Değişmeyen vicdan krizleri

Son günlerde ne çok “vicdan” dedik… Soyut kavramlar hayatın merkezine oturduğunda tedirgin olurum. Çünkü bu kavramlar, sadece akılla açıklanamıyor. Vicdan, daha çok insanın içindeki tanık gibi. Hem de öyle yalancı tanıklar, iftiracı itirafçılar gibi değil. Ne zor şeydir, insanın kendisine hesap vermesi. Bu yüzden edebiyatta vicdan çoğunlukla “suç”tan daha büyük bir mesele olarak çıkar karşımıza. Çünkü insan bazen yaptığı şeylerden değil, sustuğu şeylerden dolayı vicdanıyla yüzleşir. J. M. Coetzee gibi yazarlar tam da bunu kurcalar. Onun romanlarında vicdan, insanın kendi konforuyla hakikat arasındaki gerilimdir.