ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i perşembe günü Beyaz Saray'da ağırladı. İki liderin görüşmesinde ticaret, yapay zeka ve ABD ile Çin arasındaki giderek büyüyen stratejik rekabet öne çıktı.
Askeri uçuş gösterileri, panda hediyeleri ve görkemli törenlerle geçen gün, yapay zeka ve ticaret konusunda iki ülke arasındaki önemli görüş ayrılıklarını perdeledi. 64 yıl sonra ilk kez bir ABD Başkanı'nın bir başka ülke liderini uçak kapısında karşılamasıyla başlayan ziyaret, Şi onuruna Beyaz Saray'da verilen akşam yemeğiyle devam etti.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Beyaz Saray ziyaretinden öne çıkanları 6 başlıkta derledik.
1. Ticaret anlaşması şimdilik uzatıldı
ABD, bu hafta ticaret ateşkesinin süresini uzatmayı başardı fakat uzatma kısa süreli oldu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, iki ülkenin geçen yılki ticaret savaşını sona erdiren ve kasım ayında süresi dolması beklenen ticaret anlaşmasını iki ay uzatma konusunda anlaştığını söyledi.
Bessent, uzatmanın Washington ve Pekin'e "ekonomik cephede neler yapabileceğimizi görmek için daha fazla zaman" sağlayacağını belirtti.
Kalıcı bir anlaşma sağlamak yerine yapılan uzatma, tarifeler, Çin'in satın alımları, nadir toprak elementlerinin tedariki ve teknoloji kısıtlamaları gibi temel sorunların bir sonraki müzakere turuna bırakılmasına yol açıyor.
Bessent, çarşamba günü yaptığı açıklamada Pekin'in önceki anlaşmada yer alan 25 milyon ton soya fasulyesi satın alma şartını yerine getirdiğini, ancak 17 milyar dolarlık diğer tarım ürünlerini satın alma taahhüdünde geride kaldığını söyledi.
ABD'li yetkililer ayrıca nadir toprak elementlerinin sevkiyatının da taahhüt edilen seviyenin altında kaldığını belirtti. Bu durum, iki ülke arasında önemli görüş ayrılıklarının devam ettiğine işaret ediyor.
Doug Mills / The New York Times
2. Trump, Şi'ye Washington'da gösterişli karşılama yaptı
Şi'nin Beyaz Saray ziyareti, Trump açısından kendi anlayışına göre yeniden şekillendirilen Washington'u sergilemek için bir fırsat oldu.
Şi'nin Pekin'de Trump'a Ming Hanedanı döneminden kalma bir tapınağı ve yabancılara nadiren açılan, duvarlarla çevrili bir bahçeyi gezdirmesinin ardından Trump da farklı bir gösteriyle karşılık verdi.
Peruk ve üç köşeli şapka takan askerler, Trump'ın golf kulübünü andıracak şekilde yeniden düzenlenen Rose Garden'da düzen içinde yürüdü ve müzik çaldı.
Çarşamba ve perşembe günleri düzenlenen törenlerde savaş uçakları ve bombardıman uçakları Beyaz Saray'ın üzerinden geçti. Uçaklardan birinin çıkardığı yüksek ses, Trump'ın irkilmesine neden oldu.
Beyaz Saray basın mensupları iki lideri izlemek üzere çağrıldığında ise gündemin önemli devlet meselelerini konuşmalarını takip etmeleri bekleniyordu.
Gazeteciler bunun yerine liderlerin Marine One helikopterini ve Beyaz Saray'ın yakın zamanda yeniden düzenlenen South Lawn bölümünü gezmesini izledi. Bu alanda başkanlık mührünün işlendiği büyük bir helikopter pisti de bulunuyor.
Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada iki liderin politika görüşmelerine ilişkin soruları geçiştirdi.
Trump, Şi için "İyi granitten hoşlanıyor. Harika bir görüşme" dedi.
"This is the autopen... it's Biden." 🤣
— The White House (@WhiteHouse) September 24, 2026
President Trump shows off the legendary Presidential Walk of Fame to President Xi. pic.twitter.com/qUQEM6XoLj
3. Şi'den Tayvan konusunda ABD'ye "itidal" çağrısı
Beklendiği üzere Şi, Trump ile görüşmesinde Tayvan meselesini gündeme getirdi.
Çin'in resmi haber ajansına göre Şi, ABD'nin "Tayvan meselesini ihtiyatlı bir şekilde ele almasını" umduğunu söyledi.
Ajansın İngilizce servisinde ayrıca Şi'nin ABD'nin Tayvan'ın bağımsızlığına karşı çıkmasını umduğu ifade edildi.
Bu ifade, Washington'un uzun süredir kullandığı ve Tayvan'ın bağımsızlığını "desteklemediğini" belirten formülasyondan daha sert bir yaklaşım anlamına geliyor.
Trump yönetiminin mevcut ifadesini değiştirmeyi planladığına ilişkin herhangi bir işaret bulunmuyor.
