Bazı çocuklar için matematik öğrenmek akranlarına göre çok daha zor. Alıştırma yapsalar ve eğitim alsalar bile yaşıtlarının daha kolay çözdüğü problemlerde zorlanmaya devam edebiliyorlar. Araştırmacılar bu zorluğun neden sürdüğüne dair ipuçları buluyor.
Stanford Üniversitesi'nden bir ekip, olası açıklamalardan birinin beynin problem çözme stratejilerini seçme ve yönetme biçiminde yattığını öne sürdü. JNeurosci dergisinde yayımlanan çalışmayı Oliver Lasnick ve meslektaşları yürüttü. Araştırma, matematiksel problem çözmede kalıcı zorluğa yol açan gelişimsel diskalkuli üzerine odaklandı. Durum yıllardır biliniyor, ancak bilim insanları bu zorluğa katkıda bulunan düşünme süreçlerini ve beyin mekanizmalarını hala anlamaya çalışıyor.
Çocuklar strateji değiştirmekte zorlanıyor
Ekip 8-10 yaş arasındaki 68 çocuğu inceledi. Çocukların matematik problemlerine nasıl yaklaştığına, farklı stratejileri ne kadar etkili kullandığına ve beyin aktivitesinin performanslarıyla ilişkisine baktı. Bir problemi çözmek için sayıları ve aritmetik bilgileri bilmek yetmiyor. Çocuğun hangi yaklaşımın en iyi sonuç vereceğine de karar vermesi gerekiyor. Örneğin bir çocuk cevabı bulmak için tek tek sayabilir ya da tanıdık bir matematiksel ilişkiye dayanan daha verimli bir yöntem kullanabilir.
Science Daily'e göre gelişimsel diskalkulisi olan çocuklar, olmayanlara göre farklı stratejileri kullanmakta genel olarak daha az etkiliydi. Bir yöntemden diğerine geçmeleri daha uzun sürdü. Problemin zorluk düzeyi değiştiğinde de daha az uyum gösterdiler. Problemler zorlaştıkça doğru stratejiyi fark etmek giderek daha önemli hale geliyor.
Zamanla gelişme görülmedi
Bir diğer önemli fark, zamanla daha iyi strateji seçmeyi öğrenmede ortaya çıktı. Diğer çocuklar uygun yaklaşımı seçmekte giderek daha başarılı oldu. Gelişimsel diskalkulisi olan çocuklarda aynı ilerleme görülmedi. Bu durum, zorluğun yalnızca hesap yapmayla sınırlı olmayabileceğini gösteriyor. Çocuklar bir probleme nasıl yaklaşacaklarına karar verirken de zorlanıyor olabilir.
Beyin aktivitesi yeni ipuçları veriyor
Araştırmacılar bu davranış farklarının arkasında ne olduğunu anlamak için beyin aktivitesine de baktı. Belirli bir beyin sistemindeki aktivitenin, gelişimsel diskalkulisi olan çocuklarla strateji seçmekte ve kullanmakta daha başarılı çocuklar arasında farklılaştığını buldular. Bu örüntüler ilgisiz farklar değildi. Çocukların ne kadar etkili saydığını ve problem çözerken yaklaşımlar arasında ne kadar iyi geçiş yaptığını da öngörebiliyordu.
Bulgular, matematiğin ötesine uzanan bazı zihinsel becerilerin önemine işaret ediyor. Bunlar dikkat, bellek ve bilişsel esneklik. Bilişsel esneklik, koşullar değiştiğinde düşünceyi ya da davranışı uyarlayabilmek anlamına geliyor. Bu beceriler yürütücü işlevler olarak adlandırılıyor. Yürütücü işlevler bilgiyi düzenlemeye, bir göreve odaklanmaya, önemli ayrıntıları akılda tutmaya ve işe yaramayan bir plandan vazgeçmeye yardımcı oluyor.
Nedensellik kanıtlanmış değil
Stanford ekibinin bulguları, yürütücü işlevlerle ilgili zorlukların diskalkulinin gelişimine katkıda bulunabileceğini düşündürüyor. Beyin aktivitesindeki farklar, bazı çocukların strateji seçmekte ve değiştirmekte neden kalıcı biçimde zorlandığını da açıklayabilir.
Ancak gözlenen bağlantılar, beyin aktivitesindeki farkların durumu doğrudan yarattığını kanıtlamıyor. Çalışma, bu matematik zorluklarıyla ilişkili bilişsel ve sinirsel süreçlere dair yeni kanıtlar sunuyor.
Her çocukta zorluk aynı değil
Araştırmanın önemli bir sonucu, gelişimsel diskalkulinin etkilenen her çocukta aynı basit sorundan kaynaklanmıyor olması. Farklı çocuklar, birbiriyle etkileşen birden fazla zihinsel süreçte zorluk yaşıyor olabilir. Lasnick de çalışmanın diskalkulideki bireysel farklılığı vurguladığını ve bozukluğun birden fazla süreçteki bilişsel ve sinirsel işlev bozukluğunu yansıttığını belirtiyor.
Araştırma, çocuğun doğru cevabı bulup bulmadığının ötesine bakmanın önemine de dikkat çekiyor. Çocukların nasıl strateji seçtiğini, zorlaşan problemlere nasıl uyum sağladığını ve matematiğin zihinsel taleplerini nasıl yönettiğini anlamak, gelişimsel diskalkulisi olan çocukları belirlemek ve desteklemek için daha iyi yöntemler geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Kaynak: Gazete Oksijen
