Cebimizdeki kumarhane

1950’lerde Harvard’da B.F. Skinner bir güvercini kutuya koydu. Güvercin gagasıyla kutudaki düğmeye basınca yem geliyordu. Skinner önce her basışta yem verdi. Güvercin karnı doyunca durdu. Sonra kuralı değiştirdi ve yemi rastgele vermeye başladı. Bazen ilk basışta geldi yem, bazen ellinci basışta. Güvercin durmaktan vazgeçti. Aç olmadığı halde saatlerce, binlerce kez gagaladı. İşte davranış biliminin en güçlü bulgularından biri böyle ortaya çıktı: En bağımlılık yapıcı ödül, her seferinde gelen değil, ne zaman geleceği belli olmayan ödüldür. Skinner buna “değişken oranlı pekiştirme” dedi. Kumar endüstrisi ise buna iş modeli diyor. O kutu bugün her çocuğun cebinde.