Beyaz Saray, görüşmenin bu bölümüne ilişkin henüz resmi bir açıklama yayımlamadı. ABD'li yetkililer uzun süredir Tayvan'ın bağımsızlığına açıkça karşı çıktıklarını ifade etmekten kaçınıyor.
Bu konuda yaşanabilecek herhangi bir değişiklik, Washington'un adayı savunma konusundaki kararlılığı hakkında soru işaretleri oluşturabilir ve Kongre'de muhalefete yol açabilir.
American strength 🇺🇸
— The White House (@WhiteHouse) September 24, 2026
President Trump, President Xi, First Lady Melania Trump, and Madame Peng Liyuan participate in a military review in the Rose Garden, featuring a B-2 flyover. pic.twitter.com/vGmAgQ2d47
4. Stratejik çatışma riski ve Tukididis Tuzağı uyarısı
Şi, Trump ile görüşmelerinde daha önce de yaptığı gibi "Tukididis Tuzağı" olarak bilinen akademik teoriye atıfta bulundu.
Bu teori, yükselen bir güç ile mevcut hakim güç arasındaki rekabetin savaşa doğru ilerleme eğiliminde olduğunu savunuyor.
Çin lideri, bu riskin "aşılabileceğini" söylese de söz konusu teoriye atıfta bulunması, dünyanın en büyük iki gücü arasındaki ilişkilerin üzerinde olası bir ABD-Çin askeri çatışmasına ilişkin endişelerin devam ettiğini ortaya koydu.
Şi, iki ülkenin işbirliğinden kazanç sağlayacağını, çatışmadan ise zarar göreceğini savundu. Çin lideri ayrıca düzenli askeri diyaloğun sürdürülmesi ve krizleri önlemeye yönelik mekanizmaların güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
Trump ise iki ülkenin ortak geçmişine atıfta bulunarak işbirliği imkanlarını vurguladı.
Trump, iki ülkenin ortak çıkarlar doğrultusunda hareket etmesi halinde önemli sonuçlar elde edebileceğini söyledi. ABD ile Çin'in İkinci Dünya Savaşı sırasında Japonya'ya karşı kurduğu ittifaka da atıfta bulundu.
5. Yapay zekada iki farklı yaklaşım
İki lider, yapay zeka konusunda birbirinden farklı görüşler ortaya koydu.
Yapay zekanın "süper zeka" veya "SI" olarak adlandırılması gerektiğini savunan Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda mevcut yaklaşımın "aynen olduğu gibi bırakılmasını" istediğini söyledi.
Trump, yeni sınırlamalar getirmek yerine ABD Adalet Bakanlığı'na güvenilmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca Çin'in de aynı görüşü paylaştığını savundu.
Şi ise perşembe günü, yapay zeka alanında lider konumundaki ülkeler olarak Çin ve ABD'nin bu teknolojinin gelişimini yönetmesi gerektiğini söyledi.
Şi, "Yapay zekayı insanlığın yararına geliştirmek ve yönetmek, yapay zekanın gelişiminin her zaman insan kontrolü altında olmasını ve insanların refahına hizmet etmesini sağlamak için hem kapasiteye hem de sorumluluğa sahibiz" değerlendirmesinde bulundu.
6. Beyaz Saray'daki akşam yemeğinde 130'dan fazla konuk
Trump'ın Şi onuruna verdiği devlet yemeğinde 130'dan fazla konuk vardı. Trump'ın kabinesi neredeyse tam kadro yemeğe katılırken, Şi ve eşi Peng Liyuan'ın yanı sıra Çin heyetinin tamamı da Beyaz Saray'daki davetteydi.
Resmi yetkililerin yanı sıra başta teknoloji devleri olmak üzere ABD'li şirketlerin üst yöneticileri de Beyaz Saray'ın konuğuydu.
Jeff Bezos, Elon Musk, Jensen Huang, Sam Altman ve Tim Cook, Donald Trump ve Melania Trump'ın konuğu olarak salondaki yerlerini aldı.
Beyaz Saray’ın açıkladığı üç aşamalı menüye göre yemekler, Amerikan malzemelerini öne çıkarırken “hafif bir Çin etkisi” taşıyacak şekilde seçildi.
Şefler Trump, Şi ve diğer konuklara ana yemek olarak susam kaplı levrek ile çıtır baby bok choy servis etti. Sarı kabaklı başlangıcın üzerine ise taze soğan yağı gezdirildi. Beyaz Saray’a göre bu yemekler, “iki ülkenin mutfak geleneklerini bir araya getiriyor.”
Konuklar yemeğe bir kadeh Schramsberg ile kadeh kaldırarak başladı. Bu, Başkan Richard M. Nixon’ın 1972’de Pekin’e yaptığı ziyaret sırasında içtiği Kaliforniya yapımı köpüklü şarap. Nixon’ın bu ziyareti, ABD-Çin ilişkilerinde tarihi bir yumuşamanın başlangıcını simgelemişti.
Kaynak: Gazete Oksijen
