Ankara'daki NATO Liderler Zirvesi'nin ikinci gününde devlet ve hükümet başkanları, ittifakın gelecek yıllardaki güvenlik stratejisini şekillendirecek kararları ele alacak. Zirvenin resmi oturumlarında savunma harcamalarından Ukrayna'ya desteğe, savunma sanayi yatırımlarından NATO içinde Avrupa'nın üstleneceği yeni role kadar birçok başlık masada olacak. Günün sonunda yayımlanacak ortak bildirinin de bu başlıklara ilişkin ittifakın ortak tutumunu ortaya koyması bekleniyor.
Savunma harcamaları: Hedeflere ne kadar yaklaşıldı?
Liderlerin ilk ele alacağı başlıklardan biri, geçen yıl Lahey Zirvesi'nde kabul edilen savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine çıkarılması hedefindeki ilerleme olacak.
NATO yetkilileri, Ankara Zirvesi'ni verilen taahhütlerin ne ölçüde yerine getirildiğinin değerlendirileceği bir "ilerleme kontrolü" olarak görüyor. Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya hedefi şimdiden aşarken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33'ten yüzde 3,8'e yükseldi.
Savunma sanayii: Harcamalar üretime dönüşüyor
Liderler, artan savunma bütçelerinin sahaya nasıl yansıtılacağını da değerlendirecek.
İlk gün düzenlenen NATO Savunma Forumu'nda açıklanan on milyarlarca dolarlık yeni anlaşmalar, ittifakın yalnızca daha fazla harcama yapmayı değil, üretim kapasitesini artırmayı, ortak tedarik mekanizmalarını güçlendirmeyi ve savunma sanayiinde teknolojik yeniliği hızlandırmayı hedeflediğini ortaya koydu.
NATO verilerine göre Avrupa'daki müttefikler ve Kanada son 10 yılda savunmaya yaklaşık 1,2 trilyon dolar yatırım yaptı. Sadece 2025 yılında yapılan ek harcamalar ise 139 milyar dolara ulaştı.
NATO 3.0: Avrupa daha fazla sorumluluk üstlenecek
Ankara Zirvesi'nin en önemli siyasi başlıklarından biri de NATO içinde görev paylaşımının yeniden şekillenmesi olacak.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'nın güvenliğinde Washington'ın rolünü azaltabileceğine ilişkin açıklamaları sonrasında, Avrupalı müttefiklerin kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesini öngören "NATO 3.0" yaklaşımı ön plana çıktı.
Bu modelde Avrupa ülkelerinin konvansiyonel savunma kapasitesini güçlendirmesi, ABD'nin ise nükleer caydırıcılıktaki merkezi rolünü sürdürmesi öngörülüyor. NATO yetkilileri bu dönüşümü, "daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa" hedefiyle tanımlıyor.
Ukrayna desteği ve savaşın seyri
Liderler, Ukrayna'ya askeri desteğin sürdürülmesini de görüşecek.
NATO'nun Ukrayna'nın özellikle insansız hava araçları ve hava savunması alanındaki savaş deneyiminden daha fazla yararlanmayı hedeflediği belirtilirken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de zirve öncesinde müttefiklerden ek hava savunma sistemleri talebinde bulundu.
Buna karşın Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda mevcut tutumun değişmesi beklenmiyor. İttifak içinde kısa vadede üyelik yönünde yeni bir adım atılacağına dair işaret bulunmuyor.
Ortak bildiride hangi mesajlar öne çıkacak?
Zirvenin sonunda yayımlanması beklenen kısa ortak bildiride, NATO'nun ortak savunma ilkesine bağlılığının yeniden teyit edilmesi öngörülüyor.
Taslak metinde Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın savunma harcamalarını artırma taahhütlerinin altının çizilmesi, "NATO 3.0" yaklaşımına yer verilmesi ve Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği için uzun vadeli tehdit olarak tanımlanması bekleniyor.
Bildiride ayrıca terörizmin NATO için süregelen bir güvenlik tehdidi olduğu vurgulanacak. İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiği mesajının yinelenmesi ve Tahran'a Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterme çağrısı yapılması da taslak metinde yer alan başlıklar arasında bulunuyor.
Müttefiklerin, 2026 ve 2027 yılları için Ukrayna'ya yaklaşık 70 milyar avroluk askeri destek taahhüdünü de ortak bildiride duyurması bekleniyor.
