Balkanlar’dan bir yeminli bakire hikayesi

Edebiyat tarihinde cinsiyet dönüşümünü anlatan en çarpıcı romanlardan biri hiç kuşkusuz Virginia Woolf’un Orlando’sudur. Orlando 30 yaşına geldiğinde bir gece uykuya yatar (hatta tam olarak İstanbul’da) ve yedi gün sonra kadın olarak uyanır. Woolf bunu toplumsal rolleri eleştirmek için yapar. Pantolonları çıkarıp kabarık etekler giymeye başlayan karakter, birden toplumun gözünde korunması gereken, narin, aciz bir karaktere bürünür. Artık bir tekneye binerken erkekler ona yardım etmek için elini uzatmaktadır çünkü kendi başına hareket edebilen bireyden desteğe ihtiyaç duyan bireye dönüşmüştür. Bu “fantastik” romanda Woolf’un asıl meselesi okura toplumda kadın ve erkek olmanın farklarını, erkeğin güçlü bir figürken, kadın olunca toplumdaki rolünün değiştiğini göstermektir. Çapkın, ayrıcalıklı ve soylu erkek, birden dar bir çembere sıkışır. Toplumsal cinsiyetin görünmez kuralları işlemeye başlamıştır. Woolf, 1928’de yayımlanan bu romanında eleştirel ve ironik bir yaklaşım sergiler.