Aydın sessiz kalabilir mi?

Hermann Hesse’nin Kâmuran Şipal tarafından Türkçeye Boncuk Oyunu adıyla çevrilen son romanı, 2002 tarihinde Yapı Kredi tarafından yayımlandı. Kanımca yazarın en önemli eseri olan bu roman, hayali bir gelecekte kurulmuş seçkin bir eğitim ve düşünce düzenini anlatır. Kastalya adı verilen bu dünyada siyaset, ticaret ve gündelik hayatın gürültüsü geride bırakılmıştır. Seçilmiş insanlar kendilerini müziğe, matematiğe, felsefeye, tarihe ve bütün bu alanları birbirine bağlayan Boncuk Oyunu’na adarlar. Romanın merkezindeki Josef Knecht de bu düzenin içinde yükselerek en yüksek makama ulaşır. Fakat Hesse’nin asıl meselesi bir entelektüelin başarı hikayesi değildir. Roman iki zor sorunun çevresinde yoğunlaşır: Aydın, toplumdan çekilerek masum kalabilir mi? Bir kurumu eleştirmek ona ihanet etmek midir, yoksa gerçek sadakat bazen ona karşı çıkmayı mı gerektirir?