Haritanın harladığı algılar

Birleşmiş Milletler (BM) açılış töreni öncesi dönemin ilk toplantısında çok ilginç bir şey oldu. Verilen önerge için tam 164 ülke evet dedi (6 da çekimser). Bir tek ülke ret oyu verdi: ABD. Konu bugüne kadar kullanılagelinen haritaların değişmesi idi. Bu harita, Piri Reis’in “Kitab-ı Bahriye”sindeki ünlü haritasından sadece 56 yıl sonra 1569’da Flaman Gerardus Mercator tarafından geliştirilen projeksiyon. Yelken çağı gemicileri için küre üzerinde sabit pusula rotalarını, düz çizgi ile gösterebiliyordu. Bu da gemicilerin kolaylıkla rota çizmesini sağlıyordu. Fakat deniz için bu matematiksel çözüm ne kadar uygun olsa da, dünya haritası olarak kullanılması ciddi bozulmalar sapmalar üretmekte. Kuzey irileşirken Ekvator çevresi basıklaşıyor. Yeraltı zenginlikleri ve stratejik konumu dolayısıyla ABD’nin ağzının suyunu akıtan Grönland konuya iyi bir örnek. Haritalarda Grönland ve Afrika kıtası neredeyse aynı boyutta gösteriliyor. Gerçekte Afrika tam 14 kat daha büyük. Tartışılmayacak kadar kocaman bir fark. ABD ise Afrika ile hemen hemen aynı boyutlarda; Meksika, Alaska’dan küçük; Kuzey Amerika ve Avrupa, Afrika ve Latin Amerika’dan daha büyük. Bu aynı zamanda Avrupa merkezli sömürgeciliğin yükselme devri. Beyaz Avrupa’nın renkli derililere karşı üstünlüğünün, büyüklüğünün bir vurgusu. İki yıl önce 56 Afrika ülkesi bir olup “haritayı düzelt” kampanyası başlattı. Doğruya hayli yakın ve benzer oranda kullanışlı Eşit Dünya (Equal Earth) projesinin kullanılması önerildi.