Dün İstanbul’da toprağa verilen Altay Cengizer, İrlanda Büyükelçiliği ve UNESCO Daimi Temsilciliği ve UNESCO Konferans Başkanı gibi görevlerde bulunmuş ve aynı zamanda tarihçi kimliğiyle ön plana çıkmıştı…
Türkiye, tarihçi kimliğiyle de ön plana çıkan değerli bir diplomatına, seçkin bir entelektüeline veda etti.
Büyükelçi Altay Cengizer, dün (11 Nisan) Üsküdar’daki Şakirin Camii’nde kılınan öğle namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı’nda toprağa verildi. Geçen Çarşamba günü (8 Nisan) çoklu organ yetmezliğinden vefat eden Cengizer 72 yaşındaydı.
Altay Cengizer, 1979 yılında girdiği Dışişleri Bakanlığı’ndan 2021 yılında emekli olduğunda, başarılı ve çok yönlü bir kariyer çizgisini geride bıraktı. Londra’da Konsolos, Chicago’da Başkonsolos olarak bulundu. Türkiye’nin Brüksel’deki AB Temsilciliği’nin yanı sıra, New York’ta BM’de Daimi Temsilcisi Yardımcısı olarak görev yaptı. Dışişleri’nin en kritik görevlerinden biri olan Siyaset Planlama Genel Müdürlüğü de yine kariyerindeki önemli bir pozisyon olarak öne çıkıyor.
Cengizer, büyükelçi unvanını 2005 yılında aldı ve bir buçuk yıl kadar görev yaptığı Tacikistan’a atandı. Daha sonra 2009-2016 yılları arasında büyükelçi olarak Türkiye’yi İrlanda’da temsil etti.
Büyükelçi olarak kariyerinin özellikle son dönemine damgasını vuran dış görevi UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) nezdinde Türkiye’nin Daimi Temsilciliği oldu. Cengizer, 2016-2021 yılları arasında altı yıl kadar bu görevde kaldı.
Bu görevinin son iki yılında UNESCO Konferans Başkanlığı'nı üstlenmesi Türkiye açısından da çok prestijli bir uluslararası başarının ifadesiydi. UNESCO’nun en üst karar organı olan, örgütün parlamentosu konumundaki Genel Konferansı’nda toplam 194 ülke temsil ediliyor. Cengizer, entelektüel birikimi ile bu koltuğu dolduran bir Başkan oldu.
"Tarihçi denilmeyi hak eden diplomat"
Büyükelçi Cengizer, aynı zamanda tarih alanındaki araştırmalarıyla temayüz etmişti. Gazeteci-Yazar-Tarihçi Taha Akyol’un deyişiyle “Tarihçi denilmeyi hak eden bir diplomattı”. Osmanlı İmparatorluğu’nun Birinci Dünya Savaşı’na katılmasına giden süreç, kendisinin yoğunlaştığı bir dönemdi.
Taha Akyol’a göre, “Altay Cengizer’i özellikle Osmanlı’nın son dönemine ve özellikle Birinci Dünya Savaşı’ndaki Osmanlı üzerinde odaklanmaya yönelten, diplomasi hayatında karşılaştığı sorunlardı.” Akyol, “Tarihi araştırırken ve yazarken Türkiye’nin diplomatik müdafaasını da yaptı. Diplomaside gündeme gelebilecek tarihsel konularda meslektaşlarına tarihi perspektif verdi de diyebiliriz” şeklinde konuşuyor.
Altay Cengizer’in yayımlanmış iki kitabı bulunuyor. Bunlardan birincisi 2014 yılında yayımlanan “Adil Hafızanın Işığında - Birinci Dünya Savaşı'na Giden Yol ve Osmanlı İmparatorluğu'nun Sonu” adını taşıyor.
2023 yılında yayımlanan “Güç ve Zaman: Büyük Strateji ve Cumhuriyet’in İkinci Yüzyılı” adlı kitabı ise Türkiye’nin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan dış politika çizgisini ve geleceğe dönük stratejik vizyonunu konu alıyor.
Ankara Koleji, Boğaziçi, London School of Economics ve Harvard
Ankara Koleji mezunu olan Cengizer, Boğaziçi Üniversitesi’nde siyaset bilimi okumuş, ardından London School of Economics’te tarih alanında yüksek lisans derecesi almıştı. Burada Birinci Dünya Savaşı’nın önde gelen uzmanlarından kabul edilen David Stevenson’ın öğrencisiydi.
Cengizer’in tarihe olan ilgisi Dışişleri Bakanlığı’na girmesinin ardından artarak devam etti. Büyükelçi olduktan sonra da 2007 yılında ABD’ye giderek bu ülkenin en seçkin üniversitelerinden Harvard’ın “Weatherhead Center for International Affairs” merkezinde tarih çalışmalarına devam etti.
Tarih merakını tamamlayan bir diğer yönü değerli bir eski kitap koleksiyonuna sahip olmasıydı.
Hakkında çıkan yazılar ve bazı mülakatları
Altay Cengizer’in vefatının ardından kendisini konu alan birçok haber çıktı, mesaj yayımlandı. Diplomat arkadaşları onun mesleki ve kişisel hasletlerini anlattıkları paylaşımlar yaptılar.
Büyükelçi Cengizer hakkında çıkan haber ve sosyal medya paylaşımları ile kendisinin verdiği bazı mülakatlara ilişkin linklerin bir bölümü şöyle:
1. Mehmet Ögütçü’nün 10Haber’de Cengizer’i anlattığı yazısı
2. Dışişleri Bakanlığı eski mensubu Mehmet Ali Bayar’ın Facebook’taki paylaşımı
3. Emekli Büyükelçi Namık Tan’ın X’te yaptığı paylaşım
5. Hürriyet’ten Cansu Çamlıbel’e verdiği, 10 Kasım 2014 tarihli mülakatı. Cengizer bu mülakatında, Ermenilerin 1915 yılında meydana gelen “tehcir” olayının 100’üncü yıl dönümünü anmaya hazırlandıkları bir sırada yayımladığı “Adil Hafıza” adlı kitabını ve bu çerçevede “Ermeni Meselesi”ne ilişkin görüşlerini anlatıyor.
7. Altay Cengizer’in Murat Bardakçı’nın Habertürk’te “Tarihin Arka Odası” programındaki tarih sohbeti.
8. İrlandalı tarihçi Pat Walsh’un Altay Cengizer’in vefatından sonra kendi blogunda “Allah rahmet eylesin” diyerek yaptığı paylaşım. Walsh, Cengizer’in İrlanda Büyükelçisi olarak görev yaparken Dublin’de verdiği bir konferansla ilgili olarak 13 Kasım 2013 tarihli yazısını yeniden paylaşıyor.
10. UNESCO Genel Konferansı Başkanlığı'na seçilmesine ilişkin The London Post’ta çıkan haber.
11. UNESCO Genel Konferansı Başkanlığı'na vedasına ilişkin Anadolu Ajansı haberi.
12. T24’te vefatına ilişkin haber.
13. Karar gazetesinde vefatıyla ilgili haber
14. Karar gazetesinde cenazesiyle ilgili haber
15. Gazeteci Gürkan Zengin’in Altay Cengizer’in vefatından sonra “Adil Hafıza” kitabı hakkında Youtube’da yaptığı paylaşımın videosu:
