ergin, YÖK’ün bir yandan üniversitelerde “Bilim İletişim Ofisleri” kurulmasını teşvik ederken diğer yandan akademisyenlerin dijital içeriklerden gelir elde etmesini ticari faaliyet kapsamında değerlendirmesinin çelişkili olduğunu savundu.
Gelir elde etmeyen kanallar da kapsamda mı?
Düzenlemenin kapsamına ilişkin en önemli soru işaretlerinden biri, herhangi bir gelir elde etmeyen akademik YouTube kanallarının da kısıtlamaya tabi olup olmayacağı.
Bazı değerlendirmelere göre reklam ve diğer gelir seçenekleri kapatıldığı sürece akademisyenlerin dijital platformlarda içerik üretmeye devam etmesinin önünde engel bulunmayabilir. Ancak “kazanç sağlama potansiyeli” taşıyan faaliyetlerin de ticari faaliyet kapsamında değerlendirilebileceği yönündeki yorumlar belirsizliği sürdürüyor.
Bilişim hukuku uzmanı Avukat M. Gökhan Ahi ise dijital yayıncılığın doğrudan ticari faaliyet olarak değerlendirilmesine karşı çıktı. Ahi, bu yaklaşımın bilim ve sanat özgürlüğü açısından sorun yaratabileceğini belirtti.
Kaynak: Gazete Oksijen
