CHP Çalışma ve Sosyal Güvenlik Politika Kurulu Başkanı ve Ankara Milletvekili Gamze Taşcıer, Kocaeli’nin Dilovası ilçesinde, Ravive Kozmetik’e ait üretim tesisinde çıkan yangında üçü çocuk, yedi kişinin hayatını kaybetmesini Meclis gündemine taşıdı. Taşcıer, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye yazılı soru önergesi verdi. Taşcıer, yaşananların münferit bir olay olmadığını savunarak, “Dilovası’ndaki facia bir kaza değildir. Denetimsizliğin, cezasızlığın ve ayrıcalıklı düzenin doğal sonucu olarak işlenmiş bir cinayettir. Hazırlanan iddianame faillerin bir takım ayrıcalıklardan faydalanmasına imkan veren siyasi bağlantılara sahip olduklarına işaret etmektedir” dedi.
Taşcıer, bir iş cinayetinin yaşandığı dosyada kamu gücüyle sağlanan ayrıcalıkların da yer almasının meselenin siyasal boyutunu açıkça ortaya koyduğunu ifade etti. Şüphelilerin üzerinden çıkan hususi damgalı pasaportun sıradan bir belge olmadığını belirten Taşcıer, bu pasaportların ancak kamu adına görev yapanlara ya da ülke ekonomisine ölçülebilir katkı sunanlara, açık ve denetlenebilir kriterlerle verilebileceğini hatırlattı.
"Kamu gücüyle sağlanan ayrıcalıklar adeta dokunulmazlık zırhına dönüşüyor"
23 Mart 2017 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı’nın, ihracatçılara yeşil pasaport verilmesini net şartlara bağladığını anımsatan Taşcıer, buna rağmen iş cinayeti iddianamesinde adı geçen kişilerin hangi firma üzerinden, hangi ihracat tutarlarıyla, hangi denetimlerden geçerek bu pasaportları aldıklarının kamuoyuna açıklanması gerektiğine dikkat çekti. Söz konusu durumun, kuralların fiilen işletilmediği yönünde güçlü bir kanaat yarattığını belirten Taşcıer "Bir yanda denetimsizlik yüzünden insanlar hayatını kaybediyor. Diğer yanda kamu gücüyle sağlanan ayrıcalıklar adeta dokunulmazlık zırhına dönüşüyor. İşçinin canını korumayan bir düzenin, bazılarına sınırları kolayca aşma imkânı sunması bir tesadüf değil; bu, iktidarın bilinçli tercihidir" ifadelerini kullandı.
"İddianameyle siyasal bağlantı şüphesi de güçlendi"
Taşcıer’in önergesi şöyle
“Kocaeli ili Dilovası ilçesinde meydana gelen yangın faciasında işçiler yaşamını yitirmiştir. Bu olay, çalışma yaşamında alınması gereken önlemlerin neden sistematik biçimde hayata geçirilmediğini ve kamunun denetim sorumluluğunun hangi tercihler sonucunda işlevsiz bırakıldığını bir kez daha gözler önüne sermiştir. Yaşananlar, kaza olarak değerlendirilemez. Dilovası’nda 3’ü çocuk 7 kişinin hayatını kaybettiği iş cinayeti uzun süredir sürdürülen siyasal yaklaşımın kaçınılmaz sonucudur.
Öte taraftan iş cinayetinin ardından hazırlanan iddianame ile siyasal bağlantı şüphesi de kuvvetlenmiştir. Öyle ki, şüpheliler İsmail Oransal ve Altay Ali Oransal'ın yakalandıkları sırada üzerlerinden birden fazla pasaport çıktığı, bunlar arasında hususi damgalı pasaportların da yer aldığı ve söz konusu pasaportların tamamının iadesine karar verildiği bilgisi yer almıştır. Aynı dosyada hem işçilerin yaşamını yitirdiği bir cinayet hem de kamu gücüyle sağlanan ayrıcalıkların bulunması, meselenin açık biçimde siyasal bir boyutu olduğunu göstermektedir.
"İşçilerin yaşamını korumayan bir sistem..."
