Yeni bir araştırma, Sahra Çölü’nde bulunan 7 bin yıllık iki mumyanın insan soy ağacında bugüne kadar bilinmeyen bir kola ait olduğunu ortaya koydu. Bulgular, Afrika’nın erken tarihine dair yerleşik görüşleri yeniden tartışmaya açıyor.
Bugün dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan Sahra, binlerce yıl önce çok daha yaşanabilir bir coğrafyaydı. Yaklaşık 14 bin 800 ile 5 bin 500 yıl önce yaşanan ve “Afrika Nemli Dönemi” olarak adlandırılan süreçte bölge; göller, otlaklar ve savanlarla kaplıydı ve insan yerleşimlerine ev sahipliği yapıyordu.
Euronews'ya yer alan habere göre, bu dönemde, bugünkü Libya’nın güneybatısında yer alan Takarkori kaya sığınağında yaşamış bir topluluğa ait genetik bulgular, bilim insanları için şaşırtıcı sonuçlar ortaya koydu. Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nden arkeogenetikçi Nada Salem liderliğindeki ekip, doğal yollarla korunmuş iki Neolitik kadın mumyadan elde edilen sınırlı DNA’yı analiz etti.
Sahra’nın aşırı kurak iklimi nedeniyle genetik materyalin korunması zor olsa da, elde edilen veriler bu bireylerin “hayalet nüfus” olarak adlandırılan, bugüne kadar yalnızca dolaylı genetik izlerden bilinen bir topluluğa ait olduğunu gösterdi. Bu, söz konusu grubun fiziksel kalıntılarının ilk kez bulunduğu anlamına geliyor.
Araştırmaya göre Takarkori topluluğu, Kuzey Afrika kökenli ve Sahra altı Afrika’daki insan gruplarından yaklaşık 50 bin yıl önce ayrılmış, daha önce bilinmeyen bir soy hattına dayanıyor. Bu tarih, modern insanların Afrika dışına yayılmaya başladığı döneme denk geliyor.
Neandertal genleri
Çalışma, Takarkori insanlarının Fas’taki Taforalt Mağarası’nda yaşamış 15 bin yıllık avcı-toplayıcılarla da yakın akraba olduğunu ortaya koydu. Her iki grubun Sahra altı Afrika topluluklarıyla genetik benzerliğinin sınırlı olması, o dönemde Kuzey Afrika ile Sahra altı Afrika arasında düşük düzeyde etkileşim olduğunu düşündürüyor.
Araştırmada Neandertal genlerine de bakıldı. Takarkori bireylerinde Neandertal DNA’sı oranı oldukça düşük olsa da, bu oran aynı dönemde Sahra altı Afrika’da yaşayan topluluklardan daha yüksek. Bu durum, doğrudan olmasa da dolaylı genetik temaslara işaret ediyor. Ayrıca Levant bölgesindeki erken çiftçilerle sınırlı bir genetik karışımın izleri de tespit edildi. Bunun dışında Takarkori topluluğunun büyük ölçüde izole kaldığı değerlendiriliyor.
Yeşil Sahra
Bu bulgular, Yeşil Sahra döneminde tarım ve hayvancılığın yayılmasına dair yeni bir bakış açısı da sunuyor. Uzun süre bu faaliyetlerin bölgeye büyük göçlerle taşındığı düşünülüyordu. Ancak araştırmacılara göre, hayvancılık ve tarım daha çok kültürel etkileşim yoluyla benimsendi.
Takarkori halkının atalarının, hayvanların evcilleştirilmesinden önce yaşamış avcı-toplayıcı gruplardan geldiği, buna rağmen çömlekçilik, sepet örme ve ahşap ile kemikten alet yapımı gibi gelişmiş beceriler kazandığı belirtiliyor. Bu topluluk, aynı bölgede uzun süreli yerleşimler kurmayı başardı.
Bilim insanları, Yeşil Sahra’daki göller, sulak alanlar, ormanlar ve dağlık bölgelerin, insan toplulukları arasındaki etkileşimi doğal olarak sınırlamış olabileceğini düşünüyor. Araştırmacılara göre Sahra’nın kumları altında, bu kayıp dünyaya ait daha birçok mumya ve arkeolojik buluntu gizli olabilir. Bu kalıntılar, Sahra’nın çölleşmesinden önce bölgede yaşamın nasıl olduğuna dair tabloyu daha da netleştirebilir.