Hususi damgalı pasaport, devletin belirli kişilere tanıdığı istisnai bir imkândır. Bu imkân, ya kamu adına yürütülen görevler ya da ülke ekonomisine sağlanan ölçülebilir katkılar karşılığında verilmekte, kamu güvenine dayalı bir ayrıcalık alanı oluşturmaktadır. Bu nedenle hususi pasaport uygulaması, sıradan bir idari işlem olarak ele alınamaz; kamu adına kullanılan yetkinin somut bir göstergesi niteliği taşır.
23 Mart 2017 tarihli ve 2017/9962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, ihracatçılara hususi damgalı pasaport verilmesini açık ölçütlere bağlamıştır. İhracat tutarları, şirketle fiili bağ, SGK kayıtları ve ilgili kurumların denetimi bu düzenlemenin temel unsurlarıdır. Bu çerçeve, ayrıcalığın keyfî biçimde dağıtılmasını engellemek amacıyla oluşturulmuştur.
Buna karşın, bir iş cinayeti iddianamesinde adı geçen kişilerin, hangi firma üzerinden, hangi ihracat faaliyetleriyle ve hangi denetim süreçlerinden geçerek bu pasaportlara sahip olduklarının kamuoyuna açıklanmamış olması, bu kuralların kâğıt üzerinde kaldığı yönünde güçlü bir kanaat yaratmaktadır. Bu tablo, kamu kurallarının herkese eşit uygulandığı bir düzen iddiasını da ciddi biçimde tartışmalı hâle getirmektedir.
Ortaya çıkan manzara, Türkiye’de uzun süredir yan yana yürütülen iki ayrı siyasetin sonucudur. Bir yanda denetimi zayıflatılmış, maliyeti emekçilere ödetilen bir çalışma düzeni; diğer yanda kamu gücü aracılığıyla belirli çevrelere sağlanan kolaylıklar ve hareket alanları bulunmaktadır. İşçilerin yaşamını korumayan bir sistemin, bazı kişiler için sınırları kolayca aşılabilir kılan bir zemin yaratması, iktidarın tercihlerini açık biçimde ortaya koymaktadır."
Bakan Bolat'a yeşil pasaport soruları
Taşcıer'in Ticaret Bakanı Bolat'a yönelttiği sorular ise şöyle:
- "Dilovası’nda meydana gelen yangın faciasına ilişkin iddianamede adı geçen İsmail ORANSAL ve Altay Ali ORANSAL isimli şahıslara ait hususi damgalı (yeşil) pasaportlar, 23 Mart 2017 tarihli ve 2017/9962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında mı düzenlenmiştir?
- Bu şahıslar adına düzenlenen yeşil pasaportlar, hangi firma veya firmalar üzerinden, hangi ihracat faaliyetleri gerekçe gösterilerek verilmiştir?
- Söz konusu pasaportların düzenlenmesine esas alınan son üç yıla ait ihracat tutarları nedir ve bu tutarlar hangi resmi kayıtlar üzerinden doğrulanmıştır?
- Anılan şahıslar, yeşil pasaport başvurusu yapıldığı tarihte ilgili firmalarda sahip, ortak ya da SGK’lı çalışan sıfatlarından hangisine sahiptir?
- Bu sıfatlara ilişkin SGK bildirgeleri ve ticaret sicili kayıtları, başvuru sürecinde hangi idari birimler tarafından ve nasıl denetlenmiştir?
- Başvuru sürecinde veya pasaport düzenlendikten sonra, eksik, yanlış ya da yanıltıcı beyanda bulunulup bulunulmadığına ilişkin Bakanlığınızca herhangi bir inceleme veya denetim yapılmış mıdır?
- Son beş yıl içerisinde, 2017/9962 sayılı Karar hükümlerine aykırı biçimde yeşil pasaport aldığı tespit edilen kişi sayısı kaçtır ve bu kişiler hakkında hangi idari işlemler uygulanmıştır?
- Dilovası’ndaki yangın faciası gibi kamuoyunda derin etki yaratan olaylarda, kamu gücüyle sağlanan ayrıcalıklı belge ve statülerin denetime tabi tutulmasına yönelik Bakanlığınızca özel bir mekanizma işletilmekte midir?"
